III SA/Wa 2765/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Trelka, sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz M. Z. kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. ("Organ I instancji") decyzją z dnia [...] marca 2017 r. określił M. Z. ("Skarżąca", "Strona") zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w wysokości 125.264 zł. W treści decyzji, powołując się na przepisy art. 221a § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej "Op") oraz art. 223 § 1 i 2 Op zawarto pouczenie o 14-dniowym terminie do złożenia odwołania. Wskazana decyzja, zgodnie z załączonym do akt potwierdzeniem odbioru, została doręczona Skarżącej w trybie art. 150 Op w dniu 31 marca 2017 r. W dniu 22 sierpnia 2019 r. Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym zarzuciła m.in. naruszenie art. 2a Op, art. 128 Op, art. 138 f Op, art. 150 Op, art. 211 Op, art. 212 Op poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że zaskarżona decyzja została doręczona Skarżącej, weszła do obrotu prawnego i stała się ostateczna w raz z odwołaniem Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku Strona wskazała, że organ pierwszej instancji, pomimo jednoznacznego i zrozumiałego oraz zgodnego z prawem wskazania adresu (pełnomocnika) do doręczeń, poprzez nieprawidłowe zaadresowanie wydanej decyzji, nie doręczył w sposób skuteczny i zgodny z prawem zaskarżonego aktu. W ocenie Strony, decyzja z dnia [...] marca 2017 r. nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków prawnych. Skarżąca wskazała, że zapoznała się z treścią przedmiotowej decyzji w dniu 21 sierpnia 2019 r., po otrzymaniu akt spraw od F.. Podniesiono, iż Strona dochowała najwyższej staranności wskazując kilkukrotnie adres pełnomocnika do doręczeń i adres do korespondencji. W ocenie Strony nie ponosi ona winy w niedochowaniu terminu na wniesienie odwołania (o ile termin ten w ogóle rozpoczął swój bieg) i decyzja z dnia [...] marca 2017 r. nie została doręczona Stronie z przyczyn od niej niezależnych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("Dyrektor"), postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor wskazał, że decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] marca 2017 r. doręczono na adres: M. Z., ul. [...], [...] S., zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 Op. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. uznał doręczenie Stronie decyzji za skuteczne wraz z upływem ostatniego dnia przechowywania jej przez placówkę pocztową, tj. 31 marca 2017 r., w myśl art. 150 § 2 Op. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podniósł, iż postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] marca 2017 r. W postanowieniu tym wskazano, iż wobec braku pełnomocnictwa do doręczeń dla J. C., przedmiotową decyzję prawidłowo skierowano w dniu 15 marca 2017 r. do Skarżącej na adres: ul. [...], [...] S., tj. na adres wskazany w piśmie z dnia 29 listopada 2016 r. W związku z powyższym kwestia prawidłowości doręczenia decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. została rozstrzygnięta postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. W ocenie Dyrektora nie ma zatem podstaw, aby zagadnienie to ponownie badać w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., Strona nie dopełniła warunku, o którym mowa w art. 162 § 1 Op, mającego podstawowe znaczenia dla zastosowania instytucji przywrócenia terminu, tj. nie uprawdopodobniła winy w uchybieniu terminu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. stwierdził, iż okoliczności, na które powołuje się Strona w złożonym wniosku z dnia 22 sierpnia 2019 r., czyli informowanie organu pierwszej instancji o adresie pełnomocnika do doręczeń i adresie do korespondencji, nie mogą być ocenione jako uprawdopodabniające brak winy w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] marca 2017 r., bowiem pismo z dnia 27 stycznia 2017 r., na okoliczność złożenia którego Strona powołuje się we wniosku z dnia 22 sierpnia 2019 r., wskazujące nowy adres do korespondencji w niniejszym postępowaniu: J. C., ul. [...], [...] W. (bez stosownego pełnomocnictwa), Skarżąca przedłożyła do akt innego toczącego się przed Dyrektorem Urzędu Kontroli Skarbowej w L. postępowania (postępowanie karno-skarbowe nr [...]). Powyższe świadczy o braku należytej staranności Skarżącej w załatwianiu własnych spraw. W konsekwencji Dyrektor stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zostało wykazane przez Stronę uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Pismem z dnia 15 listopada 2019 r. Strona wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2019 r. zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie: art. 162, art. 163 § 2 pkt 1 w zw. z art. 122 oraz art. 187 § Op poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w wyniku błędnego uznania, że Skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminowi; art. 121 § 1 Op, art. 123 § 1 Op, art. 200 § 1 Op oraz art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez niewyznaczenie terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym, a także wydanie zaskarżonego postanowienia, z pominięciem wniosku Skarżącej o umożliwienie zapoznania się z aktami sprawy oraz przedstawienia dodatkowego stanowiska, w odpowiedzi na argumenty Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B., czym naruszono prawo Strony do obrony i bycia wysłuchanym. Mając na uwadze wskazane naruszenia Strona wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2019 r., zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania od podmiotu, którego postanowienia dotyczy skarga, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uwzględnienie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. niniejszej skargi w całości, uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z dnia [...] marca 2017 r., określającej Skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie wskazując, że w zaskarżonym postanowieniu nie dopuszczono się zarzucanych naruszeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej "Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wyrok Sądu w sprawie niniejszej jest prostą konsekwencją wyroku wydanego w sprawie III SA/Wa 2764/19. Otóż w tamtej sprawie Sąd uchylił postanowienie Dyrektora stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z [...] marca 2017 r. Sąd podzielił zarzuty skargi dotyczące braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie zasadniczej kwestii sprawy, czyli na jaki adres powinna być skierowana decyzja z [...] marca 2017 r.: na adres Skarżącej ul. [...], [...] S., jak twierdzi Dyrektor, czy też na adres J. C., ul. [...], [...] W., jak twierdzi Skarżąca. Jednocześnie zobowiązał Organ do wyjaśnienia jaki był rzeczywisty i właściwy adres, na który należało Stronie wysłać decyzję z [...] marca 2017 r. Skoro Skarżąca w dniu 31 stycznia 2017 r. poinformowała organy podatkowe o innym niż dotychczasowy adres, na który należy kierować do niej korespondencję, to Organ winien ocenić, czy sposób w jaki to zrobiła był prawidłowy, czy nowe dane adresowe powinny były być znane Organowi I instancji w dniu wysłania decyzji. Dopiero na tej podstawie mógł ocenić prawidłowość doręczenia decyzji z [...] marca 2017 r. Podzielając w pełni ocenę prawną wyrażoną w ww. wyroku wskazać należy, że determinuje ona obecnie ocenę co do zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji z [...] marca 2017 r. Aby bowiem możliwe było rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu, musi dojść uprzednio do jego uchybienia. Tymczasem bez wyjaśnienia wątpliwości podniesionych w wyroku III SA/Wa 2765/19 nie można stwierdzić, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W efekcie, do czasu rozstrzygnięcia czy decyzja z [...] marca 2017 r. doręczona została w sposób prawidłowy i weszła do obrotu prawnego, brak było podstaw do zastosowania art. 162 O.p., tj. do zastosowania instytucji przywrócenia uchybionego terminu. Brak rozstrzygnięcia czy doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania czyni bezprzedmiotowym rozstrzyganie o zaistnieniu bądź nie przesłanek do jego przywrócenia, o których mowa w art. 162 § 1 i 2 O.p. Sąd za zbyteczne uznał przeprowadzanie dowodu z pism załączonych do skargi, na okoliczność, że szereg innych podmiotów, a nawet sam Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B., kierowało swoje pisma na nazwisko i adres J. C.. Wykazanie tej okoliczności miałoby ewentualne znaczenie w sprawie ze skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu na wniesienie odwołania. Jednakże Sąd rozpoznając tamże złożony wniosek dowodowy uznał, że przedmiotowe pisma, a w szczególności to Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. pochodzą z 2019 r., a zatem po prawie dwóch latach od wydania decyzji z [...] marca 2017 r. Wykazanie zatem okoliczności, że w 2019 r. Organy w sposób zgodny z wolą Strony kierowały pisma na adres korespondencyjny w Warszawie w niczym nie przesądziłoby na jaki adres należało kierować korespondencję w sprawie, w której wydano decyzję z [...] marca 2017 r. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. W kwestii kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na koszty te złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego (480 zł) oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł). Skarżąca została bowiem zwolniona z kosztów sądowych, więc nie uiściła wpisu od skargi. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 Ppsa. Sąd nie przychylił się do wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie, gdyż akta zawierały wszystkie dokumenty potrzebne dla rozpoznania skargi w trybie uproszczonym, a nadto Strony jasno wypowiedziały się co do bezspornych w istocie okoliczności faktycznych, a także co do prawnej oceny tych okoliczności. Rozprawa nie była więc konieczna.