III SA/Wa 2768/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi P. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz P. Z. kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. (dalej DUKS), decyzją z [...] października 2016 r., określił P. Z. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. w wysokości 2.325 zł. W treści decyzji, powołując się na przepisy art. 223 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej Op), zawarto pouczenie o 14-dniowym terminie do złożenia odwołania. Wskazana decyzja, zgodnie z załączonym do akt potwierdzeniem odbioru, została ponownie doręczona stronie, w trybie art. 150 Op, 25 kwietnia 2017 r. W dniu 26 sierpnia 2019 r. do Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. (dalej NUCS) wpłynął wniosek z 22 sierpnia 2019 r. P. Z. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz odwołanie z 22 sierpnia 2019 r. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że organ pierwszej instancji, pomimo jednoznacznego i zrozumiałego oraz zgodnego z prawem wskazania adresu (pełnomocnika) do doręczeń, poprzez nieprawidłowe zaadresowanie wydanej decyzji, nie doręczył w sposób skuteczny i zgodny z prawem zaskarżonego aktu. W ocenie strony, decyzja DUKS nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków prawnych. Wskazano, że P. Z. zapoznał się z treścią decyzji w dniu 21 sierpnia 2019 r., po otrzymaniu akt spraw od F. (protokół zdawczo-odbiorczy). Nie mniej podniesiono, że strona dochowała najwyższej staranności wskazując kilkukrotnie adres pełnomocnika do doręczeń i adres do korespondencji. Nie mogła zatem przewidzieć, że NUCS, posiadając wiedzę o nowym adresie do doręczeń, będzie wysyłał korespondencję w sposób uniemożliwiający jej odebranie przez ustanowionego pełnomocnika, zwłaszcza mając na uwadze fakt, iż inne organy państwowe adresowały korespondencję w sposób prawidłowy. W ocenie strony, nie ma zatem wątpliwości, że nie ponosi ona winy w niedochowaniu terminu do wniesienie odwołania (o ile termin ten w ogóle rozpoczął swój bieg) i decyzja DUKS nie została jej doręczona z powodów od niej niezależnych. Postanowieniem z [...] października 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej DIAS), na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Op, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu DIAS wskazał, że wobec braku umocowania J. C. jako pełnomocnika do doręczeń, decyzję DUKS prawidłowo skierowano do podatnika na adres ul. [...] , [...] W. , tj. na adres wskazany w piśmie z 8 maja 2017 r. DIAS dodał, że w treści powyższego pisma strona wskazała adres do doręczeń: J. C. ul. [...] , [...] W. . Podatnik nie przedłożył jednak stosownego pełnomocnictwa, co świadczyło o braku należytej staranności w załatwianiu własnych spraw. W konsekwencji DIAS stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. Z. wniósł o uchylenie postanowienia DIAS oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie: 1) art. 2a, art. 121 § 1, art. 128, art. 138f, art. 150, art. 211, art. 212 Op, poprzez uznanie, że decyzja została skutecznie ponownie doręczona, weszła do obrotu prawnego i stała się ostateczna; 2) art. 122, art. 187 § 1, art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 Op, poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy skutkujący stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania; 3) art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 200 § 1 Op oraz art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez niewyznaczenie terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym, a także wydanie zaskarżonego postanowienia, z pominięciem wniosku skarżącego o umożliwienie zapoznania się z aktami sprawy oraz przedstawienia dodatkowego stanowiska, w odpowiedzi na argumenty NUCS, czym naruszono prawo strony do obrony i bycia wysłuchanym. DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej Ppsa) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także postanowienie, rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie natomiast do art. 120 Ppsa, w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie istota sporu dotyczy tego, czy skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji DUKS z [...] października 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. Zgodnie z art. 223 § 1 Op, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 Op, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Organ odwoławczy twierdzi, że decyzja DUKS została doręczona podatnikowi 25 kwietnia 2017 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upływał 10 maja 2017 r. Wspomniany środek prawny podatnik złożył dopiero 22 sierpnia 2019 r., a więc przekroczył termin przewidziany na dokonanie tej czynności procesowej. Z kolei strona przeciwna uważa, że do doręczenia decyzji DUKS w ogóle nie doszło, gdyż nie została ona wysłana na właściwy adres do doręczeń, tj. organ uczynił to z pominięciem wskazania osoby J. C.. W konsekwencji bieg terminu do wniesienia odwołania się nie rozpoczął, więc nie mógł zostać przekroczony, zaś decyzja DUKS w ogóle nie weszła do obrotu prawnego. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia 121 § 1, art. 123 § 1, art. 200 § 1 Op oraz art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej są niezasadne. Z art. 219 Ordynacji wprost wynika, że do postanowień nie stosuje się art. 200. Z kolei art. 41 Karty ustanawia ogólne (procesowe i ustrojowe) - standardy tzw. dobrej administracji, ale z tego przepisu nie można wyprowadzić jakiejkolwiek normy co do tego, czy w prawie krajowym w toku incydentalnego postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego podatnikowi należy przyznać tzw. prawo do ostatniego słowa. Z tego przepisu prawa unijnego można wyprowadzić jedynie zasadę, że w prawie krajowym powinny istnieć środki gwarantujące uczciwy, bezstronny i sprawny proces administracyjny, który nie może odbyć się na zasadzie inkwizycyjnej. W niniejszej sprawie skarżący zaprezentował swoje stanowisko co do doręczenia (w istocie – niedoręczenia) decyzji z [...] października 2016 r., co stało się w samym odwołaniu z 22 sierpnia 2019 r. W tym odwołaniu konsekwentnie twierdził, że decyzja nie została doręczona. DIAS zapoznał się z tym stanowiskiem przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. Inną kwestią jest to, że organ z tym stanowiskiem się nie zgodził, ale pogląd DIAS w tym zakresie może być podważany w ramach zarzutu dotyczącego art. 228 § 1 pkt 2 Op i przepisów z nim związanych. Sąd podziela natomiast zarzuty skargi dotyczące zasadniczej kwestii sprawy, czyli sporu o to, czy decyzja powinna być skierowana na nazwisko skarżącego, jak twierdzi DIAS, czy też na nazwisko J. C., jak twierdzi Skarżący. W samym postanowieniu z [...] października 2019 r., a także w odpowiedzi na skargę, DIAS stwierdza autorytatywnie ("Z pewnością..."), że dokumentem pełnomocnictwa wyznaczającym pełnomocnika do doręczeń w osobie J. C. nie jest pismo z 8 maja 2017 r. Tymczasem, w ocenie Sądu, dokument ten, jakkolwiek rzeczywiście nie nazwany pełnomocnictwem, upoważnieniami lub podobnie, zawierały jasną, niedwuznaczną, wręcz oczywistą wolę Skarżącego, potwierdzającą zresztą treść wcześniej złożonego pisma z 27 stycznia 2017 r., aby pisma procesowe w toku postępowania podatkowego kierować na nazwisko J. C., zaś na adres taki sam, jak dotychczas stosowany adres skarżącego (ul. [...] , [...] W.). Wyznaczenie pełnomocnika do doręczeń może nastąpić w każdym dokumencie, w każdym piśmie, o ile wynika z nich wola podatnika co do osoby właściwej dla doręczeń. Takie wyznaczenie nie musi przybrać formy dokumentu zatytułowanego "Pełnomocnictwo procesowe". Pomimo tego, że skarżący jasno zakomunikował swoją wolę co do kierowania przez organ pierwszej instancji pismo do J. C., w styczniu 2017 r. decyzja została skierowana na nazwisko skarżącego, choć już wcześniej Skarżący wskazywał osobę właściwą do doręczeń. Takiego sposobu doręczenia decyzji z [...] października 2016 r. nie można uznać za prawidłowy w świetle art. 145 § 2 Op. Wadliwe zaadresowanie decyzji do skarżącego, zamiast do J. C., powoduje, że dokonana dwukrotna awizacja przesyłki nie odpowiada wymogom art. 150 Op, gdyż warunkiem prawidłowości doręczenia w trybie zastępczym jest prawidłowe zaadresowanie przesyłki, tj. skierowanie jej do osoby, którą podatnik wyznaczył jako osobę właściwą dla doręczeń. W konsekwencji DIAS, uznając, że decyzja została skutecznie doręczona w dniu 25 kwietnia 2017 r., naruszył art. 228 § 1 pkt 2 Op. decyzja nie została doręczona, zatem termin na wniesienie odwołania nie otworzył się, zatem wnosząc odwołanie skarżący nie uchybił temu terminowi. Odwołanie ponownie powinno zostać uznane za niedopuszczalne z przyczyny przedmiotowej, tj. z powodu niedoręczenia decyzji. W dalszym postępowaniu DIAS uwzględni ten pogląd Sądu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Ppsa, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. W kwestii kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na koszty te złożyło się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego (480 zł) oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł). Skarżący został bowiem zwolniony z kosztów sądowych, więc nie uiścił wpisu od skargi. Tytułem uzupełnienia należy nadmienić, że w odrębnym postanowieniu Sąd, na podstawie art. 106 § 3 Ppsa, odmówił przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę w skardze i w pismach procesowych z 28 lutego 2020 r. i 9 marca 2020 r. uznając, iż nie są one niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości związanych z prawidłowością doręczenia decyzji przez DUKS.