III SA/Wa 2770/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja 2010 r. do I kwartału 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący M.W. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na trudną sytuację materialną. Wskazał, że jest studentem [...] studiów dziennych i nie posiada aktualnie stałych środków utrzymania. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką, której stan majątkowy i dochody nie są mu znane z uwagi na napięte relacje między nimi. Skarżący powołał się także na fakt ciążącego na nim zadłużenia wobec ZUS i US. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący oświadczył, że jego zadłużenie wobec ZUS wynosi ponad 5.000 zł. Wyjaśnił, że co prawda nie zawiesił działalności gospodarczej, niemniej nie przynosi ona zysków. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej. Aktualnie nie posiada żadnych źródeł utrzymania. Należące do niego rachunki bankowe są zablokowane i nie ma na nich żadnych pieniędzy. Ze względu na złe stosunki z matką Skarżący nie posiada żadnych informacji o jej koncie bankowym czy wysokości wynagrodzenia i wysokości rachunków. Skarżący przedstawił zeznania podatkowe, deklaracje VAT-7K, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek, który zamiast klarownie przedstawiać stan faktyczny, potęguje wątpliwości w tym zakresie. Przede wszystkim niewiele wiadomo na temat źródeł utrzymania Skarżącego. Z jednej bowiem strony oświadczył on, że źródeł takich nie posiada, z drugiej zaś strony wskazał, że mieszka obecnie u matki, relacja z którą jest "bardzo napięta". Jednocześnie wyjaśnił, że nie zawiesił działalności gospodarczej – działalność ta nadal funkcjonuje, jednak nie przynosi zysków. W rezultacie nie jest jasne (skoro Skarżący nie osiąga dochodu, nie jest na utrzymaniu matki i nie korzysta z pomocy społecznej), z jakiego źródła finansuje bieżące wydatki, w tym związane ze studiami, czy "rzeczami pierwszej potrzeby". Jak sam przyznał w toku postępowania podatkowego czesne za szkołę od 1.05.2010 r. do 31.03.2013 r. wyniosło łącznie 7.665 zł. Skarżący w żaden też sposób nie uprawdopodobnił, że istotnie wszystkie rachunki bankowe jakie posiada są od dawna zablokowane i nie ma na nich żadnych pieniędzy. Przesłał on bowiem zawiadomienie z 11 września 2014 r. o zajęciu jednego tylko rachunku w [...] , podczas gdy w aktach administracyjnych znajduje się także historia operacji dokonanych na rachunku w banku [...]. Wyciągów z tego rachunku Skarżący jednak nie przedstawił. Z tych względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.