III SA/Wa 2772/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Barbara Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. Zakład Pracy Chronionej w S. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące styczeń-luty 2005r. oraz umorzenie postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania za dwa miesiące (WN-D) za w/w okres 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III SA/Wa 2772/05 Uzasadnienie Pismem z dnia [...] marca 2005 r. "D" spółka z ograniczona odpowiedzialnością (w dalszej części uzasadnienia powoływana jako skarżąca spółka) zwróciła się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z wnioskiem o przywrócenie określonego w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako ust. o reh.) terminu do przesłania dokumentów związanych z wypłatą dofinansowania do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników za I i II 2005 r. Spółka podnosiła, że w ustawowym terminie w dniu 19 marca 2005 r. drogą elektroniczną złożyła informację INF-D wraz załącznikami INF-D-P. W dniu 20 marca 2005 r. spółka wysłała drogą elektroniczną wniosek o wypłatę dofinansowania WnD, jednakże do dnia 24 marca 2005 r. nie uzyskała potwierdzenia o otrzymaniu tego wniosku przez PFRON. W dniu 24 marca 2005 r. spółka wysłała wniosek ponownie, jednakże wniosek ten został odrzucony przez system z powodu uchybienia terminowi do przesłania wniosku. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. odmówiono skarżącej spółce wypłaty dofinansowania za styczeń i luty 2005 r. oraz umorzono postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania – WN-D. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, ze skarżąca spółka nie złożyła za pośrednictwem elektronicznego systemu obsługi dokumentów SOD wniosku o wypłatę dofinansowania WN-D za styczeń i luty 2005 r. w przepisanym terminie do dnia 20 marca 2005 r., gdyż wniosek ten został przekazany za pośrednictwem systemu SOD w dniu 24 marca 2005 r. W uzasadnieniu wskazano, że terminy zawarte w przepisach art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2 ust. o reh. mają charakter materialnoprawny i w razie uchybienia im nie mogą być przywrócone. W przypadku , gdy nie został dokonany proces uzgodnienia salda przysługującego dofinansowania do końca następującego po miesiącu złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania PFRON zgodnie z treścią art. 26 ust. 4a ust. o reh. zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie wypłaty dofinansowania. W rozpoznanej sprawie wskutek niezłożenia przez skarżącą wniosku niemożliwe było uzgodnienie przez PFRON salda przysługującego dofinansowania w powołanym terminie a zatem zgodnie z treścią powołanego przepisu należało skarżącej spółce odmówić wypłaty dofinansowania. Od tej decyzji spółka wniosła odwołanie do Ministra Polityki Społecznej. W odwołaniu skarżąca spółka podnosiła, że w przepisanym terminie za pośrednictwem SOD złożyła wniosek o wypłatę dofinansowania. Spółka wskazywała, że dowodem na tę okoliczność jest fakt, że złożyła informacje INF-D i INF-D-P, gdyż oczywistym jest, że informacje te składa się razem z wnioskiem WnD, a zatem nie mogło dojść do sytuacji, w której spółka złożyłaby informacje bez wniosku. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. Minister Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że określony w przepisie art. 26c ust. 1 pkt 2 ust. o reh. termin do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania ma charakter terminu prawa materialnego i nie ma do niego zastosowania przepis art. 59 k.p.a. o przywróceniu terminu. Na te decyzję spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zarzuciła naruszenie art. 8 i 9 k.p.a. Skarżąca spółka podnosiła, że w systemie SOD występują częste usterki i w jej przypadku wskutek takich usterek złożony przez nią 20 marca 2005 r. wniosek nie dotarł do PFRON. Spółka podnosiła, że w systemie SOD często dochodzi do sytuacji, w których w skutek wad działania systemu wnioskodawcy nie otrzymują w terminie potwierdzenia złożenia wniosku, jako dowód na tę okoliczność spółka przedstawiła komunikat z systemu SOD z dnia 15 lipca 2005 r. Zdaniem spółki operator systemu po otrzymaniu od spółki informacji INF-D zdając sobie sprawę z wad funkcjonowania systemu obowiązany był wyjaśnić cel złożenia przez spółkę informacji i poinformować ją przy tym o fakcie, że nie dotarł do niego wniosek o wypłatę dofinansowania. Brak tych działań ze strony PFRON stanowi naruszenie art. 8 i 9 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy stwierdzić, że organ w zaskarżonej decyzji zasadnie wskazał, że termin określony w art. 26c ust. 1 pkt 2 ust. o reh. jest terminem materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu w trybie przewidzianym przez przepisy k.p.a.. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 października 1994 r. sygn. akt SA/Ka 1230/94 stwierdził, że " instytucja przywrócenia terminu przewidziana w art. 58 k.p.a. i art. 59 k.p.a. jest instytucją prawa procesowego. Na podstawie tych przepisów mogą być przywracane terminy przewidziane przepisami należącymi do prawa procesowego, a nie prawa materialnego. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego." W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I - ej instancji muszą zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, albowiem zostały wydane z istotnym naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 45 ust. 3a ust. o reh. przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – k.p.a. Art.7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Stwierdzić należy, że postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone w sposób nie gwarantujący dokonania wyczerpujących ustaleń. W rozpoznanej sprawie organy administracji I-ej i II-ej instancji skupiły się na wniosku skarżącej spółki o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie, jednakże spółka w piśmie z dnia [...] marca 2005 r. oraz w odwołaniu od decyzji organu I-ej instancji podnosiła, że wniosek WnD złożyła w terminie jednakże z nieustalonych przyczyn nie otrzymała potwierdzenia tej czynności przez system SOD. Orany w toku postępowania w ogóle kwestii tej nie badały i pominęły ją, mimo, że w celu umorzenia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku wcześniej należało w sposób jednoznaczny stwierdzić, że skarżąca spółka uchybiła temu terminowi nieskładając wniosku WnD do dnia 20 marca 2005 r. W tym miejscu należy podkreślić, że przyjęty w ustawie o rehabilitacji system składania dokumentów w celu uzyskania dofinansowania może budzić poważne wątpliwości z w zakresie obowiązku zapewnienia pracodawcom możliwości realizacji uprawnień zawartych w ustawie, w zakresie dofinansowania zatrudniania przez nich osób niepełnosprawnych. Przyjęcie w ustawie, że dokumenty związane z dofinansowaniem można składać jedynie w formie elektronicznej bez możliwości składania ich na piśmie, w pełni uzależnia pracodawców w tym zakresie od funkcjonowania systemu SOD. Zdaniem Sądu brak potwierdzenia przez system złożenia wniosku w sytuacji, gdy możliwe jest wystąpienie wad w funkcjonowaniu systemu, samo w sobie nie może pozbawiać strony możliwości udowodnienia złożenia wniosku w terminie, przy pomocy innych środków dowodowych. W sytuacji, gdy uprawnienia strony mogą być zrealizowane jedynie przy zastosowaniu przez nią elektronicznego systemu przesyłania dokumentów, organ odmawiając jej tych uprawnień ma obowiązek udowodnić, że strona nie dopełniła warunków formalnych będących warunkiem przyznania stronie określonego uprawnienia, a sam narzucony stronie elektroniczny system przekazywania dokumentów jest na tyle niezawodny, że wykluczone jest zaistnienie takiej sytuacji, w której strona składa prawidłowy wniosek i mimo tego z powodu wad sytemu wniosek ten nie dociera do organu. W ocenie Sądu wobec podnoszonych w odwołaniu i skardze wątpliwości, co do funkcjonowania Systemu należało stwierdzić, że organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego w zakresie okoliczności złożenia przez skarżąca spółkę wniosku WnD. Nie ustalono, czy z całą stanowczością można wykluczyć, iż we wskazanym okresie nie miało miejsce wysłanie stosownego dokumentu. W tym celu organy winny przesłuchać w charakterze świadka osobę wprowadzającą dane do systemu po stronie skarżącej i ustalić, kiedy dane te zostały wprowadzone. Z relacji skarżącej wynika, że oczekiwano potwierdzenia przez system przesłania danych w dniu 20 marca 2005 r. Zasadnym byłoby także przesłuchanie w charakterze świadka osoby lub osób przeprowadzających analizę działań systemu SOD, w celu uzyskania informacji, czy i w jakich okolicznościach system SOD może nie rejestrować operacji. W ocenie Sądu dopiero należycie zebrany i oceniony materiał dowodowy może stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia. Zważyć także należy , że organy uchybiły treści art. 10 § 1 kpa. wyrażającemu ogólną zasadę postępowania administracyjnego - zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania. Przepis ten stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z § 2 tego artykułu wynika, że organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. Zasada czynnego udziału strony znajduje konkretyzację w regulującym przebieg postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przez organ, art. 81 k.p.a., zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strony miały możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. W rozpatrywanej sprawie skarżącej zarówno w I jak i II instancji, nie zapewniono możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, pomimo powinności wynikającej z przywołanych przepisów. 5 Podnieść także należy, że decyzja organu I-ej instancji jest dotknięta wadami formalnymi. Zgodnie z art. 107 § 1 kpa decyzja winna zawierać między innymi oznaczenie organu, który ją wydał. Decyzja z dnia [...] czerwca 2005 r. takiego oznaczenia nie zawiera. Pod decyzją widnieje podpis "Zastępcy Prezesa Zarządu" a także innych osób, jednak ani z brzmienia treści podpisu ani z tzw. "nagłówka decyzji" nie wynika, kto wydał przedmiotową decyzję. W świetle powyższych ustaleń należało stwierdzić, że zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. był zasadny. Ilość i waga zaistniałych w sprawie naruszeń prawa uzasadniały stwierdzenie, że organy prowadziły postępowanie w sposób podważający zaufanie strony do organów. W ocenie Sądu strona skarżąca zasadnie podnosiła, że w sytuacji gdy do organu dotarła tylko cześć dokumentów wymaganych do uzyskania dofinansowania organ na podstawie art. 9 k.p.a. miał obowiązek poinformować o tym fakcie stronę skarżącą, gdyż od kompletności złożonych dokumentów zależało przyznania stronie skarżącej uprawnienia do dofinansowania. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, 8, 9 i 77 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięć podjętych w sprawie Z tych względów mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit.c. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm, dalej u.p.p.s.a. ). Sąd uchylił obie wyżej wskazane decyzje. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy u.p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 u. p.p.s.a.