III SA/Wa 2773/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 7/11/2016 r po rozpoznaniu wniosku S.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu (adwokata) w sprawie ze skargi S.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/07/2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić Skarżącego od wpisu od skargi powyżej 100 zł; 2. odmówić przyznania Skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz 718) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Skarżący S.C., we wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF z 13/10/2016 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że nie posiada środków wystarczających na opłacenie wpisu od skargi, ani środków na opłacenie pomocy prawnej. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córkami (trzy córki - ur. 2001, 2003 i 2005 r.), posiada dom o powierzchni 146 m.kw. (200 tys zł) oraz działkę o powierzchni 2.2 ha (60 tys zł). Utrzymuje się z dochodów za pracę (Skarżący i jego żona otrzymują po 1380 zł), nie ma oszczędności. Miesięcznie wydaje od 4200 zl do 4700 zł (woda, prąd, śr czystości, wyżywienie etc)plus wydatki roczne (ubezpieczenia za dom i samochód oraz podatek od nieruchomości – razem niespełna 700 zł). Do formularza Skarżący załączył, w wykonaniu wezwania urzędnika sądowego plik dokumentów (zeznania podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych – itp.). Przekazał też, co istotne – kosztorys za okres 8-10.2016 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Jak wynika z akt sprawy spór przed Sądem jest następstwem prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej w 2013 r. Zdaniem referendarza sądowego, wpis od skargi w wysokości niespełna 400 zł. Referendarz sądowy nie może ustanowić Skarżącemu pełnomocnika z urzędu ponieważ uniemożliwia to przepis prawa, którego urzędnik sądowy musi przestrzegać. Zgodnie z art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić (tylko - dopowiedzenie urzędnika) dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Skarżącego reprezentuje profesjonalny pełnomocnik z wyboru, czego dowodem jest pełnomocnictwo w aktach sprawy (k.19 akt sądowych). Determinuje to losy wniosku Skarżącego o ustanowienie adwokata z urzędu, ponieważ referendarz sądowy nie może działać wbrew dyspozycji przepisów prawa.. Niezależnie od powyższego referendarz sądowy nie w pełni daje wiarę oświadczeniom – złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej (rubryka 13 formularza PPF) - Skarżącego o zupełności zadeklarowania źródeł utrzymania. W szczególności nie jest możliwa, przy miesięcznych dochodach w wysokości 2760 zł i przy zadeklarowanym braku oszczędności i braku (innych) dochodów pokrywanie miesięcznych wydatków wskazanych w części historycznej (ponad 4000 zł – rubryka 11 formularza). Jednoznacznie nierzetelny charakter deklaracji Skarżącego z rubryki 11 formularza PPF jest tonowany treścią kosztorysu za 8-10/2016 r. Wynika z niego nie tylko osiąganie nieco wyższego, niż pierwotnie zadeklarowanego wynagrodzenia małżonków (ponad 3 tys. zł) ale także przymusowe wydatki -, tj. 500 zł na rzecz urzędu skarbowego i – co ważniejsze – (konieczne) koszty poratowania zdrowia p. M., tj rehabilitacja (400 zł) i wydatki na lekarstwa/leczenie (500 zł). W takiej sytuacji, mając też na uwadze krótki termin na zgromadzenie środków na poczet wpisu od skargi (siedem dni), konieczność zachowania przez Skarżącego rezerw finansowych w związku ze sprawowaniem opieki nad trójką dzieci oraz niezbywalne a przymusowe koszty poratowania zdrowia i prawo (każdego) dostępu do Sądu, urzędnik sądowy zdecydował się na przyznanie zwolnienia od wpisu we wskazanym w sentencji zakresie (veritatem dicam, quam nemo audebit prohibere). Drugorzędne w tych okolicznościach sprawy jest to, ze z przekazanego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że Skarżący dysponuje wolnymi środkami na pokrycie wymaganych w sprawie kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi w wysokości 365 zł. Wolne środki na 10/10/2016 (tj. 1/3 miesiąca) wynoszą 1545 zł: z kwoty tej Skarżący jest zobowiązany zaspokoić potrzeby kwalifikowane (bo także związane z poratowaniem zdrowia i podtrzymaniem egzystencji) życiowe rodziny. W zarysowanych okolicznościach rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy w pełni korzystne dla Skarżącego było niemożliwe, ponieważ referendarz sądowy jest poddany regułom dyscypliny finansowej i każda jego decyzja (tj. odstępstwo od reguły ponoszenia kosztów postepowania przez stronę) musi mieć "uzasadnione podstawy" tak, by rygor odpowiedzialności karnej nie miał (skutecznego) zastosowania, tym razem wobec urzędnika sądowego (hodie Caesar, cras nihil). Dlatego, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 u.p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.