III SA/Wa 2782/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 3 marca 2017r. sygn. akt III SA/Wa 2782/16 w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z 30 marca 2017 r. w ten sposób, że zwolnić Skarżącą od kosztów sądowych i ustanowić jej adwokata z urzędu Sąd, postanowieniem z 8 listopada 2016 r., odrzucił Skarżącej B.S. skargę na postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela. Skarżąca zwróciła się w piśmie z 30 grudnia 2016 r. i na formularzu PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Poinformowała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu, lecz nie ma pieniędzy na prowadzenie sporu na dalszym etapie. Powołała się na to, że uzyskuje miesięcznie z tytułu emerytury i zasiłku 1440 zł, które przeznacza na czynsz, prąd, opłaty, lekarstwa, usługi medyczne itp. Nadto, wykonując wezwanie referendarza sądowego powołała się na wiek (81 lat), bezskuteczność działania w celu ustanowienia pełnomocnika z wyboru (warunki finansowe), ciężki stan zdrowia Skarżącej i jej syna. Wyraziła gotowość nadesłania, w razie potrzeby, wszelkich innych wnioskowanych informacji. Referendarz sądowy, zaskarżonym postanowieniem z 3 marca 2017 r., ustanowił Skarżącej adwokata z urzędu oraz zwolnił ją od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej kwoty 50 zł. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie wskazał, że po zsumowaniu zadeklarowanych przez Skarżąca wydatków z rubryki 11 formularza, pozostaje jej do dyspozycji kwota, którą może przeznaczyć na koszty sądowe. Umożliwia to zwłaszcza niewygórowany czynsz w lokalu komunalnym i znikome potrzeby osoby w godziwym wieku. Jednakże, w ocenie referendarza sadowego, na obecnym etapie postępowania, tj. na etapie skargi kasacyjnej, do toczenia sporu jest niezbędna pomoc profesjonalnego pełnomocnika, zaś "wolne" środki posiadane przez Skarżącą nie umożliwiają jej zaspokojenia nawet najniższych kosztów działania pełnomocnika z wyboru. Skarżąca, w pismem z 28 marca 2017 r. wniosła "sprzeciw do punktów 2 oraz 3 postanowienia z dnia 2.03.2017 r.", ponieważ nie rozumie, czy będzie zobowiązana do ponoszenia opłat sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że zawyżono jej dochody, ponieważ dysponuje miesięcznie kwotą 1429 zł, a nie – jak wskazano - kwotą 1440 zł. Jej zdaniem, niedopuszczalne jest wliczanie do kwoty, którą dysponuje, oprócz emerytury, również kwoty zasiłku pielęgnacyjnego, ponieważ ten zasiek został przyznany na określony cel. Nadto, nie zgadza się z twierdzeniem, że po zsumowaniu zadeklarowanych wydatków, pozostaje jej wolna kwota, którą może gospodarować. Skarżąca wskazała, ze utrzymuje się dzięki pomocy syna, czynsz za lokal, który zajmuje został podniesiony do kwoty 900 zł miesięcznie, utrzymuje się za 12 zł dziennie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Treść art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718; dalej: "p.p.s.a.") wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady przyznawane jest osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Podstawą rozważania przyznania Stronie prawa pomocy jest pełne wykazanie jej sytuacji finansowej i życiowej. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić, jeżeli Skarżąca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd wyjaśnia Skarżącej, że w następstwie zakwestionowanego postanowienia referendarza sądowego Skarżącej została przyznana pomoc adwokata, za którą – co najważniejsze - nie musi nic płacić. Nadto, jeżeli zdecyduje się na złożenia środka zaskarżenia, będzie zobowiązana do pokrycia jedynie kwoty 50 zł: od reszty wpisu od skargi kasacyjnej została zwolniona. Zdaniem Sądu, ocena podjęta przez urzędnika sądowego ma oparcie w przepisach prawa i okolicznościach sprawy, takich jak stan finansowy i majątkowy Skarżącej. Jednakże, jak Skarżąca celnie wskazała w sprzeciwie z uwagi na wiek ([...]lat) ma ona ograniczone możliwości zgromadzenia środków na potrzeby postępowania, nawet w symbolicznej wysokości, zwłaszcza, że – czego nie wskazała w formularzu PPF z 30 grudnia 2016 r., zmieniły się obecnie jej warunki korzystania z lokalu komunalnego. W szczególności, wskutek, jak Skarżąca wskazała, "reprywatyzacji warszawskiej" nowy właściciel budynku zarządził podwyżkę czynszu z 400 zł/m-c na 900 zł/m-c. Zdaniem Sądu, zmiana kwoty stałych obciążeń, niezbędnych do zapewnienia koniecznego utrzymania i godziwej egzystencji, czyni rozważania referendarza sądowego, choć trafne w momencie poczynienia, to obecnie - nieaktualnymi. Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.