III SA/Wa 2787/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący M. B. zwrócił się o zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 1.000 zł, motywując to ciężką sytuacją majątkową. Wskazał, iż zamieszkuje wraz z konkubiną i [...] dzieci. Obecnie na źródło utrzymania rodziny składa się: wynagrodzenie konkubiny w wysokości 2.922 zł, dochód z najmu w kwocie 840 zł, emerytura Skarżącego wynosząca 1.292 zł, świadczenie 500+ w wysokości 1.500 zł. Uzyskiwane dochody przeznaczane są na spłatę kredytów konsumenckich (3.600 zł) oraz stałe opłaty (media, telefony, paliwo do samochodu – 700 zł) i wyżywienie (1.500 zł). Skarżący podał, iż poza domem i samochodem posiada jeszcze trudno zbywalne prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. Wyjaśnił mianowicie, że przez nieruchomość przechodzi linia energetyczna, której koszt usunięcia wynosi ok. 3,5 mln zł. W rezultacie na chwilę obecną wspomniane prawo generuje jedynie koszty z uwagi na znaczną sumę opłaty rocznej od użytkowania wieczystego (118.000 zł). Dodał, iż trwają aktualnie rozmowy w sprawie kredytu z zabezpieczeniem hipotecznym na kwotę 3 mln zł w celu usunięcia linii naziemnej. Skarżący przedstawił sposób, w jaki w latach 2007-2014 wydatkował kwotę prawie 5 mln zł z tytułu zatrzymanej kary umownej. Na koniec Skarżący powołał się na fakt pożyczania przez długi okres od znajomych i rodziny pieniędzy na życie. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wskazał, iż w celu uzyskania kredytu zmuszony był utworzyć dwie spółki, z których nie osiągnął jednak żadnego dochodu. Kredyt ten został przyznany. Wyjaśnił, że kwoty pożyczane od znajomych i rodziny były niewielkie (kilkaset złotych) i zostały one uregulowane. Skarżący przedłożył m. in. zeznania podatkowe, wyciągi bankowe, zaświadczenie o zarobkach, umowę o kredyt obrotowy, dokumenty obrazujące wydatki. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Udzielenie tej pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek. W przypadku osób fizycznych przesłankami tymi są: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tak w niniejszej sprawie). Stanowi o tym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn od siebie niezależnych nie może podołać obowiązkowi poniesienia kosztów postępowania. Powyższy przepis nakłada ponadto na stronę wnioskującą obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w tym przepisie. W tym celu powinna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 P.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 P.p.s.a.). Innymi słowy zadaniem strony jest przedstawienie w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku, zaś rolą Sądu nie jest zastępowanie jej w ich poszukiwaniu. Obowiązkiem Sądu jest bowiem jedynie wnikliwa ocena przedłożonych przez stronę twierdzeń i dowodów, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy jej sytuacja materialna i osobista daje podstawy do przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżący przesłał co prawda szereg dokumentów, niemniej nie przyczyniły się one do uzyskania klarownego obrazu jego sytuacji finansowej. Z ich analizy wynika mianowicie, że na dochód pięcioosobowej rodziny składa się: emerytura Skarżącego wynosząca nieco ponad 1.291 zł, wynagrodzenie konkubiny w wysokości ok. 2.400 zł (dane na podstawie wyciągów bankowych), świadczenie 500+ w wysokości 1.500 zł, dochód z najmu na zadeklarowanym przez Skarżącego poziomie 834,75 zł. Oznacza to, że łączny jej dochód wynosi 6.025,75 zł. Z kolei opłaty stałe typu spłata kredytów konsumenckich, media, telefony, paliwo, wyżywienie Skarżący wyliczył na kwotę 5.800 zł miesięcznie. Tymczasem referendarz sądowy powziął wątpliwości co do kompletności powyższych danych. Potęguje je chociażby analiza wyciągów bankowych. Analiza ta uwidacznia mianowicie braki w zakresie zadeklarowanych kosztów utrzymania rodziny czy źródeł pochodzenia niektórych środków pieniężnych. I tak w swoim wyliczeniu Skarżący pominął wydatki związane z edukacją dzieci. Jak natomiast wynika z wyciągów bankowych ponosi on chociażby koszty czesnego za pobyt dzieci w przedszkolu. Przykładowo w lipcu br. wydatkował na ten cel 2.725 zł. W przedstawionym przez niego zestawieniu zabrakło również takich pozycji jak ubezpieczenie, zajęcia dodatkowe dzieci, podatek od nieruchomości. Wątpliwości referendarza sądowego budzi również to czy kwota 3.600 zł zadeklarowana jako spłata kredytów konsumenckich wyczerpuje wszystkie zobowiązania Skarżącego i jego konkubiny. Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że rata jednego tylko kredytu wynosi 1.608,90 zł. Do tego dochodzą jeszcze spłaty dwóch kart kredytowych w [...] S.A. Dodatkowo z rachunku bankowego konkubiny Skarżącego dokonywane są wpłaty na rachunek karty w [...] S.A. (wyciągu z którego nota bene nie przedłożyła) oraz [...] S.A. Nadto referendarz sądowy ma zastrzeżenia co do zupełności przesłanych wyciągów bankowych. Nie sposób bowiem nie zauważyć, iż na ujawnione przez Skarżącego i konkubinę rachunki bankowe w [...] S.A. oraz [...] S.A. dokonywane są bądź to wpłaty gotówkowe, których źródła pochodzenia nie są znane (przykładowo w lipcu br. Skarżący na swoje konto wpłacił łącznie 2.750 zł), bądź to przelewy "z" i "na" rachunki, których historii nie przedstawiono ([...], [...], [...], [...] ). To wszystko sprawia, że nie wiadomo jakimi de facto środkami Skarżący dysponuje. Skoro bowiem nie przedstawił pełnej informacji dotyczącej swojej sytuacji majątkowej, niemożliwa była weryfikacja jego twierdzeń o braku odpowiednich środków finansowych. W konsekwencji stwierdzić należy, iż nie ma podstaw aby uznać przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. za uprawdopodobnioną. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.