III SA/Wa 2790/15

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 20./11/2015 r. po rozpoznaniu wniosku A.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/8/2015 r nr [...] w przedmiocie zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadami przyjętymi przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest tak odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne, jak obowiązek wykazania przez stronę niemożności wygospodarowania środków na poczet kosztów postępowania. Skarżący, tj. A.W. , działający z pomocą profesjonalnego pełnomocnika, zwrócił się, na formularzu PPF z 4.11.2015 r, z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Powołał się na fakt nieosiągania żadnego dochodu oraz brak możliwości podjęcia pracy z uwagi na "opiekę nad małoletnią córką", ponieważ samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Podtrzymuje egzystencję –swoją i córki – dzięki pomocy rodziców. Nie ma oszczędności Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 3/11/2015 r skarżący poinformował o tym, że nie uzyskał żadnych dochodów, czego dowodem jest formularz PIT. Nie posiada też rachunków bankowych, ani przedmiotów wartościowych. Zamieszkuje pokój "u ojca", za który, z uwagi na brak środków, nie ponosi jakichkolwiek opłat – także za gaz, energię i in. Zawiesił działalność gospodarczą. Nadto zaciągnął pożyczkę w wysokości 3430 zł, którą spłaca ze środków uzyskanych od rodziców. Źródłem utrzymania jest nieregularna pomoc od rodziców, którzy też finansują wynagrodzenie pełnomocnika. Rodzice nie wyrazili zgody na wyjawienie środków przekazywanych pełnomocnikowi na pomoc prawną. Referendarz sądowy wskazuje, że w sprawie wymagany jest wpis sądowy od skargi (jedyny wymagalny koszt sądowy) w kwocie 100 zł, zatem do tej kwoty należałoby odnieść zdolność skarżącego do ponoszenia kosztów postępowania. Należałoby odnieść - jednak jest to niemożliwe.... Jak wskazano już wielokrotnie – i to skarżącemu, dysponującego przecież nadto profesjonalna pomocą prawną (!) - przed sądem administracyjnym, by skutecznie ubiegać się o prawo pomocy, należy uprawdopodobnić złą sytuację życiową, w której znajduje się strona. Uchylenie się od przekazania informacji, o które skarżący był wzywany w piśmie z 3/11/2015 (m.in. kalkulacji kosztów życia, zestawienie należności i zobowiązań, dokumentów finansowych dotyczących okresu prowadzenia działalności gospodarczej, której efektem jest spór przed Sądem), tak silnie i jednoznacznie napiętnowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (ściśle odnośnie skarżącego w postanowieniu I FZ 343/15), nie może spowodować wydania przez referendarza sądowego korzystnego dla strony rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy. Naraziłby się on na zarzut nieposzanowania dorobku prawnego i zarzut nieposzanowania oceny faktów dokonanej przez NSA względem skarżącego w analogicznym stanie faktycznym. Co więcej, zarzuty te byłyby trafne! Referendarz sądowy przyznaje, że miał dużą trudność w kwalifikacji i ocenie oświadczenia skarżącego, zgodnie z którym "koszty z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika są pokrywane wyłącznie przez rodziców (...), którzy to nie wyrażają zgody na ujawnienie przed nim wysokości udzielanej w tej formie pomocy". Trudności te wynikały z faktu, ze pełnomocnik przecież (także skarżącego), jak wynika z definicji słownikowej, wykonuje polecenia strony i jest uzależniony od woli strony. Nie spotykana w obrocie prawnym jest okoliczność niemożności uzyskania przez mandanta zasad wynagradzania pełnomocnika: być może sankcja wypowiedzenia stosunku pełnomocnictwa odniosłaby skutek? W obliczu wskazanych powyżej faktów referendarz sądowy uznaje, że nieprzedstawiania przez stronę wnioskowanych informacji nosi znamiona nie tyle "zwykłego" niewykonywania wezwań, ile znamiona obranej – tylko w stronie wiadomym celu – "taktyki procesowej" (non meta, sed iter). Zbliżoną ocenę podejmowały w wielu sprawach skarżącego Sądy Administracyjne, w tym także NSA (w postanowieniu 1/12/2014IIFZ1920/14 czy z 9/2015 I FZ 343/15), którego orzeczenia są dla referendarza sądowego cenną wskazówką (sum via et veritas, et vita). Referendarz sądowy, wobec niewyjaśnienia sytuacji życiowej przez skarżącego, nie znajdując sposobu – pomimo podjętych usiłowań - na uwzględnienie wniosku strony, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., był zobowiązany postanowić jak w sentencji.