III SA/Wa 2795/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 21/10/2016 r po rozpoznaniu wniosku S.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /7/2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a 1. zwolnić stronę skarżącą od wpisu od skargi 2. ustanowić stronie adwokata z urzędu; 3. odmówić stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz 718) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Strona Skarżąca (S. W. ), wnioskiem w formularzu PPF, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że : - jest osobą bezrobotną; - od sierpnia 2015 r. jedynym źródłem utrzymania jest zapomoga K. i MOPS; - w 2016 r przeżył (drastyczne) pogorszenie stanu zdrowia i kilka hospitalizacji -nie posiada majątku, egzystuje dzięki pomocy sióstr -ciążą na nim zobowiązania z tytułu kredytu, umowy, alimentów, kosztów mieszkania, kosztów leczenia (wymienione w rubryce 1 formularza PPF) W wykonaniu wezwania referendarza sądowego strona przedłożyła – m.in. – decyzje MOPS, zeznania PIT, zwolnienia lekarskie, wyniki badan, karty informacyjne leczenia szpitalnego, orzeczenia sadów o alimentach na rzecz dzieci, rachunki (woda, energia elektryczna, etc), zaświadczenie z banku o wysokości kredytów i spłat i in. Należało stwierdzić, co następuje: Jedynym wymagalnym kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 500 zł. Zdolność do ponoszenia innych kosztów postępowania na razie niewymagalnych w sprawie może być rozważana w razie ich wystąpienia z uwzględnieniem każdoczesnej sytuacji finansowej skarżącej. Stąd odmowa – ale tylko w odniesieniu do kosztów "potencjalnych" – w zakresie wniosku o prawo pomocy. Zdaniem referendarza sądowego, niewskazane byłoby, żeby strona, która w chwili obecnej nie jest zdolna, z uwagi na stan zdrowia, do pełnego wykorzystywania swoich zdolności do uzyskiwania dochodu i nie może samabronić się – przeznaczała zarazem środki uzyskiwane z MOPS na poczet kosztów postępowania sądowego, tj. na poczet realizacji prawa do Sądu, do którego ma prawo niezależnie od kondycji materialnej. Równie niewskazane byłoby przekazywanie środków finansowych na poczet kosztów sądowych- zamiast – na realizację obowiązku (podwójnego) alimentacyjnego względem dzieci. Przy czym kondycja życiowa strony jest bezsporna, ponieważ wynika nie tylko z oświadczeń nadesłanych w wyniku wezwania urzędnika sądowego, ale również z wyników badań trzech niezależnych organów: MOPS (w sprawach o zasiłek), organów podatkowych (w sprawie o umorzenie zaległości podatkowych) oraz K. (w sprawie o zapomogę). Referendarz sądowy, rozważając (z urzędu) podjęcie decyzji niekorzystnej – w części - dla strony, jest skrępowany więzami przyzwoitości, zasad racjonalnego wnioskowania, doświadczenia życiowego. Zarazem jednak te same względy nakazują na odstąpienie w niniejszej sprawie od wyznawanego dogmatycznie przez referendarza sądowego poglądu, zgodnie z którym "nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika jedynie wyrażenie woli jego działania w sprawie, ponieważ Sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom – ale tylko występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - niezbędnych pouczeń w przystępnym języku, co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 §1 i § 2 p.p.s.a.)". Referendarz sadowy uznaje, że z uwagi na stan zdrowia Skarżącego wynikający ze złożonych zaświadczeń i kart informacyjnych jego osobisty udział w postępowaniu, do czego ma jednak konstytucyjne prawo, może być utrudniony, co jednak nie powinno ograniczać jego dostępu do Sądu: stąd rozstrzygniecie o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu Dlatego, referendarz sądowy, uwzględniając też regułę adhibe rationem difficultatibus, nakazującą odwołanie się do racjonalnego wnioskowania w razie trudności (w niniejszej sprawie trudności w zakresie oceny zakresu przyznania prawa) pomocy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.