III SA/Wa 280/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący P.K. zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych powyżej 200 zł. Wskazał, że nie posiada majątku, który mógłby spieniężyć, jest na utrzymaniu rodziców, którzy pobierają emerytury w łącznej wysokości 3.000 zł. Rodzice ponoszą duże wydatki na swoje leczenie, leki oraz na utrzymanie. Skarżący nie może znaleźć pracy w swoim zawodzie ([...] ) na terenie miejsca zamieszkania. Rodzice Skarżącego posiadają jedynie lokal mieszkalny. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik nie pobiera wynagrodzenia. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał pismo, w którym wyjaśnił, że ma zawieszoną działalność gospodarczą. Zgłoszenia o zawieszeniu dokonano w urzędzie skarbowym. Aktualnie ubiega się o uzyskanie stosownego zaświadczenia. Skarżący nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna z uwagi na zarejestrowanie w ewidencji działalności gospodarczej. Skarżący podał wysokość wydatków, wśród których wymienił czynsz za mieszkanie (614,78 zł), opłaty za energię elektryczną (55,41 zł), gaz (54 zł), TV (56 zł), telefony (70 zł), zakup lekarstw i wizyt lekarskich (240 zł), koszty żywności (1.500 zł), zakup środków czystości, napraw odzieży (225 zł), koszty przejazdów (85 zł). Łącznie wydatki wynoszą 2.900,19 zł, zaś dochody 3.045,42 zł, co oznacza, że wolne środki wynoszą 145,23 zł. Skarżący powtórzył że między nim a pełnomocnikiem istnieje ustna umowa o braku wynagrodzenia. Skarżący nie posiada wyciągów bankowych. Na rachunku nie ma żadnych operacji, stąd też system bankowy nie generuje wyciągów. Nadto rachunek został zajęty przez organ egzekucyjny. Rodzice Skarżącego nie posiadają rachunków bankowych. Świadczenia emerytalne otrzymują przekazami pocztowymi. Skarżący posiada niskie kwalifikacje zawodowe, stąd też nie ma żadnych szans na znalezienie zatrudnienia na terenie swojego powiatu. Skarżący nie osiągnął żadnych dochodów z działalności gospodarczej w latach 2009-2012. Przedstawił dowody potwierdzające wydatki, zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie, zeznanie podatkowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący nie wykonał w sposób należyty wezwania z 22 lutego 2013 r. Co prawda przesłał część rachunków obrazujących wydatki (dowód wpłaty czynszu za mieszkanie, opłat za energię elektryczną czy TV i Internet), niemniej rachunki te datowane są na marzec ubiegłego roku. Trudno zatem uznać je za dowody potwierdzające bieżące wydatki. Skarżący nie nadesłał zaświadczenia o dochodzie za 2011 r., ograniczając się do złożenia zaświadczeń za lata 2009-2010, mimo wyraźnego wezwania do nadesłania informacji dotyczących lat 2011-2012. Nie udokumentował faktu zajęcia rachunku bankowego. Nie uprawdopodobnił też w żaden sposób, że rzeczywiście na rachunku tym "nie ma żadnych operacji". Jeśli istotnie system bankowy nie generuje w takiej sytuacji wyciągów, to nic nie stało na przeszkodzie, by uzyskać na tę okoliczność zaświadczenie banku. Skarżący nie przedłożył przekazów pocztowych obrazujących wysokość emerytur otrzymywanych przez rodziców. Przekazy te pozwoliłyby m. in. zweryfikować jego oświadczenie o nieposiadaniu przezeń rachunków bankowych. Nie przesłał żadnego dokumentu potwierdzającego fakt zawieszenia działalności gospodarczej, ograniczając się w tym względzie do stwierdzenia, że "aktualnie ubiega się o uzyskanie zaświadczenia". Tymczasem potwierdzeniem tego zawieszenia mogłaby być choćby kopia zgłoszenia jakiego Skarżący dokonał w urzędzie skarbowym. Nie sposób też nie zauważyć pewnej niekonsekwencji w wyjaśnieniach Skarżącego na temat pracy. W formularzu PPF wskazał bowiem, że posiada wyuczony zawód – [...] , jednak z uwagi na brak zakładów przemysłowych, brak jest pracy w tym zawodzie. Na dalszym etapie postępowania podał natomiast, że przez ostatnie 12 lat nie pracował w swoim zawodzie, nie posiada żadnych uprawnień zawodowych poza prawem jazdy kategorii B. W rezultacie nie ma żadnych szans na znalezienie zatrudnienia. Z tych względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.