III SA/Wa 280/13

Dnia 15 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł. Skarżący – P. K., działając poprzez pełnomocnika, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. Pełnomocnikowi Skarżącego, przy piśmie z dnia 7 lutego 2013 r., przesłano odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 6 lutego 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma - wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek z dnia 18 lutego 2013 r. o przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł. W załączonym formularzu PPF Skarżący wskazał, że nie posiada majątku, który mógłby spieniężyć i jest na utrzymaniu rodziców, którzy pobierają emerytury w łącznej wysokości 3.000 zł. Rodzice ponoszą duże wydatki na swoje leczenie, leki oraz na utrzymanie. Skarżący nie może znaleźć pracy w swoim zawodzie (tokarz) na terenie miejsca zamieszkania. Rodzice Skarżącego posiadają lokal mieszkalny. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik nie pobiera wynagrodzenia (między nim, a Skarżącym istnieje ustna umowa o braku wynagrodzenia). Ponadto Skarżący wskazał, że ma zawieszoną działalność gospodarczą. Zgłoszenia o zawieszeniu dokonano w urzędzie skarbowym. Aktualnie ubiega się o uzyskanie stosownego zaświadczenia. Skarżący nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna z uwagi na zarejestrowanie w ewidencji działalności gospodarczej. Skarżący podał wysokość wydatków, wśród których wymienił czynsz za mieszkanie (614,78 zł), opłaty za energię elektryczną (55,41 zł), gaz (54 zł), TV (56 zł), telefony (70 zł), zakup lekarstw i wizyt lekarskich (240 zł), koszty żywności (1.500 zł), zakup środków czystości, napraw odzieży (225 zł), koszty przejazdów (85 zł). Łącznie wydatki wynoszą 2.900,19 zł, zaś dochody 3.045,42 zł, co oznacza, że wolne środki wynoszą 145,23 zł. Skarżący nie posiada wyciągów bankowych. Na rachunku nie ma żadnych operacji, stąd też system bankowy nie generuje wyciągów. Nadto rachunek został zajęty przez organ egzekucyjny. Rodzice Skarżącego nie posiadają rachunków bankowych. Świadczenia emerytalne otrzymują przekazami pocztowymi. Skarżący posiada niskie kwalifikacje zawodowe, stąd też nie ma żadnych szans na znalezienie zatrudnienia na terenie swojego powiatu i nie osiągnął żadnych dochodów z działalności gospodarczej w latach 2009-2012. Skarżący przedstawił dowody potwierdzające wydatki, zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie, zeznanie podatkowe. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia pełnomocnik Skarżącego zarzucił naruszenie art. 252 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), poprzez jego błędną wykładnię co do obowiązków Skarżącego w wykazaniu swego ubóstwa oraz naruszenie przepisu art. 255 P.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię co do zakresu uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie pełnomocnika niedokładne sformułowanie treści wezwania, w tym w szczególności brak precyzyjnego wskazania przez sąd zakresu oczekiwanego oświadczenia lub żądanych dokumentów, nie może wywołać negatywnych skutków procesowych dla strony, co ma potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jego zdaniem żądanie przez Sąd informacji o stanie majątkowym rodziców Skarżącego, informacji o ich wydatkach i kosztach utrzymania oraz innych danych wykraczało poza upoważnienie ustawowe wskazane w art. 255 P.p.s.a. Według pełnomocnika nie do zaakceptowania jest pogląd prezentowany w ww. postanowieniu referendarza sądowego WSA w Warszawie, że informacje o wysokości czynszu za mieszkanie rodziców, opłat za energię elektryczną opłacaną przez rodziców, opłat za TV i Internet datowane na marzec 2012 r. nie pozwalają na ustalenie wysokości wydatków, gdyż doświadczenie życiowe oraz logiczne rozumowanie pozwala wysnuć wniosek, że opłaty te mogą tylko rosnąć lub być na podobnym poziomie. Pełnomocnik wskazał, że rachunek bankowy przedsiębiorstwa Skarżącego jest prowadzony elektronicznie. Skarżący nie jest w stanie uzyskać zaświadczenia z banku o braku operacji na koncie bankowym i braku na nim środków pieniężnych, jeśli stan taki trwa od kilku lat niezmiennie. Ponadto w formularzu PPF, Skarżący wykazał, że nie posiada środków pieniężnych, oszczędności i papierów wartościowych pod rygorem odpowiedzialności z art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Wskazał także, iż fakt zawieszenia swojej działalności gospodarczej, Skarżący zgłosił jedynie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w jednym pisemnym egzemplarzu, zaś poświadczenia tego faktu nie wydaje się z uwagi na zmiany w przepisach o ewidencji działalności gospodarczej. W konkluzji zdaniem pełnomocnika ww. postanowienie referendarza WSA w Warszawie cechował nadmierny formalizm co do dokumentowania stanu majątkowego, który praktycznie eliminował oświadczenie składane na formularzu PPF. Sąd, pismem z dnia 11 kwietnia 2013 r. wezwał pełnomocnika Skarżącego do złożenia dodatkowych informacji o sytuacji majątkowej Skarżącego. Pełnomocnik Skarżącego przy piśmie z dnia 25 kwietnia 2013 r. przedłożył zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego O. za 2008 r. 2009 r., 2010 r. i 2011 r. o dochodzie Skarżącego, kopię podania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o informację o okresie prowadzenia działalności gospodarczej, informację z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej o zawieszeniu działalności gospodarczej, dowód opłaty czynszu za okres I-IV 2013 r., dowód opłaty energii elektrycznej za okres I-IV 2013 r., dowód opłaty TV SAT i internetu za okres I-IV 2013 r., dowód zakupu lekarstw za okres I-IV 2013 r., dowód wysokości otrzymywanych emerytur przez rodziców Skarżącego za okres I-IV 2013 r. oraz oświadczenie Z. K. o nieudostępnieniu danych z rachunku bankowego. Pełnomocnik wskazał, iż ojciec Skarżącego otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 2.069.39 zł, zaś matka Skarżącego w wysokości 1.122,58 zł, co daje łącznie 3.191,97 zł, natomiast wydatki Skarżącego i jego rodziców kształtują się na poziomie 3.124,39 zł. Podniósł także, iż Skarżący nie posiada rachunku bankowego. Z uwagi na brak obrotów od 2008, rachunek został zamknięty przez bank. Rodzice Skarżącego posiadają jeden rachunek bankowy na nazwisko ojca Skarżącego (Z. K.). Ojciec Skarżącego nie wyraża jednakże zgody na udostępnienie informacji o tym rachunku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 P.p.s.a.). Sąd przyznaje osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zdaniem Sądu wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). W myśl art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Skarżący złożył wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o częściowe zwolnienie z kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis sądowy od skargi w wysokości 2.000 zł. Na Skarżącym ciąży ponadto obowiązek uiszczenia wpisu w innej, zawisłej przed tutejszym Sądem, sprawie o sygn. akt III SA/Wa 281/13. Z przedstawionego w toku postępowania w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy formularza PPF oraz z przedłożonych dokumentów wynika, że sytuacja majątkowa Skarżącego jest zła - nie uzyskuje on żadnych dochodów i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami, którzy uzyskują dochód z tytułu emerytury w łącznej wysokości 3.191,97 zł, natomiast ich wydatki kształtują się na porównywalnym poziomie. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ani nieruchomości. Oceniając sytuację majątkową Skarżącego Sąd stwierdza zatem, że fakt nieosiągania żadnych dochodów i braku jakiegokolwiek majątku oraz pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami, uzyskującymi dochód na poziomie ponoszonych wydatków, uzasadnia przyznanie Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł. Zdaniem Sądu Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co wypełnia przesłanki do pozytywnego rozpoznania jego wniosku. Zauważyć należy przy tym, iż 200 zł to 1/10 wyznaczonego wpisu sądowego od skargi. Kwotę taką Skarżący może wygospodarować w ramach wspólnego gospodarstwa domowego lub w ostateczności pożyczyć a konto przyszłych zysków z działalności gospodarczej. Natomiast wpłacenie tej kwoty spowoduje, że zrealizowane zostanie, gwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, prawo do sądu. Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 243, art. 245 § 3 i § 4, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 259 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.