III SA/Wa 2802/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. [...] spółka jawna na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do listopada 2005 r. - przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić ją od wpisu od skargi ponad kwotę 2000 zł, - odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr, Skarżąca – R. [...] Spółka Jawna – wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka wskazała, że choć ustanowiła pełnomocnika, to nie posiada już jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniosła, że nastąpiło ustanowienie zabezpieczenia na jej majątku oraz zajęcie należącego do niej towaru, co spowodowało zaprzestanie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej i uniemożliwienie osiągania dochodów. Ponadto Spółka wskazała, że wysokość jej strat wynosi 742.268,12 zł, a stan jedynych jej rachunków bankowych wynosi 0 zł. Referendarz sądowy, pismem z 17 października 2011 r., wezwał Spółkę o nadesłanie dodatkowych informacji o jej sytuacji majątkowej. Wezwanie dotyczyło między innymi: bilansu oraz rachunku zysków i strat, zestawienia przychodów i rozchodów za ostatnie 2 lata prowadzenia działalności, faktur VAT za ostatnie 6 miesięcy prowadzenia działalności, odpisów wyciągów z rachunków bankowych związanych z działalnością Spółki za ostatnie 6 miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie Spółka przedstawiła zestawienie dochodów i rozchodów za ostatnie 3 lata, faktury VAT za ostatnie sześć miesięcy oraz wyciągi z rachunków bankowych. Postanowieniem z 3 listopada 2011 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Od powyższego postanowienia Skarżąca wniosła sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniosła ponownie, że nie posiada żądnego majątku, wyprzedała należące do niej nieruchomości, aby pokryć najważniejsze zobowiązania, a towar należący do niej został zajęty przez organy skarbowe. W jej ocenie, spełnione w związku z tym zostały przesłanki z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Nieuwzględnienie zaś wniosku Skarżącej będzie równoznaczne z pozbawieniem jej prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 powoływanej ustawy). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zgodnie zaś z art. 245 § 1 ustawy, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 ustawy prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje, w myśl art. 245 § 3 ustawy, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozpoznając niniejszą sprawę należy odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Spółki oraz jej zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż na Spółce ciąży obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie w kwocie 9360 zł. Jak wynika zaś z rachunków bankowych przedstawionych przez Spółkę, w okresie, w którym zwróciła się ona o przyznanie prawa pomocy, na jej rachunek były dokonywane zarówno wpłaty jak i wypłaty w kwotach 3100 zł, 3075 zł, 27400 zł, 20100 zł. Mając jednak na uwadze ustanowione na majątku Spółki zabezpieczenie oraz zajęcie należącego do niej towaru a także poniesioną przez nią stratę w wysokości 742.268,12 zł, oraz stan rachunków bankowych, uznać należało, iż uiszczenie wpisu w wysokości 9360 zł przekracza jej możliwości finansowe. Niemniej jednak zauważyć należało, że Spółka uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej. W okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 września 2011 r. wyniosły one 185345,93 zł. Wprawdzie Skarżąca wskazała, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 742268,12 zł, jednakże w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że Spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej, które w ww. okresie wyniosły 185345,93 zł. Mając na uwadze powyższe, oraz fakt, iż ponoszenie wydatków związanych z postępowaniem sądowym, mieści się w zakresie szeroko rozumianej działalności gospodarczej zasadnym jest twierdzenie, iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna zabezpieczyć środki na koszty związane z ewentualnymi procesami sądowymi. Koszty sądowe należy traktować na równi z innymi wydatkami ponoszonymi w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, dlatego Sąd uznał, iż Spółka miała możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie przynajmniej części kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Reasumując sytuacja, w której znalazła się Skarżąca wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy. Skarżąca bezsprzecznie wykazała, iż poniesienie pełnych kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe. Biorąc więc pod uwagę, iż na obecnym etapie postępowania jedynym wymaganym kosztem sądowym jest wpis od skargi, Sąd doszedł do wniosku, iż sytuacja finansowa Skarżącej pozwala jej partycypować w koszcie wpisu sądowego do kwoty 2000 zł. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 245 § 3 tej ustawy, Sąd postanowił, jak w sentencji.