III SA/Wa 2802/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. spółka jawna z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do listopada 2005 r. postanawia: - przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić ją od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1000 zł, - odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. R. Spółka Jawna (dalej "Skarżąca") wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2012 r. – wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że choć ustanowiła pełnomocnika, to nie posiada już jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. Zaznaczyła, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego W. orzekł o ustanowieniu na majątku Skarżącej, tj. należącym do niej towarze – obuwiu, zabezpieczenia na poczet zobowiązania podatkowego podatku od towarów i usług za okres luty - listopad 2005 r. w przybliżonej kwocie 599 232 zł wraz z odsetkami w wysokości 367 975, 20 zł. Podniosła, iż spowodowało to zaprzestanie prowadzenia przez nią działalności gospodarczej i uniemożliwienie osiągania dochodów. Z posiadanych środków Skarżąca była jedynie w stanie ustanowić profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania jej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z uwagi na treść art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej też "p.p.s.a."). Zaznaczyła, iż przewidywana wysokość kosztów postępowania znacząco przekracza możliwości finansowe Spółki. Nieuwzględnienie zaś wniosku Skarżącej będzie równoznaczne z pozbawieniem jej prawa do sądu. Pismem z 27 listopada 2012 r. wezwano Skarżącą o nadesłanie dodatkowych informacji o jej sytuacji majątkowej. Wezwanie dotyczyło między innymi: bilansu oraz rachunku zysków i strat, zestawienia przychodów i rozchodów za ostatnie 2 lata prowadzenia działalności, faktur VAT za ostatnie 6 miesięcy prowadzenia działalności, odpisów wyciągów z rachunków bankowych związanych z działalnością Spółki za ostatnie 6 miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie, Skarżąca pismem z dnia 5 grudnia 2012 r., poinformowała, iż za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r. wykazała stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 231 198, 73 zł. W okresie od stycznia 2012 r. do 30 listopada 2012 r. osiągnęła przychód w wysokości 2 276, 08 zł. W związku z brakiem możliwości prowadzenia dochodowej działalności gospodarczej Skarżąca nie dysponuje żadnymi fakturami sprzedażowymi za okres ostatnich 6 miesięcy. We wskazanym okresie Skarżąca otrzymała jedynie faktury kosztowe dotyczące rozliczenia kosztów stałych usług telekomunikacyjnych oraz odzysku odpadów. Podkreśliła, iż jedynym źródłem jej finansowania są środki własne wspólników, w konsekwencji, niewielkie płatności związane z działalnością regulowane są w obrocie gotówkowym ze środków finansowych we wskazanym okresie potwierdzają kopie wyciągów z rachunków bankowych. Ponadto poinformowała, iż aktualnie nie występują żadne należności ani zobowiązania w stosunku do Skarżącej. W związku z działaniami Naczelnika Urzędu Skarbowego Skarżąca nie dokonała żadnej spłaty zobowiązania podatkowego. Wskazała, iż nie dysponuje żadnymi tytułami prawnymi do nieruchomości. Podniosła, iż kwota wpisu przekracza jej możliwości finansowe. Do pisma dołączyła zestawienie przychodów i kosztów za wymienione okresy, faktury VAT za ostatnie sześć miesięcy oraz wyciągi z rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.) Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje, w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozpoznając niniejszą sprawę należy odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Skarżącej oraz jej zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż na Skarżącej ciąży obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie w kwocie 4680 zł. Jak wynika nadesłanych przez Skarżącą zestawień przychodów i kosztów, Skarżąca w 2011 r. osiągnęła przychód w wysokości 185 345, 93 zł oraz wykazała stratę w wysokości 231 198, 73 zł. Skarżąca w 2012 r. osiągnęła dochód w wysokości 2 276, 08 zł przy przychodach w wysokości 11 000 zł. Mając ponadto na uwadze ustanowione na majątku Skarżącej zabezpieczenie oraz zajęcie należącego do niej towaru, a także stan rachunków bankowych, na których brak środków, uznać należało, iż uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie przekracza jej możliwości finansowe. Wymaga podkreślenia, iż w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że Skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż ponoszenie wydatków związanych z postępowaniem sądowym mieści się w zakresie szeroko rozumianej działalności gospodarczej, zasadnym jest twierdzenie, iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna zabezpieczyć środki na koszty związane z ewentualnymi procesami sądowymi. Koszty sądowe należy traktować na równi z innymi wydatkami ponoszonymi w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, dlatego Sąd uznał, iż Spółka miała możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie przynajmniej części kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Reasumując - sytuacja, w której znalazła się Skarżąca, wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca bezsprzecznie wykazała, iż poniesienie pełnych kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe. Biorąc więc pod uwagę, iż na obecnym etapie postępowania jedynym wymaganym kosztem sądowym jest wpis od skargi kasacyjnej, Sąd doszedł do wniosku, iż sytuacja finansowa Skarżącej pozwala jej partycypować w koszcie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej do kwoty 1 000 zł. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3, Sąd postanowił, jak w sentencji.