III SA/Wa 2815/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, , Protokolant, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 01 grudnia 2006 sprawy ze skargi B. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) stwierdza, że decyzja wymieniona w pkt 1 wyroku nie może być wykonana w całości B. T. wnioskiem z 2 marca 2006r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) w S. o umorzenie zaległych rat na ubezpieczenia społeczne w wysokości 2.730,45 zł. W uzasadnieniu oświadczył, iż od stycznia 2005r. do czerwca 2005r. nie wpłacał składek na ubezpieczenie społeczne, ze względu na brak środków finansowych. Zrezygnował bowiem z prowadzenia działalności gospodarczej w postaci kiosku wielobranżowego. Obecnie jest osobą bezrobotną, pobierająca zasiłek i nie jest w stanie spłacać ww. zaległości. Strona dwukrotnie uzupełniła wniosek pismami z 14 i 20 marca 2006r., wyjaśniając, iż obecnie ma do spłacania kredyt na samochód, zaciągnięty w 2000r., zadłużenie w spółdzielni mieszkaniowej, niezapłacony podatek od nieruchomości z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wyjaśnił, że w ostatnich latach prowadzonej działalności często chorował. Obecnie korzysta z pomocy córki, bo zasiłek wynosi 550 zł, przy czynszu za mieszkanie 460 zł, prąd 130 zł, gaz 45 zł, telefon 70 zł. ZUS decyzją [...] czerwca 2006r., wydaną na podstawie art. 83 ust 1 pkt 3, art. 28 ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm., zwaną dalej: u.s.u.s.), odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. okres od stycznia 2005r. do czerwca 2005r., w łącznej wysokości 4226,74 zł. W uzasadnieniu uznano, że strona wykazała swoją trudną sytuację, oraz posiadanie innych obciążeń finansowych (m.in. z tytułu zaciągniętego kredytu, rachunki związane z eksploatacją mieszkania, kosztów leczenia), ale podniesiono jednocześnie, iż zobowiązany posiada samochód osobowy marki [...]z 2000r., nieruchomość w postaci mieszkania własnościowego o powierzchni 48,17 m-, inne prawa majątkowe, z których możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie egzekucji. Wnioskodawca przekazał prowadzenie działalności gospodarczej żonie, a sam pobiera zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 550 zł. Organ uznał, że ponoszenie wszystkich ww. obciążeń finansowych powoduje rzeczywiście trudną sytuację osobistą strony, ale przyjął, iż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej powoływane jako rozporządzenie z 2003r.) umorzenie składek jest możliwe, gdy pozbawiłoby stronę lub jej rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Na tej podstawie oraz biorąc pod uwagę wiek dłużnika, okres zalegania, możliwości zarobkowania strony oraz możliwości skutecznej egzekucji, jak również prawo do skorzystania z innych środków pomocowych (układu ratalnego) organ uznał, iż brak jest podstaw do umorzenia należności. Wyjaśniono też, iż umorzenie należności będzie miało negatywny wpływ na zakres i wysokość świadczeń, jakie będą przysługiwały stronie z tytułu ubezpieczeń społecznych. Strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 27 czerwca 2006r. wniosła o umorzenie zaległości. Wyjaśnił, iż zakupione mieszkanie własnościowe nabył ze zniżką jako były pracownik zakładu PPD Ustjanowa, obecnie zalega ze spłatą czynszu. Wskazał, iż samochód zakupiony na raty został zajęty przez bank, a strona zwróciła się o przedłużenie spłaty kredytu na kolejne 2 lata. Żona z działalności gospodarczej nie wykazuje dochodów, ze względu na wysokie bezrobocie w U. Obecnie utrzymuje się z "niskich poborów" córki oraz z zaciągniętych pożyczek od rodziny. ZUS decyzją z [...] lipca 2006r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 pkt 3a oraz art. 32 u.s.u.s., odmówił umorzenia należności na łączną kwotę 4226,74 zł. W uzasadnieniu podniósł, iż dokonał powtórnej analizy dowodów w sprawie, ale uznał, iż bark jest nowych okoliczności przemawiające za umorzeniem zadłużenia. Po odwołaniu się do treści przepisów art. 28 u.s.u.s. oraz rozporządzenia z 2003r. wskazał, iż brak podstaw do uznania, iż w sprawie występuje całkowita nieściągalność, oraz że sytuacja strony jest szczególna i uzasadnia umorzenie długu, mimo całkowitej nieściągalności. Podkreślono, że obecny brak możliwości zapłaty nie przesądza o trwałej nieściągalności zobowiązań, zgodnie bowiem z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat. ZUS nie ma też swobody w dysponowaniu należnościami z tytułu składek i musi brać pod uwagę czy, mimo wystąpienia przesłanek zasadne jest uszczuplenie funduszy celowych w celu poprawy sytuacji strony, a także usprawiedliwionych interesów wszystkich ubezpieczonych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i o umorzenie zaległości. Wyjaśniła, że nie jest w stanie spłacać zadłużenia, gdyż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Przedstawiła też wezwanie do zapłaty zaległych opłat eksploatacyjnych za zajmowany lokal z [...] lipca 2006r. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 P.p.s.a.). Sąd - zgodnie z art. 135 P.p.s.a. - ma obowiązek zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m. in. ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Z przepisu tego wynika więc jednoznacznie, że w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organem właściwym do jego załatwienia jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W niniejszej spawie, mimo powyżej wskazanych unormowań, decyzję wydał organ niewłaściwy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes ZUS. Naruszenie przepisów o właściwości, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowi wadę, która skutkuje nieważnością decyzji. W tej sytuacji i na obecnym etapie postępowania ustosunkowanie się do zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne. Sąd, z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na mocy art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.