III SA/Wa 2816/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 300 zł, 2. odmówić przyznania Skarżącej prawa pomocy w pozostałym zakresie. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF B. T., wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że otrzymuje emeryturę w wysokości 950,17 zł, a nadto pobiera zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 186,71 zł. Ponadto określiła ona koszty związane z utrzymaniem lokalu, w którym zamieszkuje. I tak koszty eksploatacji wynoszą 477,95 zł, opłaty za gaz 39,22 zł i energię elektryczną 253,44 zł/2 m-ce. Skarżąca jest właścicielką gruntu o pow. 1.000 m2, w związku z zakupem której toczy się niniejsze postępowanie. Koszty utrzymania małoletniego wnuka ponosi jego matka, która jest wdową. Na dziecko otrzymuje zasiłek rodzinny. Skarżąca jest osobą chorą, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Na potwierdzenie tego faktu przedstawiła potwierdzone za zgodność z oryginałem zaświadczenie o stanie zdrowia, w którym stwierdzono stan po [...], [...] i [...] a także inne poważne choroby współistniejące. Skarżąca wskazała, iż w codziennych sprawach pomaga jej wnuk i córka, która uiściła częściowe wynagrodzenie reprezentującego ją w sprawie pełnomocnika w wysokości 500 zł. Do pisma dołączono także decyzję w sprawie zasiłku rodzinnego, zaświadczenie o pobieraniu emerytury, dowody obrazujące wymienione wyżej wydatki. Postanowieniem z 25 listopada 2011 r. Referendarz sądowy odmówił Skarżącej udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu stwierdził, iż wątpliwości jego budzi informacja wynikająca z akt administracyjnych sprawy, dotycząca prac budowlanych związanych z budową domu jednorodzinnego na działce gruntu będącej własnością Skarżącej. Referendarz sądowy podkreślił, iż z informacji udzielonych przez Skarżącą nie wynika kto ponosi koszty utrzymania tego domu oraz czy ewentualnie jest on przedmiotem najmu. Ponadto Skarżąca nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych, a z jej pisma nie wynika iż takich rachunków nie posiada. W związku z powyższym, Referendarz sądowy stwierdził, iż materiał którym dysponował był niekompletny przez co nie mógł uznać, iż Skarżąca wykazała w sposób bezsprzeczny że jej sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania. W sprzeciwie z 20 grudnia 2011 r. pełnomocnik Skarżącej ustosunkował się do okoliczności budzących wątpliwości Referendarza sądowego i wyjaśnił, iż osobą prowadzącą inwestycję budowlaną na działce gruntu będącej własnością Skarżącej był J. A. lub A. A.. Ponadto budynek ten jest w stanie surowym, nie jest przedmiotem najmu i z uwagi na jego niewyjaśnioną sytuację prawną oraz prowadzone postępowanie administracyjne nie są na nim czynione żadne inwestycje. Ponadto pełnomocnik podkreślił, iż w codziennych czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, zakupem żywności czy leków Skarżącej pomaga córka i wnuk. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia Referendarza sądowego z 25 listopada 2011 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy). Osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Wynika z powyższego, że to osoba wnioskująca o prawo pomocy winna wykazać istnienie okoliczności uzasadniających przyznanie tego prawa. B. T. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wpis jest jedynym kosztem sądowym, jaki musi ponieść Skarżąca na obecnym etapie postępowania. W ocenie Sądu, przyznanie jej prawa pomocy z zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych nie jest zasadne. Przyjętą regułą jest bowiem, że obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, które obrazują sytuację materialną Skarżącej nie wynika natomiast, iż nie będzie ona w stanie uiścić choć części wpisu od skargi. Skarżąca nie jest bowiem pozbawiona źródeł utrzymania. Jak wynika z dokumentów i oświadczeń załączonych do wniosku i sprzeciwu dysponuje ona kwotą blisko 1.140,00 zł miesięcznie. Jednakże na uwadze trzeba mieć, koszty związane z eksploatacją lokalu, rachunkami za gaz i energię elektryczną a także kosztami lekarstw, które w sumie stanowią kwotę około 770 zł miesięcznie. Nie oznacza to, że z uwagi na powyższe obciążenia Skarb Państwa winien w całości przyjąć na siebie koszty postępowania sądowego wszczętego przez Skarżącą. Biorąc jednak pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że dochody i zobowiązania Skarżącej, uzasadniają natomiast zmniejszenie wydatków, jakie winna ona ponieść w związku ze skorzystaniem z prawa do sądu. Skarżąca może bowiem wygospodarować środki na uiszczenie choć części wpisu od skargi. W ocenie Sądu uiszczenie z tego tytułu kwoty 300 zł nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym Skarżącej i jej rodziny, która posiada stałe źródła utrzymania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 w związku z art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.