III SA/Wa 2816/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. sprawy ze skargi S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz S. B. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...] maja 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił Skarżącemu – S. B. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] listopada 2011 r. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2005 r. Organ wskazał, iż wskutek stwierdzenia braków formalnych odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] listopada 2011r., na podstawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz.60), wyznaczono adwokatowi M.G. siedmiodniowy termin do przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącemu, uprawniającego do złożenia w jej imieniu odwołania od ww. decyzji i występowania przed organem w postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie pouczono adresata, że niedopełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie pisma bez rozpatrzenia. Powyższe wezwanie - dwukrotnie awizowane, a następnie wskutek nieodebrania przez adresata - zwrócone zostało nadawcy. Na podstawie art, 150 Ordynacji podatkowej, Naczelnik Urzędu uznał, że pismo zostało skutecznie doręczone z dniem 23 lutego 2012 r. Termin do usunięcia braków minął więc z dniem 1 marca 2012 r. Konsekwencją zaistniałych okoliczności było wydanie [...] marca 2012r. postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Rozpatrując złożony wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania organ I instancji wskazał, że pełnomocnik Skarżącego nie dopełnił jednej z przesłanek wskazanych w art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, a mianowicie nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Wyjaśnił, iż kryterium winy - jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu - wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności, której pełnomocnik Skarżącego nie dochował. Podkreślił również, że kryterium braku winy podlega obostrzeniu w odniesieniu do profesjonalnych pełnomocników, którzy powinni dołożyć szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie oraz orzeczenie co do istoty sprawy przez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] listopada 2011 r. Zarzucił naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, przez jego błędne zastosowanie, tj. wydanie przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania ze względu na brak uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, podczas gdy termin powinien zostać przywrócony, ze względu na spełnienie wszystkich przesłanek, od których ustawodawca uzależnia możliwość przywrócenia terminu, w tym również uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Postanowieniem z [...] lipca 2012r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo uznał, że wskazany w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej warunek uprawdopodobnienia braku winy nie został spełniony przez pełnomocnika Skarżącego. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności wyjaśnień pełnomocnika, oświadczenia pracownika kancelarii z [...] marca 2012 r., pisma P. S.A. z 22 marca 2012r. nie można przyjąć, że winę za nieotrzymanie przesyłki, a tym samym niedotrzymanie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania ponosi pracownik poczty. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej podniesione przez pełnomocnika argumenty nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. W szczególności z przedłożonego pisma P. S.A. z 22 marca 2012 r. nie wynika, że pracownik placówki pocztowej zawinił podczas wydawania korespondencji. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że skoro pełnomocnik Skarżącego dysponował 14 dniami na odbiór przesyłki, to w tym czasie powinien wywiązać się z obowiązku odbioru pozostawionej dla niego korespondencji. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że uprawniony do odbioru korespondencji pracownik kancelarii podjął 16 lutego 2012 r. próbę odbioru całej korespondencji na poczcie, jednakże, dochowując należytej staranności, powinien podjąć kolejne próby odebrania przesyłek, tym bardziej, że drugie awizowanie nastąpiło dzień po jego stawieniu się w placówce pocztowej. Tym samym po tej dacie istniała jeszcze możliwość odbioru korespondencji. W ocenie organu, w świetle podniesionej przez pełnomocnika argumentacji nie można przyjąć, że wykazał on należytą staranność. Na powyższe ustalenia nie ma również wpływu oświadczenie asystenta pełnomocnika z [...] marca 2012 r. potwierdzające stawienie się pracownika kancelarii w placówce pocztowej w dniu 16 lutego 2012 r. Samo stawienie się na poczcie nie przesądza, że asystent pełnomocnika zażądał wydania całej korespondencji i że pracownik poczty odmówił mu, bądź nie wydał z innych przyczyn przesyłki zawierającej przedmiotowe wezwanie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej organ I instancji słusznie również nie uwzględnił podnoszonych przez pełnomocnika wyjaśnień jakoby przeszkodą w uchybieniu terminu był urlop wypoczynkowy oraz awaria sieci hydraulicznej w siedzibie Izby Skarbowej w W. w dniu [...] marca 2012 r. Okres pozostawania na urlopie (tj. od 3 do 12 lutego 2012 r.) nie zbiegał się z terminami awizowania przesyłki (w dniu 9 i 17 lutego 2012 r.), a ponadto fakt przebywania na urlopie nie pozbawiał pełnomocnika możliwości działania przez osoby trzecie. Również awaria instalacji hydraulicznej w dniu [...] marca 2012 r. w siedzibie Izby Skarbowej w W. nie pozbawiła pełnomocnika możliwości uzyskania informacji i zapoznania się z aktami sprawy. Ponadto organ I instancji słusznie wskazał, że awaria ta nie miała wpływu na uchybienie przedmiotowego terminu, gdyż określony w wezwaniu z 6 lutego 2012 r. termin do uzupełnienia braków formalnych odwołania upłynął z dniem 1 marca 2012r. W związku z powyższym, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że przedstawione przez pełnomocnika okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków odwołania. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, przez jego błędne zastosowanie, tj. wydanie przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania, ze względu na brak uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, podczas gdy termin powinien zostać przywrócony, ze względu na spełnienie wszystkich przesłanek, od których ustawodawca uzależnia możliwość przywrócenia terminu, w tym również uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, - art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, przez wydanie zaskarżonego postanowienia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, zgodnie z którym pracownik poczty nie ponosi winy za niewydanie wszystkich pism asystentowi pełnomocnika oraz samo stawienie się asystenta pełnomocnika na poczcie nie przesądza, że zażądał on wydania całej korespondencji, podczas gdy pismo P. z 22 marca 2012r. wyraźnie wskazuje, że wina za niewydanie wszystkich pism asystentowi pełnomocnika leży po stronie pracownika Poczty, a oświadczenie asystenta pełnomocnika wyraźnie potwierdza, że zażądał on wydania całej korespondencji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. , podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a." sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Stosownie do posiadanych kompetencji, Sąd w pierwszej kolejności zbadał legalność zaskarżonego postanowienia pod kątem przepisów prawa procesowego. Stwierdził wówczas, że przy rozpatrywaniu przez Dyrektora Izby Skarbowej zażalenia, w trybie art. 221 Ordynacji podatkowej został naruszony przepis art. 130 § 1 pkt. 6 Ordynacji podatkowej. Przepis art.221 Ordynacji podatkowej stanowi, że przy rozpatrywaniu środka odwoławczego od decyzji/postanowienia ministra właściwego do spraw finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub przez samorządowe kolegium odwoławcze, odwołanie/zażalenie od decyzji/ postanowienia, rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Natomiast przepis art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej nakłada na pracownika organu podatkowego obowiązek wyłączenia się od udziału w postępowaniu w przypadku gdy brał udział w wydaniu decyzji/postanowienia w pierwszej instancji. Zwróciła na to uwagę uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2013 r. I GSK 1/12, wydana w składzie siedmiu sędziów z tezą: "Artykuł 130 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -- Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) ma zastosowanie do pracownia organu jednoosobowego w postępowaniu odwoławczym, o którym mowa w art. 221 tej ustawy." Uchwała podkreśliła, że ratio legis instytucji wyłączenia sędziego (art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.), jak też podobnych rozwiązań w innych przepisach o postępowaniu, jest oczywista i sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy. Uchwała powołuje się też na wcześniejszą uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r. I OPS 13/09 (ONSAiWSA 2010, nr5, poz. 82) oraz wyroki Trybunału Konstytucyjnego w tym z 6 grudnia 2011 r. - Sk 3/11 (OTK ZU-A 2011) jak też literaturę prawniczą np. - Z. Czeszejko-Sochacki, Prawo do sądu w świetle Konstytucji RP, PiP 1997, z. 11- 12, s. 100; M. Borucka-Arctowa, Sprawiedliwość proceduralna a orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i jego rola w okresie przemian systemu prawa, [w:] Konstytucja i gwarancje jej przestrzegania. Księga pamiątkowa ku czci prof. Janiny Zakrzewskiej, pod. red. J. Trzcińskiego, A. Jankiewicza, Warszawa 1996, s. 27-28. W ocenie uchwały cytowane źródła jednoznacznie stanowią że ujawnienie takiej okoliczności, że pracownik organu podatkowego brał udział w postępowaniu w danej sprawie, w obu instancjach, powoduje stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit b) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylenie zaskarżonej decyzji/ postanowienia z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 145 §1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz.1071 ze zmianami) okoliczność ta, to jest wydanie aktu przez pracownika podlegającemu wyłączeniu, jest podstawą do wznowienia postępowania. W przepisach Ordynacji podatkowej podstawą wznowienia postępowania z tej przyczyny jest przepis art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie taki właśnie przypadek miał miejsce. W pierwszej instancji postanowienie z dnia [...] maja 2012 r. o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. wydała działająca z upoważniania jednoosobowego organu podatkowego - Dyrektora Izby Skarbowej, Kierownik Oddziału Pani A.P. . W wydaniu postanowienia brał udział starszy inspektor B. S. . Postanowienie z dnia [...] lipca 2012 r. w drugiej instancji wydała jako jednoosobowy organ - Dyrektor Izby Skarbowej w W. , Naczelnik Wydziału Pani A.G. , a brała udział w jego wydaniu starszy inspektor Pani M. R. oraz inna osoba nie wskazana z imienia i nazwiska, której podpis jest nieczytelny lecz podobny do podpisu Pani A. P. . Jednocześnie Sąd stwierdził, na podstawie zawartej w aktach metryki sprawy, że postanowienie to zostało przygotowane przez panią M. R. , a zaakceptowane przez Panią A. P. . Gdyby, jak wynika z metryki sprawy, w postępowaniu tym istotnie brała udział Pani A. P. to zdecydowanie mogła mieć wpływ na treść postanowienia, szczególnie, że w pierwszej instancji stanowiła ona jednoosobowy organ podatkowy. Okoliczność ta przesądziła o treści wyroku i spowodowała, że sprawa nie została rozpoznana merytorycznie. Sąd uchylił postanowienie, jak wskazano już, ze względu na przesłankę, ujętą w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a więc wznowienia postępowania. Okoliczność ta spowodowała, że skarga nie została rozpoznana merytorycznie. W ponownym postępowaniu przed organem drugiej instancji - Dyrektor Izby Skarbowej, o ile stwierdzi, że w postępowaniu w drugiej instancji brała udział Pani A. P. , spowoduje, że zażalenie będzie rozpoznane przez inne osoby aniżeli te, które brały udział w postępowaniu w pierwszej instancji. Pani A. P. nadal mogłaby stanowić jednoosobowy organ podatkowy, ale nie powinna mieć wpływu na treść postanowienia wydanego w drugiej instancji przez inną osobę stanowiącą jednoosobowy organ podatkowy. . Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że uchylone postanowienie nie może być wykonane, a w kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.