III SA/Wa 2843/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W piśmie z 31 października 2016 r. skarżąca – A. W. (reprezentowana w sprawie przez męża – A.W. ) wniosła o zwolnienie od wpisu sądowego, z uwagi na zły stan zdrowia oraz ograniczone środki pieniężne. Na podstawie zarządzenia z 8 listopada 2016 r. wezwano skarżącą do złożenia wniosku na urzędowym formularzu oraz do nadesłania dokumentów oraz dodatkowych oświadczeń dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej tj.: nadesłania zeznań podatkowych skarżącej oraz osób prowadzących ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe za 2015 r., wskazania i udokumentowania wszystkich źródeł utrzymania skarżącej oraz osób prowadzących ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe (wynagrodzenie za pracę, renta, zasiłki, inne świadczenia), nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącej oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia zestawienia wysokości miesięcznych dochodów i wydatków składających się na bieżące utrzymanie skarżącej i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wskazania i udokumentowania innych okoliczności, które uniemożliwiają skarżącej uiszczenie wpisu sądowego We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że stan zdrowia i przebyta operacja uniemożliwiają jej poniesienie kosztów sądowych. Skarżąca mieszka z dwiema córkami w wieku po [...] lata. Od maja 2016 r. nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem. Skarżąca utrzymuje się jedynie z wynajmu lokalu. Dochód z tego tytułu wynosi 2.800 zł miesięcznie. Skarżąca zalega z płatnościami na rzecz wspólnoty, w której znajduje się wynajmowany lokal. Z oświadczeń Skarżącej wynika, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. W rubryce 11 formularza dotyczącej zobowiązań i stałych wydatków wpisano "brak". Do wniosku załączono wydruk zeznania podatkowego Skarżącej za 2015 r. (bez podpisu), przedsądowe wezwanie do zapłaty wystawione przez wspólnotę mieszkaniową, opinię o stanie zdrowia Skarżącej, skierowanie do szpitala, kartę informacyjną leczenia szpitalnego, zwolnienie lekarskie, postanowienie ZUS z [...] maja 2016 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia uprawnień do zasiłku chorobowego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Odnosząc się do argumentacji skarżącej i dokumentów nadesłanych w toku postępowania referendarz sądowy nie kwestionuje tego, że być może sytuacja finansowa skarżącej jest skompilowana oraz, że skarżąca ma problemy zdrowotne (jest po operacji [...] ). Powyższe nie oznacza jednak automatycznie, że skarżąca nie może ponieść kosztów sądowych w sprawie, zwłaszcza, że jedynym kosztem na tym etapie postępowania jest wpis sądowy w wysokości 100 zł. Przy czym, aby dokonać oceny zdolności płatniczych skarżącej, referendarz sądowy musi dysponować rzetelnymi i spójnymi oświadczaniami i dokumentami dotyczącymi jej sytuacji finansowej, czego w sprawie zabrakło. Przede wszystkim, mimo wyraźnego wezwania, skarżąca nie udokumentowała wysokości uzyskiwanych dochodów, poprzestając na stwierdzeniu, że jej jedynym źródłem utrzymania jest dochód z najmu w wysokości 2.800 zł netto. Skarżąca nie przedstawiła miesięcznego zestawienia niezbędnych wydatków i dochodów oraz nie przedstawiła wyciągu z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące. Podkreślić w tym miejscu należy, że jedynie porównanie dochodów skarżącej z jej niezbędnymi, miesięcznymi wydatkami pozwala na dokonanie oceny, czy skarżąca może, a jeśli tak, to w jakim zakresie partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Brak oświadczeń skarżącej, co do miesięcznych wydatków, w tym na wyżywienie, środki czystości, odzież, opłaty związane z utrzymaniem domu/mieszkania i inne, nie pozwala na dokonanie oceny, czy rzeczywiście, skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej, nie wyjaśnia również nadesłane zeznanie podatkowe PIT-36 za 2015 r. (niepodpisany wydruk). W zeznaniu tym Skarżąca wykazała bowiem zerowe przychody i jednocześnie dochód z działalności gospodarczej w wysokości 1.000 zł. Ponadto, referendarz sądowy zauważa, że ocena, czy skarżąca jest w stanie, a jeśli tak to w jakiej części, partycypować w kosztach wszczętego postępowania, wymaga posiadania rzetelnych i przekonujących informacji nie tylko o źródłach utrzymania i wydatkach skarżącej, ale również osób, z którymi skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Innymi słowy, podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć sytuacji majątkowej osób trzecich pozostających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym. Jest tak nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, że treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Skoro bowiem skarżąca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy może ona ponieść koszty postępowania, czy też nie. W tym miejscu zauważyć należy, że skarżąca utrzymuje, że od maja 2016 r. nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z mężem (który jest jej pełnomocnikom w sprawie). Powyższe jest o tyle nieprzekonujące, bowiem A. W. jako swój adres do korespondencji wskazał S. ul. [...] (tam też odbiera korespondencję, zob. podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru k- 27), z kolei ten sam adres jako swój adres zamieszkania podaje skarżąca dla potrzeb wystawienia zwolnienia lekarskiego z [...] listopada 2016 r. W ocenie referendarza sądowego powyższe nieścisłości nie pozwalają na ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej. Zauważyć należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie –powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów (posiadanych środków finansowych) i ponoszonych wydatków. Skoro w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie przedstawiła w sposób rzetelny i wyczerpujący swojej sytuacji finansowej brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w której się znajduje wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a tym samym uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.