III SA/Wa 2845/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF M. C. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał na swoją trudną sytuację materialną. Podniósł, że posiada kredyty oraz troje dzieci. Wliczył, że tytułem raty do urzędu skarbowego płaci 600 zł, raty za udzielone kredyty wynoszą 1.500 zł oraz wynajem 2.000 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i trojgiem dzieci (ur. W [...] r. [...] r. i [...] r.), oraz że nie posiada żadnego majątku. Skarżący oświadczył, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje miesięczne dochody w kwocie 6000 zł brutto, a jego żona z tytułu zatrudnienia uzyskuje 2.800 zł brutto. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących sytuacji finansowej, Skarżący nadesłał zeznania podatkowe, z których wynika, że w 2013 r. Skarżący uzyskał dochód w kwocie 80.512,66 zł., a jego żona dochód w kwocie 36.451,09 zł. Ponadto Skarżący przedstawił wyciągi z rachunków bankowych swoich i żony, umowę kredytu odnawialnego, zaświadczenie o pomocy de minimis oraz decyzję w sprawie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej, aneks do umowy najmu lokalu, a także harmonogram spłat rat kredytu z miesięczna ratą 607,46 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 1.200 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że łączny miesięczny dochód Skarżącego i jego żony wynosi 8.800 zł. brutto. Natomiast jak wynika z analizy wyciągów z rachunków bankowych z trzech miesięcy na konto Skarżącego wpłynęły kwoty w lipcu 10.178,75 zł, w sierpniu 10.608,39 zł oraz we wrześniu 9.423,28 zł. Natomiast żona Skarżącego we wrześniu 2014 r. uzyskała wpływ na konto z tytułu wynagrodzenia w kwocie 2.069,17 zł. Ponadto jak wynika z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty (PIT-37) Skarżący w 2013 r. uzyskał dochód w kwocie 80.512,66 zł, a jego żona uzyskała dochód w kwocie 36.451,78 zł. zł. Do kosztów swojego utrzymania Skarżący zaliczył wydatki na kwotę 4.100 zł. (wynajem, kredyty oraz rata do urzędu skarbowego) przy czym kwota ta nie uwzględnia wydatków na żywność i środki czystości. Natomiast ze znajdującej się w aktach sprawy (k.70) decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] września 2014 r. w sprawie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej wynika, iż wydatki Skarżącego i jego rodziny oscylują w kwocie 6.879,00 zł i składają się na nie koszty związane z eksploatacją mieszkania - 3.000 zł, opłaty za telefon – 300 zł, spłata kredytów – 1.500 zł, ubezpieczenie – 79,00 zł, wyżywienie i inne – 2.000 zł. natomiast na rachunku bankowych Państwo C. posiadają debet w łącznej wysokości 17.000 zł Po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej Skarżącego, ocenie dokumentów źródłowych oraz informacji przedstawionych przez Skarżącego, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić kwoty 1.200 zł. tytułem wpisu należnego od skargi. Skarżący oraz jego żona posiadają stałe miesięczne dochody w wysokości około 12.000 zł netto. Taka bowiem kwota, jak wskazano wyżej, wynika z analizy przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych. Wydatki natomiast Skarżącego i jego rodziny należało przyjąć na poziomie około 7.500 zł (6.879 zł plus 620 zł rata zaległości podatkowej) Ponadto z analizy rachunków bankowych wynika, że Skarżący oraz jego żona posiadają również inne rachunki bankowe, których wyciągów nie przedstawili. Przykładowo 8 sierpnia 2014 r. Skarżący dokonał przelewu środków (przelew własny) na kwotę 2.000 zł., 17 sierpnia i 1 września 2014 r. na kwoty po 1.000 zł. Natomiast żona Skarżącego 14 sierpnia dokonała przelewu środków z innego własnego konta na kwotę 150 zł. Przyjąć zatem należy, że Skarżący, nie przedkładając na wezwanie referendarza sądowego, wyciągów bankowych ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, nie przedstawił swojej sytuacji w sposób rzetelny. Wskazać ponadto należy, że sam fakt ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem - nawet jeśli w odczuciu Skarżącego są one wysokie - nie może stanowić podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Jak już bowiem wskazano koszty sądowe należy traktować na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Wyjaśnić zatem należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi (referendarzowi sądowemu) nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby referendarz sądowy miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Na obecnym etapie postępowania kwota wpisu od skargi jest jedynym kosztem do którego Skarżący jest zobowiązany. Podniesione okoliczności natomiast, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.