III SA/Wa 2846/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2011 r. po rozpoznaniu wniosku Syndyka Masy Upadłości D. SA o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości D. SA na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy 1. Syndyk Masy Upadłości D. SA (dalej także jako strona lub skarżąca) wniosła w skardze do WSA z 20 września 2011 r., a następie na formularzu PPPr z 3 listopada 2011 r., o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Strona wskazała, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów wpisu od skargi z uwagi na "brak środków w masie upadłości". Stan konta strona oznaczyła na kwotę 5624,51 zł, stratę – na kwotę 5273989,11 zł, wartość środków trwałych – na kwotę 22719404, 89 zł. 2. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 25 października 2011 r. skarżąca przekazała bilans i rachunek zysków i strat za lata 2009 i 2010, faktury VAT za ostatnie sześć miesięcy prowadzenia działalności spółki, wyciągi z rachunku bankowego za ostatnie sześć miesięcy prowadzenia działalności, zestawienie zobowiązań w postaci listy wierzytelności (z uwagą, ze lista nie była jeszcze realizowana a zobowiązania syndyka związane z prowadzeniem likwidacji masy są pokrywane z funduszy masy w miarę wpływu środków). Nadto strona poinformowała, że spółka korzysta z posiadanego lokalu na zasadzie prawa do wieczystego użytkowania gruntu i prawa własności do budynku stanowiącego odrębną nieruchomość. Koszty podatku od nieruchomości, energii, ogrzewania i korespondencji upadły ponosi z funduszów masy. Skarżąca wskazał, ze nieruchomości są obciążone hipotekami banków, a pierwszy przetarg na sprzedaż nieruchomości ma być dopiero ogłoszony. Środki, które spółka posiada na rachunku są niewystarczające nie tylko na opłacenie skargi, ale też na zwykłe prowadzenie wyprzedaży majątku. 3. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w Sygn. akt III SA/Wa 2846/11 zakresie całkowitym może być przyznane, jeśli strona wykaże, ze nie ma jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). 4. Referendarz sądowy nie podziela opinii strony, że z kwoty ponad pięciu tysięcy złotych, którymi dysponuje na rachunku bankowym, skarżąca nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do pokrycia wymagalnych kosztów sądowych w sprawie, czyli wpisu w wysokości 100,- zł. W szczególności, strona nie wskazała żadnych okoliczności uniemożliwiających jej uiszczenia tej należności z posiadanych środków. Majątek przedsiębiorcy zorganizowany jest w formie przedsiębiorstwa i z tego też względu charakteryzuje się on wysoką zmiennością, zarówno po stronie pasywów, jak i aktywów, co utrudnia jego ocenę. Jednakże, zdaniem referendarza sądowego, jeśli z treści nadesłanego bilansu wynika, że spółka dysponowała zarówno należnościami pieniężnymi od innych podmiotów, jak – w pewnym zakresie - zapasami materiałowymi, to zwolnienie jej od kosztów sądowych byłoby nieuzasadnione. Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05), co było przyczyna podjęcia poglądu wyrażonego w sentencji. Pojęcia środków nie można przy tym ograniczać wyłącznie do środków pieniężnych. Ciężar wykazania przesłanek, o których mowa wyżej spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r. FZ 760/04). Nie sposób uznać, że uregulowanie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki, stanowi niepodważalny argument, przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Brak jest ustawowych podstaw dla przyjęcia, że wierzytelności związane z Sygn. akt III SA/Wa 2846/11 postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym, korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym – zwłaszcza przy wskazanej proporcji posiadanych środków do wymagalnych kosztów sądowych. Mając na uwadze to, że naczelną zasadą postępowania upadłościowego jest jego prowadzenie w taki sposób, aby roszczenia wierzycieli mogły zostać zaspokojone w jak najwyższym stopniu oraz to, że postępowanie upadłościowe to procedura regulująca zasady wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych dłużników będących przedsiębiorcami oraz skutki ogłoszenia upadłości, jak też to, że prowadzenie postępowania upadłościowego jest warunkiem pokrywania należności przez stronę, referendarz sądowy odróżnia kwestię pierwszeństwa zaspokojenia roszczeń od zagadnienia warunku prowadzenia postępowania upadłościowego (czyli zaspokajania wierzycieli) w ogóle. Mając na uwadze jednak to, że na rachunku strony znajdują się środki w wysokości znacznie przekraczającej wysokość wpisu sądowego, a pozostałe wpłaty są spodziewane – jeśli postępowanie upadłościowe ma być prowadzone - referendarz sądowy uznał, że strona nie wykazała, iż uiszczenie kwoty należnej z tytułu wpisu sądowego spowoduje niemożność przeprowadzenia postępowania upadłościowego. 5. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 3 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.