III SA/Wa 285/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący, D. D., na urzędowym formularzu PPF wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że dochody jego rodziny nie pozwalają na poniesienie wysokich kosztów postępowania. Podniósł, że z pracy dorywczej uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 300 -500 zł, są jednak takie miesiące, w których nie uzyskuje dochodów. Największym obciążeniem rodziny są koszty ponoszone na ogrzewanie domu, mimo, że ogrzewany jest tylko parter. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz matką. Posiada dom o powierzchni 150 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2,14 ha. Z oświadczenia wynika także, że matka Skarżącego z tytułu renty rodzinnej uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 1.500 zł, a jego żona z tytułu zatrudnienia dochód w kwocie 1.680 zł. Skarżący jest osobą bezrobotną. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do przedstawienia dokumentów obrazujących sytuację majątkową Skarżącego oraz jego rodziny. Skarżący jednak nie przedłożył wymaganych dokumentów. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 500,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący będąc zobowiązany do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową jego oraz jego rodziny, takich dokumentów nie przesłał. Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że ani Skarżący jest osobą bezrobotną oraz ze uzyskuje miesięczne dochody w kwocie około 300 – 500 zł z prac dorywczych. Stałe dochody uzyskują natomiast żona i matka Skarżącego w łącznej kwocie 3.180 zł brutto. Zdaniem referendarza sądowego na podstawie przedstawionych informacji nie można ustalić czy Skarżący jest w stanie ponieść koszty wpisu sądowego od skargi. Tym bardziej, że Skarżący posiada nieruchomość rolną o powierzchni 2.44 ha., z której może uzyskiwać dochody. Nie można zatem na podstawie samych tylko oświadczeń Skarżącego ocenić w jakiej faktycznie sytuacji finansowej obecnie znajduje się Skarżący i jego rodzina. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.