III SA/Wa 2856/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 /01/2017 r. po rozpoznaniu wniosku N.H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi N.H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /7/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącego od wpisu od skargi powyżej kwoty 2 tysiące złotych; 2. Odmówić przyznania Skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący – N.H. , wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lipca 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. Następnie, w formularzu PPF z 16 grudnia 2016 r. wskazał, nie ma środków na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 95328 zł. Nie ma pracy i utrzymuje go pełnoletnia córka, która "opłaca kredyt hipoteczny oraz rachunki i opłaty związane z mieszkaniem, w którym wspólnie zamieszkujemy". Córka ta uzyskuje 7002,47 zł netto tytułem wynagrodzenia za umowę zlecenie. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema córkami ([...] r i [...] r.) i z partnerką ([...] r.). Również partnerka jest na utrzymaniu córki. Młodsza córka uczy się. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący poinformował, m.in., o tym, że: - skarżący nie posiada obywatelstwa i nie korzysta z pomocy społecznej; - po ustaniu stosunku pracy, z uwagi na relacje zawodowo-społeczne skarżący postanowił "odpocząć od dotychczasowej pracy" (rozwinięcie na s 1 pisma z 9 stycznia 2017 r.); - córka skarżącego uzyskuje średnie wynagrodzenie w wysokości 2000 zł miesięcznie (od października 2016 r. – 7 tys. zł); - korzystają z pożyczek od rodziny w Wietnamie (9000 USD i 3000 USD), która przekazała im środki przeznaczone na ślub; - skarżący wraz z córką ubiega się o kredyt w wysokości 20 tys. zł. -skarżący w 2015 r. otrzymywał jeszcze wynagrodzenie w wysokości niespełna 1700 zł miesięcznie; Skarżący załączył do pisma przewodniego: odpis zupełny aktu urodzenia, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia córki, wyciągi z rachunku bankowego córki, PIT-37, wyciąg z rachunku bankowego skarżącego. Należało stwierdzić, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wpis od skargi w sprawie wynosi niespełna 100 tys. zł i jest to jedyny wymagalny koszt na obecnym etapie postępowania. Referendarz sądowy wskazuje, ze sytuacja życiowa Skarżącego była już uprzednio badana przez Sąd, który nie uznał niezdolności Skarżącego do uczestnictwa w kosztach postępowania. Ocena ta jednak była wynikiem nieprzedstawienia sytuacji życiowej i finansowej skarżącego - raz zobaczyć to więcej, niż sto razy słyszeć. W ostatnio wydanym postanowieniu Sad wskazał, ze w razie wykonania wezwania i wykazania sytuacji życiowej rozstrzygniecie w zakresie prawa pomocy może ulec zmianie. Zdaniem referendarza sądowego, obecnie nie występuje wzmiankowana przesłanka negatywna przyznania prawa pomocy, ponieważ skarżący przedstawił najważniejsze elementy sytuacji życiowej, w której znajduje się – i to pod rygorem odpowiedzialności karnej. Urzędnik sądowy daje wiarę, na tym etapie postepowania, twierdzeniom skarżącego. Referendarz sądowy zauważa, że spór w sprawie dotyczy prawnopodatkowej kwalifikacji roli pośrednika, której pełnienie zadeklarował skarżący, w regulowaniu należności w obrocie gospodarczym. Obowiązek posiadania (lub nie) środków pieniężnych, jak również obowiązek (wynikający z orzecznictwa sądowego) zabezpieczenia środków posiadanych w trakcie działalności gospodarczej na poczet sporów sądowych (koszt działalności gospodarczej) są uzależnione od przywołanej prawnopodatkowej kwalifikacji roli pośrednika, której referendarz sądowy w postępowaniu o prawo pomocy nie jest uprawniony dokonać. Dlatego, z uwagi na postulat zabezpieczenia dostępu skarżącego do Sądu, utrzymujący się stan braku "osobistych" dochodów, korzystanie z pomocy córki, obecność innych osób w gospodarstwie domowym (nie posiadających własnego źródła utrzymania), zakreślony sposób prowadzenia gospodarki finansowej potwierdzony w złożonych dokumentach – uzasadnione jest zwolnienie skarżącego od wymagalnych na tym etapie postępowania kosztów, od uiszczenia których zależy rozpoznanie skargi przez Sąd. Wielkość zwolnienia jest miarkowana wysokością kwoty, której zapłatę skarżący zadeklarował (2 tys. zł). Urzędnik sądowy poucza skarżącego o treści art. 249 u.p.p.s.a., z którego wynika, że przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Cofnięcie prawa pomocy może nastąpić zarówno w wypadku, gdy strona wprowadziła sąd w błąd co do swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolności płatniczych, jak i wówczas, gdy sytuacja ta oraz zdolności płatnicze poprawią się już po wydaniu postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. Informacyjnie tylko urzędnik sądowy dodaje, że Skarżący, planując udział w rozprawie powinien uwzględniać to, że: Sąd kontroluje zgodność z przepisami prawa zakwestionowanego aktu, lecz nie rozstrzyga co do istoty sporu, pozostawiając to następnie organom administracji. Nadto, Sąd orzeka na podstawie akt sprawy (z wyjątkiem możliwości przeprowadzenia na wniosek dowodu – uzupełniającego jedynie - z dokumentu – art. 106 u.p.p.s.a.), nie jest związany zarzutami skargi, nie może orzec na niekorzyść strony i gospodaruje czasem poszczególnych rozpraw w ciągu sesji tak, by orzekać (efektywnie), co do zasady, w wymiarze szesnastu spraw (różnych skarżących) w ciągu dnia. Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.