III SA/Wa 2874/15

Dnia 19 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Przybysz, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2015 r. o sygn. akt III SA/Wa 2874/15 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2015 r. o sygn. akt III SA/Wa 2874/15 i przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2015 r. o sygn. akt III SA/Wa 2874/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu – J.S., przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - w sprawie ze skargi Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. Referendarz sądowy WSA w Warszawie wskazał, że Skarżący, uzasadniając konieczność przyznania mu prawa pomocy wyjaśniał, iż działalność gospodarczą zawiesił we wrześniu 2013 r. w następstwie kontroli podatkowej. Z uwagi na tragiczną śmierć żony w [...] r. jest jedynym żywicielem rodziny. Skarżący samotnie wychowuje uczącego się syna (lat [...]) i studiującą córkę (lat [...] ). Nie posiada oszczędności, ani majątku. Osiąga dochód w wysokości 1.750 zł brutto (1.286,16 zł netto). Spłaca kredyt w banku w wysokości 1.639,55 zł. Dzieci nie pobierają świadczeń po matce. Miesięczne koszty utrzymania określił na 700 zł. Skarżący wyjaśnił ponadto, że jego córka nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, mieszka w L. Syn uczy się w gimnazjum i pozostaje na utrzymaniu Skarżącego. Żadne z dzieci nie pobiera renty rodzinnej po matce z uwagi na brak uprawnień zmarłej do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Skarżący zmuszony jest systematycznie zadłużać się u przyjaciół, rodziny. Pomaga mu matka, która zajmuje się domem – częściowo jest to pomoc w naturze, a częściowo w pieniądzach. Wysokość tej pomocy Skarżący określił na około 1.000 zł. Podniósł, że od czasu śmierci żony sam podupadł na zdrowiu ([...] ). Także syn jest pod opieką Poradni [...] . Skarżący jest zadłużony w banku na kwotę 60.000 zł, u rodziny na kwotę około 10.000 zł, u znajomych także na podobną kwotę. Do wniosku Skarżący załączył zeznanie podatkowe, informację PIT-11, karty przychodów pracownika, wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie o zatrudnieniu, wydruki dotyczące zawieszenia działalności gospodarczej, kserokopie faktur. Z kolei w wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi fakt korzystania z pomocy finansowej rodziny i przyjaciół. Pomoc ta jest istotna i konieczna, mimo, że są to "drobne, niewielkie kwoty". Skarżący mieszka u matki. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy referendarz sądowy WSA w Warszawie stwierdził, że w niniejszej sprawie Skarżący – mimo przedłożenia szeregu dokumentów - nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W ocenie referendarza nie sposób nie zauważyć bowiem niespójności w przedstawionych przez Skarżącego informacjach, w szczególności w zakresie kwestii pomocy od rodziny i znajomych. W rezultacie nie wiadomo na jakim faktycznie poziomie pomoc ta się kształtuje. Wątpliwości tych w żadnym stopniu nie rozwiewają nadesłane materiały. W ocenie referendarza zabrakło bowiem wśród nich dowodów potwierdzających oświadczenie o uzyskiwaniu pomocy od rodziny i przyjaciół, jak choćby kopii przelewów, czy oświadczeń osób udzielających pomocy (precyzujących w przybliżeniu czas i rozmiary tej pomocy). Według referendarza WSA także twierdzenia Skarżącego o wysokości ponoszonych wydatków cechuje pewna nieścisłość. Referendarz wskazał przy tym na nadesłane przez Skarżącego dokumenty, z których wynika, a czego nie podnosił wprost Skarżący, że same tylko opłaty za energię elektryczną w okresie od września do grudnia 2015 r. wyniosły łącznie 1.910,39 zł. Do tego dochodzą opłaty za usługi telekomunikacyjne, gaz i wodę. Wątpliwości referendarza budziła także kwestia miejsca zamieszkania Skarżącego. W konsekwencji referendarz Sądowy uznał, że przy obecnym stanie wiedzy o zdolnościach płatniczych Skarżącego brak było podstaw do uwzględnienia jego wniosku. W sprzeciwie Skarżący podniósł, iż referendarz sądowy dokonał analizy sytuacji Skarżącego w sposób wybiórczy oraz powierzchowny. Skarżący podkreślił, że nie dostrzega wskazanej przez referendarza sprzeczności w tym, że kwota wsparcia udzielana od rodziny i przyjaciół to około 1.000 zł, skoro poszczególne kwoty są drobne. Na sumę udzielonego wsparcia składają się poszczególne drobne gesty wsparcia pochodzące od kilku przyjaciół, matki i brata. Skarżący podkreślił przy tym, że w zarządzeniu z dnia 12 listopada 2015 r. Sąd nie zobowiązał Skarżącego do przedłożenia oświadczeń dotyczących pomocy od rodziny i przyjaciół, tym niemniej Skarżący dołączył przedmiotowe oświadczenia o korzystaniu z pomocy finansowej rodziny i przyjaciół do sprzeciwu. Skarżący wskazał ponadto, że wraz z synem mieszka u matki przy ul. [...] w R. i partycypuje w kosztach utrzymania, na co przedstawia rachunki. Drugi wskazywany adres to adres pracodawcy pod którym możliwy jest bieżący odbiór korespondencji. Skarżący nie ma tytułu prawnego do zajmowanego na tej podstawie lokalu. Zdaniem Skarżącego przedłożone przez niego dokumenty potwierdzają brak realnych możliwości pozyskania jakichkolwiek środków finansowych bez uszczerbku dla utrzymania jego samego oraz rodziny. Niemożliwym było także poczynienie żadnych oszczędności we własnych wydatkach, ze względu na fakt, iż Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej, a to z uwagi na utratę możliwości finansowania prowadzonej działalności z uwagi na poniesione wydatki i koszty związane z prowadzonymi od 2010 r. postępowaniami kontrolnymi i podatkowymi. Skarżący podkreślił przy tym, że w analogicznym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwolnił go od wpisu sądowego w sprawach o sygn. akt III SA/WA 2664/15 oraz III SA/WA 2665/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie natomiast do treści art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W pierwszej kolejność stwierdzić należy, iż zaskarżone sprzeciwem Skarżącego postanowienie referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 7 grudnia 2015 r. było na etapie postępowania przed referendarzem wydane zasadnie, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Referendarz sądowy słusznie zważył bowiem, iż w niniejszej sprawie Skarżący – mimo przedłożenia szeregu dokumentów - nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Trafne było spostrzeżenie referendarza, iż nie sposób nie zauważyć niespójności w przedstawionych przez Skarżącego informacjach, w szczególności w zakresie kwestii pomocy od rodziny i znajomych, ponoszonych wydatków, a także w kwestii adresu zamieszkania Skarżącego. Zdaniem Sądu referendarz prawidłowo uznał zatem, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego z uwagi na niepełne przedstawienie jego zdolności płatniczych. Tym niemniej na obecnym etapie postępowania zaskarżone postanowienie należało zmienić i orzec o przyznaniu Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wraz ze sprzeciwem złożył bowiem szereg oświadczeń o korzystaniu z pomocy finansowej rodziny i przyjaciół i sprecyzował na czym oraz w jaki sposób pomoc ta wygląda. Wyjaśnił ponadto w sposób wyczerpujący, budzącą wątpliwości referendarza, kwestię adresu zamieszkania. Odnosząc się zatem do całokształtu sytuacji majątkowej Skarżącego Sąd zauważa, że istotnie sytuacja majątkowa Skarżącego jest stosunkowo zła. Z uwagi na tragiczną śmierć żony w [...] r. Skarżący jest jedynym żywicielem rodziny i samotnie wychowuje uczącego się syna (lat [...] ) oraz studiującą córkę (lat [...] ). Skarżący nie posiada oszczędności (poczynienie ich było zdaniem Skarżącego niemożliwe), ani majątku. Osiąga dochód w wysokości 1.750 zł brutto (1.286,16 zł netto). Spłaca kredyt w banku w wysokości 1.639,55 zł miesięczne. Żadne z dzieci nie pobiera renty rodzinnej po matce z uwagi na brak uprawnień zmarłej do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Skarżący zmuszony jest systematycznie zadłużać się u przyjaciół, rodziny. Wysokość tej pomocy Skarżący określił na około 1.000 zł. Skarżący jaki i jego małoletni syn mają kłopoty ze zdrowiem i są pod opieką Poradni [...] . Skarżący jest zadłużony w banku na kwotę 60.000 zł, u rodziny na kwotę około 10.000 zł, u znajomych także na podobną kwotę. Skarżący wraz z synem mieszka u swojej matki i nie ma tytułu prawnego do zajmowanego na tej podstawie lokalu. Zestawiając zatem dochody i oszczędności oraz wydatki Skarżącego, a w konsekwencji wolną kwotę środków pieniężnych, jakimi może dysponować, z wymaganymi na tym etapie postępowania kosztami sądowymi w kwocie 9.680 zł (wpis od skargi), stwierdzić trzeba, iż Skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący spełnił więc przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i należało przyznać mu prawo pomocy w zakresie jedynego wymagalnego na chwilę obecną kosztu sądowego – wpisu sądowego od skargi. Takie rozstrzygnięcie podyktowane jest przede wszystkim koniecznością realizacji prawa do sądu - gwarantowanego w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 p.p.s.a., zmienił zaskarżone postanowienie i postanowił o przyznaniu prawa pomocy.