III SA/Wa 2883/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym na skutek sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego wniosku A. S.A. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz do zwrotu na rachunek bankowy za wrzesień 2012r. postanawia: zmienić zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego z 31 grudnia 2015r., w ten sposób, że przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca – A. S.A. z siedzibą w W. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że jest w upadłości, nie posiada żadnych środków finansowych, ma zajęte rachunki bankowe, nie osiąga też żadnych dochodów. Podkreśliła, że uzyskała zwolnienia z ponoszenia kosztów w innych sprawach sądowych. Podała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych [...] zł. Ponadto za ostatni rok obrotowy Skarżąca poniosła stratę w wysokości 268.078,77 zł. Skarżąca wskazała też stan jej rachunków bankowych, zastrzegając, iż są one zajęte w ramach prowadzonej egzekucji. Do swojego wniosku Skarżąca załączyła: zeznania podatkowe, rachunki zysków i strat, wyciągi bankowe, deklaracje VAT, bilans, rozrachunki, zapisy na kontach, obroty aktywnych kont, informację o udziałach, wykaz tytułów egzekucyjnych i wykonawczych, spis toczących się postępowań egzekucyjnych. Z przedmiotowego wniosku Skarżącej wynika również, że jej pełnomocnik nie pobrał od niej należnego wynagrodzenia za prowadzenie sprawy. Następnie w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do podania dodatkowych informacji dotyczących sytuacji materialnej, Skarżąca wyjaśniła, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie zatrudnia pracowników, zaś wszystkie jej należności i rachunki bankowe zostały zajęte. Skarżąca przedstawiła też informację dotyczącą postępowania upadłościowego. Postanowieniem z 31 grudnia 2015r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 5 stycznia 2016r. Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu Skarżąca nie zgadzając się z twierdzeniami zawartymi w zaskarżonym orzeczeniu wskazała, że obecnie nie dokonuje dostaw towarów i ich zakupów oraz nie ponosi wydatków na wypłatę wynagrodzeń. Skarżąca znajduje się w upadłości, a jej nie zakończenie spowodowane jest brakiem środków na przeprowadzenie postępowania upadłościowego. Ponadto z uwagi na zajęcie rachunków bankowych Skarżąca nie jest w stanie regulować żadnych zobowiązań. Skarżąca zwróciła też uwagę, że w toku innych spraw sądowych uzyskała ona zwolnienie od kosztów sądowych w oparciu o przedłożoną przez siebie tą samą dokumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Z kolei art. 260 § 1 p.p.s.a. stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Z treści art. 199 p.p.s.a. wynika, że zasadą jest, iż każdy ponosi koszty postępowania związane z jego udziałem w sprawie. Zmniejszenie ciężaru finansowego wiążącego się z prowadzeniem sprawy może nastąpić przez przyznanie stronie, na jej wniosek, prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty sądowe obejmują koszt wpisu sądowego od skargi w kwocie 29.822 zł. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podnieść należy, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy - mimo zaistnienia przesłanek ustawowych - od uznania sądów. Wskazać przy tym należy, że prawo do sądu nie może być prawem iluzorycznym, co oznacza, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy, sąd jest obowiązany do takiego rozstrzygnięcia, które umożliwi stronie wniesienie skargi. W ocenie Sądu, w kontekście przedstawionej argumentacji i złożonych dokumentów, żądanie Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uznać należy za uzasadnione, gdyż Skarżąca nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd zauważa, iż Skarżąca w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu za 2013 rok wykazała stratę w wysokości 1.022.338 zł. Z kolei w zeznaniu podatkowym za 2014 rok Skarżąca wykazała stratę w wysokości 686.109,73 zł. Natomiast w rachunku zysków i strat sporządzonym na koniec września 2015r. Skarżąca wykazała stratę netto w wysokości 464.273,61 zł. Od czerwca 2014r. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, rozwiązała wszystkie umowy pracę i nie zatrudnia obecnie żadnych pracowników, nie uzyskuje też żadnych dochodów. Rachunki bankowe Skarżącej zostały zajęte w toku prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych. Ponadto Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidacje jej majątku. Postępowanie w tej sprawie toczy się przed Sądem Rejonowym dla W. [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych pod sygn. akt [...]. Powyższe okoliczności pozwalają zdaniem Sądu uznać, że Skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.