III SA/Wa 2885/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2004 r. oraz od stycznia do listopada 2005 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych UZASADNIENIE: Skarżący, F. S., wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, iż jest 78- letnim emerytem i nie posiada żadnych nieruchomości ani ruchomości. Ma stwierdzoną [...] i w związku z chorobą ponosi wysokie koszty leczenia. Podał, że wniósł skargi w trzech sprawach, w których musi uiścić wpis sądowy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe oraz, że nie posiada żadnego majątku oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Dochody Skarżącego z tytułu uzyskiwanej emerytury wynoszą 3.436,25 zł netto (decyzja o waloryzacji emerytury z dnia [...] marca 2008 r.). Dodatkowo Skarżący oświadczył, że emerytura pozwala mu zaspokoić jedynie podstawowe potrzeby życiowe i uiścić wysokie koszty leczenia [...]. Pismem z dnia 28 października 2008 r. skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących jego stan majątkowy. Skarżący jednak, mimo dwukrotnego awizowania, nie podjął przesyłki. Przesyła została, przez Urząd Pocztowy [...], zwrócona do Sądu. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego, który może wynieść 500,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Za odmową przyznania prawa pomocy przemawia fakt, że Skarżący, uzyskuje stałe miesięczne dochody z tytułu emerytury w kwocie 3.436,25 netto zł. Jak wynika z oświadczenia, na utrzymaniu Skarżącego nikt nie pozostaje, a kwota uzyskiwanej emerytury jest do wyłącznej dyspozycji Skarżącego. Jak podaje Skarżący jedynymi wydatkami Skarżącego są wydatki na utrzymanie, koszty leczenia oraz koszty w trzech sprawach prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał co prawda, że ponosi wysokie koszty z tytułu leczenia cukrzycy, jednakże nie wskazał o jakie kwoty chodzi. Nie wskazał także jakie i w jakiej wysokości ponosi miesięczne wydatki z tytułu utrzymania. Dlatego, chcąc ustalić faktyczną sytuację materialną Skarżącego, referendarz sądowy wezwał Skarżącego do przedłożenia dokumentów źródłowych. Skarżący jednak, mimo dwukrotnego awizowania ( 3 listopada 2008 r, i 12 listopada 2008 r.) wezwania nie odebrał. Przesyłka została zwrócona do Sądu w dniu 19 listopada 2008 r. Zatem na podstawie art. 73 P.p.s.a. przesyłkę należało uznać za doręczoną z upływem 19 listopada 2008 r. Skoro zatem Skarżący, nie przedłożył wymaganych dokumentów to trudno na podstawie posiadanych informacji określić jaka jest sytuacja materialna Skarżącego i czy jest On w stanie ponieść koszty w sprawie. Stwierdzić należy, że na obecnym etapie postępowania Skarżący nie jest zobowiązany do uiszczenia jakichkolwiek kosztów. Jednakże wpis w niniejszej sprawie może wynieść 500 zł. Skarżący – jak podaje - oprócz niniejszej sprawy wniósł jeszcze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dwie skargi. Skargi te zostały zarejestrowane pod sygn. III SA/Wa 2884/08, oraz III SA/Wa 2886/08. Łączny wpis w tych sprawach może wynieść 1.500 zł – jest to więc kwota zdecydowanie niższa od kwoty którą Skarżący miesięcznie uzyskuje z tytułu emerytury. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji