III SA/Wa 2885/08

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w składzie następującym Sędzia WSA Małgorzata Długosz - Szyjko po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od października do grudnia 2004 r. oraz od stycznia do października 2005 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych UZASADNIENIE: Skarżący, F. S., wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, iż jest 78- letnim emerytem i nie posiada żadnych nieruchomości ani ruchomości. Ma stwierdzoną [...] i w związku z chorobą ponosi wysokie koszty leczenia. Podał, że wniósł skargi w trzech sprawach, w których musi uiścić wpis sądowy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe oraz, że nie posiada żadnego majątku oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Dochody Skarżącego z tytułu uzyskiwanej emerytury wynoszą 3.436,25 zł netto (decyzja o waloryzacji emerytury z dnia 1 marca 2008 r.). Dodatkowo Skarżący oświadczył, że emerytura pozwala mu zaspokoić jedynie podstawowe potrzeby życiowe i uiścić wysokie koszty leczenia [...]. Pismem z dnia 28 października 2008 r. skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących jego stan majątkowy. Skarżący jednak, mimo dwukrotnego awizowania, nie podjął przesyłki. Przesyła została, przez Urząd Pocztowy W. [...], zwrócona do Sądu. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 29 grudnia 2008 r. (data stempla pocztowego) Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego. W sprzeciwie tym podniósł, że jego sytuacja finansowa, jest w dalszym ciągu dramatyczna i nie może pozwolić sobie na wydatki sądowe powyżej 100 zł., bowiem mogłoby to spowodować poważny uszczerbek w jego utrzymaniu. Podał, że ma 78 lat i nie pracuje. W żadnym wypadku nie może zaoszczędzić kwoty 500 zł na uiszczenie wpisu od skargi. Swoją emeryturę przeznacza na niezbędne wydatki, leczenie choroby i wyżywienie. Skarżący podniósł, że nie odpowiedział na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dokumentów źródłowych , bowiem nie znalazł w swojej skrzynce pocztowej żadnego awiza. Skarżący przedłożył kserokopię faktury za zużycie wody i ścieków, z której wynika, że za okres od marca do września 2008 r. wraz z zaległościami był, w terminie do 13 października 2008 r., zobowiązany do uiszczenia kwoty 896,92 zł. Z przedstawionej natomiast kserokopii faktury za zużycie gazu wynika, że za okres od lutego do marca 2008 r. Skarżący był, w terminie do 26 kwietnia 2008 r., zobowiązany do uiszczenia kwoty 2.206,06. Skarżący przedstawił także badania lekarskie, recepty oraz kserokopię opakowania leku o nazwie "P." na którym widoczna jest cena 114,67 zł. Z przedstawionych badań wynika, że Skarżący choruje na [...] typu [...] leczoną [...]. Skarżący choruje także na [...]. Wraz ze sprzeciwem skarżący ponownie złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, w którym zmienił zakres wniosku i wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, który może wynieść 250,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący, uzyskuje stałe miesięczne dochody z tytułu emerytury w kwocie 3.436,25 netto zł. Jak wynika z oświadczenia, Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a kwota uzyskiwanej emerytury jest do wyłącznej dyspozycji Skarżącego. Jak podaje Skarżący jedynymi jego wydatkami są wydatki na utrzymanie, koszty leczenia oraz koszty w trzech sprawach prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Z dokumentów przedłożonych Sądowi wynika, że z tytułu opłat za wodę skarżący za okres od marca do września 2008 r. był zobowiązany do poniesienia kosztów w kwocie 896,92 zł, natomiast z tytułu opłat za gaz za okres od lutego do marca 2008 r. kosztów w kwocie 2.206,06 zł. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał co prawda, że ponosi wysokie koszty z tytułu leczenia [...] jednakże nie wskazał o jakie kwoty chodzi. Przedstawiona bowiem kserokopia leku o nazwie "P." z uwidocznioną ceną na kwotę 114,67 zł nie wskazuje z jaką częstotliwością Skarżący dany lek zakupuje. Nie można bowiem na tej podstawie wywnioskować, jakie koszty miesięcznie Skarżący ponosi z tytułu leczenia i zakupu leków. Skarżący nie wskazał także, w sposób dokładny jakie i w jakiej wysokości ponosi miesięczne wydatki z tytułu utrzymania. Z przedstawionych bowiem dokumentów wynika jedynie, że za wodę Skarżący ponosi miesięcznie kwotę około 128 zł, natomiast w miesiącach zimowych miesięczna opłata za zużycie gazu wynosi około 1.000 zł. Skarżący, mimo, że był do tego zobowiązany wezwaniem referendarza sądowego, nie przedstawił żadnych innych dokumentów ani oświadczeń obrazujących jego sytuację materialną, a w szczególności nie przedstawił wyliczenia miesięcznych kosztów utrzymania np. koszt zakupu żywności, leków, wizyt lekarskich itp. ani zeznań podatkowych za ostanie dwa lata kalendarzowe, ani wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych krajowych oraz zagranicznych za okres ostatnich trzech miesięcy. Dlatego trudno na podstawie posiadanych informacji ustalić jaka jest faktycznie sytuacja materialna skarżącego i czy jest on w stanie ponieść koszty w sprawie. Stwierdzić należy, że na obecnym etapie postępowania Skarżący nie jest zobowiązany do uiszczenia jakichkolwiek kosztów. Jednakże wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie może wynieść 250 zł. Skarżący – jak podaje - oprócz niniejszej sprawy wniósł jeszcze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dwie skargi. Skargi te zostały zarejestrowane pod sygn. III SA/Wa 2885/08, oraz III SA/Wa 2886/08. Łączny wpis w tych sprawach może wynieść 750 zł – jest to więc kwota zdecydowanie niższa od kwoty którą Skarżący miesięcznie uzyskuje z tytułu emerytury. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1 oraz art. 245, a także art. 246 § 1 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji