III SA/Wa 2887/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (sprawozdawca), sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Protokolant referent stażysta Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. R. reprezentowanej przez opiekuna prawnego E.R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUS") wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do M. R. (dalej: "Strona") na podstawie tytułu wykonawczego Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Nr (...) z dnia (...) sierpnia 2013 r, obejmującego zobowiązanie z tytułu podatku od spadków i darowizn za 2000 r. w kwocie należności głównej 3.375 zł. Podstawę tego tytułu wykonawczego stanowi decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego W. nr (...) z dnia (...).06.2012 r. W oparciu o przedmiotowy tytuł wykonawczy organ egzekucyjny zawiadomieniem nr 17/JFR/182774/2013 z dnia 30 sierpnia 2013 r. podjął egzekucję ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego Skarżącej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziale W.. Dłużnik potwierdził odbiór zawiadomienia w dniu 4 września 2013 r. Natomiast zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego skierowane do Strony na adres Domu Pomocy Społecznej w którym zobowiązana przebywa, zostało podjęte w dniu 5 września 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia 10 września 2013 r. przekazał organowi informację o wysokości świadczenia zobowiązanej od 1 października 2013 r. i wprowadzeniu potrąceń z tego świadczenia począwszy od należności za październik 2013 r. Opiekun prawny zobowiązanej – E. R. ("Skarżący") pismem z dnia 5 września 2013 r. zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w W. między innymi z prośbą o wstrzymanie zajęcia emerytury Skarżącej. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "DIS") - wstrzymał postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego Nr (...) z dnia (...) sierpnia 2013 r. do czasu wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o umorzeniu tego postępowania, ponieważ w ramach nadzoru stwierdził, iż postępowanie egzekucyjne jest niezgodne z prawem. Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. NUS działając z urzędu na podstawie art. 59 § 3 i art. 59 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. – o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (DZ.U. z 2012r., poz. 1015 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego nr (...), ponieważ DIS w ramach nadzoru zauważył, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z dnia (...) sierpnia 2013r. jest niezgodne z prawem ze względu na wadliwe doręczenie tytułu wykonawczego zobowiązanej zamiast jej opiekunowi prawnemu. Wyżej wymienione postanowienie opiekun prawny zobowiązanej otrzymał w dniu 24 marca 2014r., po czym w dniu 31 marca 2014 r. przesłał do organu drogą elektroniczną zażalenie dotyczące postanowienia NUS. Wyjaśnił, iż otrzymał od NUS postanowienie z datą 18 marca 2014 r. informujące, że postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej jest niezgodne z prawem z powodów w nim wskazanych. Opiekun prawny wniósł o zmianę tego postanowienia na "uchylenie tytułu egzekucyjnego". W jego ocenie jest to bardzo ważne, ponieważ z doświadczenia wie, że umorzenie wywołuje następne skutki prawne tj. wymusza wypełnienie odpowiedniego PIT-u i zapłacenia podatku od kwoty umorzonej tj. z tytułu osiągniętych korzyści. DIS postanowieniem z dnia 1 lipca 2014r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. DIS wyjaśnił, powołując się na przepis art. 59 § 1, § 3 i § 4 u.p.e.a., że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym jego nieprowadzeniu; instytucja ta ma na celu zakończenie postępowania egzekucyjnego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym reguluje kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego w art. 34 w związku z art. 33 i w art. 59 w zależności od zaistnienia przesłanek określonych tymi przepisami prawa, które ze swej istoty skierowane są przeciw prowadzeniu egzekucji. Organ wskazał, że istotną okolicznością dla postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w stosunku do Skarżącej, był fakt wadliwego doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanej, co zostało wprost stwierdzone przez DIS w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2014 r. Na mocy tego postanowienia NUS postanowieniem umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanej wskazując na fakt błędnego doręczenia tytułu wykonawczego Nr (...) i zawiadomienia nr 17/JFR/l 82774/2013 z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zajęciu świadczeń emerytalnych – tj. Skarżącej zamiast jej opiekunowi prawnemu. Skoro zobowiązana posiada status osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej, co wynika z zaświadczenia Sądu Rejonowego (...) Wydział Rodzinny i Nieletnich w G. z dnia 21 czerwca 2004 r. o ustanowieniu opiekuna prawnego, a zatem nie ma prawa do podejmowania żadnych czynności prawnych, skierowanie tytułu wykonawczego na adres Domu Pomocy Społecznej, w którym przebywa, nie powinno nastąpić. Wadliwe doręczenie tytułu wykonawczego Nr (...) i zawiadomienia nr n/JFI/l82774/2013 spowodowało niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącej, dlatego to postępowanie należało umorzyć. DIS, mając na uwadze powołane przez NUS okoliczności stwierdził, iż w sprawie spełniona została przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), która jest następstwem niewłaściwego doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanej zamiast jej opiekunowi prawnemu. W związku z powyższym DIS uznał, że skoro w sprawie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego mimo niewłaściwego doręczenia tytułu wykonawczego, winno ono zostać umorzone w oparciu o art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. ze względu na jego niedopuszczalność. Odnosząc się do prośby Skarżącego o zmianę postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na "uchylenie tytułu egzekucyjnego" DIS wyjaśnił, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym nie reguluje kwestii wydania postanowienia w tym przedmiocie. Omawiany przypadek kwalifikuje się do wydania na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a. postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na jego niedopuszczalność. DIS wyjaśnił również, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie oznacza umorzenia obowiązku nim objętego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżył postanowienie uznając je za głęboko niesprawiedliwe i nieprzejrzyste. Wskazał, iż podano w nim tak wiele podstaw prawnych, że trudno jest mu je zrozumieć i odszukać celem przeczytania. Zdaniem Skarżącego, sprawa jego siostry uległa zawieszeniu na jego wniosek i na aktualnym etapie jest bezprzedmiotowa. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, a podniesione w niej zarzuty są bezpodstawne. Nie są przekonujące również zarzuty, zawarte w piśmie uzupełniającym i doprecyzowującym skargę, wniesionym przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu. Część z zarzutów w ogóle nie dotyczy zresztą istoty niniejszej sprawy, którą jest tylko kontrola legalności i prawidłowości zaskarżonego postanowienia, mającego charakter procesowy. Przedmiotem skargi jest bowiem postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 lipca 2014r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Kognicja Sądu, orzekającego w sprawie, ograniczona jest tylko do zbadania zaskarżonego postanowienia. DIS (mimo utrzymania w mocy) zmienił w nim podstawę prawną umorzenia, zastosowaną przez organ I instancji: za właściwą podstawę umorzenia uznał art. 59 ust.1 pkt 7 u.p.e.a. zamiast powołanego przez organ I instancji punktu 10 wskazanego przepisu u.p.e.a. W myśl art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Na podstawie pkt 10 tego przepisu, postępowanie umarza się w innych przypadkach, przewidzianych w ustawach. Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o zaprzestaniu jego dalszego prowadzenia (por. art. 59 § 1, § 3 i § 4 u.p.e.a.). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym reguluje kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego w art. 34 w związku z art. 33 i w art. 59 w zależności od zaistnienia przesłanek, określonych tymi przepisami, które ze swej istoty skierowane są przeciw prowadzeniu egzekucji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że istotną okolicznością dla postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do Skarżącej był fakt wadliwego doręczenia jej tytułu wykonawczego. NUS umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanej wskazując na fakt błędnego doręczenia tytułu wykonawczego Nr (...) i zawiadomienia nr 17/JFR/l 82774/2013 z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zajęciu świadczeń emerytalnych – tj. doręczenie ich bezpośrednio Skarżącej zamiast jej opiekunowi prawnemu. Zobowiązana jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, a zatem jest pozbawiona zdolności do czynności prawnych, co wynika z zaświadczenia Sądu Rejonowego (...) Wydział Rodzinny i Nieletnich w G. z dnia 21 czerwca 2004 r. o ustanowieniu opiekuna prawnego. Wadliwe jest doręczanie takiej osobie tytułu wykonawczego, i nie powinno było nastąpić. Wadliwe doręczenie tytułu wykonawczego Nr (...) i zawiadomienia nr n/JFI/l82774/2013 spowodowało niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącej, dlatego postępowanie to należało umorzyć. W konsekwencji w sprawie spełniona została przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), która jest następstwem niewłaściwego doręczenia tytułu wykonawczego osobie ubezwłasnowolnionej całkowicie zamiast jej opiekunowi prawnemu. Skoro w sprawie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego mimo niewłaściwego doręczenia tytułu wykonawczego, winno ono zostać umorzone w oparciu o powołany wyżej art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Postępowanie egzekucyjne jest bowiem niedopuszczalne. Uznając zaskarżone postanowienie i jego podstawę prawną za prawidłowe, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.