III SA/Wa 2892/14

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2015 r. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.T. i G. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący W. T. i G. T. – dalej "Skarżący" pismem z dnia 14 sierpnia 2014 r. wnieśli skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. W skardze zawarli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, Skarżący w dniu 29 października 2014 r. złożyli formularz PPF, w którym wskazali, że Skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej od 2008 r. i nie posiada żadnego źródła dochodu. Skarżąca natomiast prowadzi działalność gospodarczą, z której nie uzyskuje dochodów. Skarżący oświadczyli, że niewielkie środki jakie posiadają są pochłaniane przez bieżące wydatki, wśród których podstawę stanowią rachunki oraz wydatki na żywność. Skarżący nie posiadają żadnych oszczędności. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z trojgiem dzieci (ur. W [...] r., w [...] r. oraz w [...] r.). Skarżąca posiada dom (udział 1/3) o powierzchni 120 m² zajęty przez komornika oraz dwa mieszkania w W. o powierzchni po 70 m² oraz mieszkanie (współwłasność) w G. o powierzchni 39 m², a także nieruchomość rolną o powierzchni 1,6 ha. Skarżący posiada natomiast nieruchomość rolną o powierzchni 0,9 ha. Skarżący oświadczyli, że nie posiadają majątku podlegającego sprzedaży, a wszystko co posiadają zostało zajęte w licznych postępowaniach administracyjnych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację majątkową Skarżących, ich pełnomocnik wyjaśnił, że Skarżąca z prowadzonej działalności gospodarczej w 2013 r. uzyskała stratę. Z przedstawionego natomiast zeznania podatkowego PIT-36L za 2013 r. wynika, że Skarżąca w 2013 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskała przychód w kwocie – 585.381,30 zł oraz poniosła stratę w kwocie 154.731,40 zł, koszty uzyskania przychodów natomiast wyniosły 740.112,70 zł. Pełnomocnik wskazał również, że Skarżąca nie posiada rachunków bankowych. Posiada natomiast kredyty bankowe na kwotę 800.000 zł. Z wyjaśnień pełnomocnika wynika ponadto, że Skarżący nie pracuje i nie prowadzi działalności gospodarczej, oraz że nie składał zeznań podatkowych za 2013 r. Skarżący nie posiada rachunków bankowych i nie korzysta z pomocy społecznej. Skarżący utrzymuje się z okazjonalnych prac dorywczych i nie jest w stanie wskazać dokumentów określających miesięczne koszty utrzymania. Pełnomocnik wskazał, że Skarżący nie posiada zobowiązań cywilnoprawnych, natomiast posiada zaległości o charakterze celnym i podatkowym. Ponadto Skarżący nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie posiada dokumentów lub dowodów, które wskazywałyby na jego trudną sytuację materialną. Postanowieniem z dnia 2 marca 2015 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Pismem z dnia 16 marca 2015 r. Skarżący wnieśli sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 marca 2015 r., ponownie wnosząc o zwolnienie ich od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi. Skarżący ponownie podkreślili, że nie są w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Skarżący podkreślił ponownie, że jest osobą bezrobotną więc nie ma obowiązku składać rocznego zeznania podatkowego. Ponadto na potwierdzenie tego, że Skarżąca z prowadzonej działalności gospodarczej nie osiąga dochodów przedłożyła kserokopię zeznania rocznego za 2012 r. Skarżący oświadczyli również, że nie posiadają żadnych oszczędności, nie posiadają również majątku podlegającego sprzedaży a wszystko co posiadają zostało zajęte w licznych postępowaniach administracyjnych. Skarżąca posiada dom w G. (1/3 udziału), który został zajęty przez komornika, 2 mieszkania po 70 m² w W. oraz mieszkanie w G. o powierzchni 35 m² (współwłasność) oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,6 ha. Natomiast Skarżący posiada nieruchomość rolną o powierzchni 0,5 ha. Niewielkie środki jakie posiadają są pochłaniane przez bieżące wydatki jak: żywność – 1000 zł, energia elektryczna – 300 zł, woda, gaz, podatki od nieruchomości – 250 zł, lekarstwa – 100 zł, odzież – 200 zł, telefon – 100 zł, wydatki na szkoły - 200 zł. Skarżący dodali, ze toczy się wobec nich wiele postępowań administracyjnych i cywilnych, co wiąże się ze zwiększonymi wydatkami na pokrycie kosztów sądowych. Skarżący dodali ponadto, że Skarżąca ponosiła stratę z działalności gospodarczej również w poprzednich latach swojej działalności co w ich ocenie potwierdza, że nie dysponuje ona odpowiednimi środkami by uiścić należny wpis sądowy. Na potwierdzenie powyższych twierdzeń Skarżący załączyli zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012 r., zaświadczenie o wysokości salda na rachunku Skarżącej, kopię postanowienia Sądu Okręgowego w Siedlcach o zwolnieniu od kosztów sądowych postępowania apelacyjnego w całości, kopię postanowienia Sądu Okręgowego w S. o zwolnieniu Skarżącej od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od apelacji oraz oświadczenie Skarżącego o tym, że jest osobą bezrobotną bez prawa od zasiłku. Pismem z dnia 15 kwietnia 2015 r. Skarżący zostali wezwani do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego, w odpowiedzi na które Skarżący pismem z dnia 23 kwietnia 2015 r. wyjaśnili, że majątek Skarżących został zajęty w licznych postępowaniach egzekucyjnych na dowód czego załączyli odpisy tytułów wykonawczych oraz odpisy zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Skarżący dodali również, że wysokość wydatków związanych z utrzymaniem posiadanych nieruchomości wynosi ok 550 zł, które są pokrywane przez córkę skarżących oraz resztę rodziny. Skarżący wyjaśnili, że nie otrzymują dopłat z funduszy strukturalnych z racji posiadanych nieruchomości rolnych ani żadnych innych dofinansowań. Skarżący wskazali, że pełnomocnik świadczy usługi na rzecz Skarżących bezpłatnie a pomocy finansowej Skarżącym na pokrycie bieżących wydatków udziela im córka oraz reszta rodziny. Ponadto Skarżący wyjaśnili, że ich nieruchomości są obciążone hipotecznie. Nie mogą być wynajmowane ponieważ są w stanie developerskim a Skarżących nie stać na ich wykończenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, ze zm.) - dalej "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Wpis od skargi na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem sądowym. Przyznanie więc zwolnienia od wpisu umożliwi Skarżącym realizację prawa do Sądu zagwarantowanego Konstytucją RP. Okoliczności przedstawione przez Skarżących we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z nadesłanych dokumentów pozwalają uznać, że sytuacja Skarżących uzasadnia przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od wpisu od skargi. Wskazać trzeba, że Skarżący jest osobą bezrobotną natomiast Skarżąca z prowadzonej działalności gospodarczej nie osiąga dochodów. Skarżący nie posiadają żadnych oszczędności, nie posiadają również majątku podlegającego sprzedaży a wszystko co posiadają zostało zajęte w licznych postępowaniach egzekucyjnych Niewielkie środki jakie posiadają są pochłaniane przez bieżące wydatki. Pełnomocnik świadczy usługi na rzecz Skarżących bezpłatnie a pomocy finansowej Skarżącym na pokrycie bieżących wydatków udziela im córka oraz reszta rodziny. Ponadto Skarżący wyjaśnili, że ich nieruchomości są obciążone hipotecznie. Nie mogą być wynajmowane ponieważ są w stanie developerskim a Skarżących nie stać na ich wykończenie. Na potwierdzenie powyższych twierdzeń Skarżący załączyli m.in. zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012 r., zaświadczenie o wysokości salda na rachunku Skarżącej, kopię postanowienia Sądu Okręgowego w S. o zwolnieniu od kosztów sądowych postępowania apelacyjnego w całości, kopię postanowienia Sądu Okręgowego w S. o zwolnieniu Skarżącej od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od apelacji oraz oświadczenie Skarżącego o tym, że jest osobą bezrobotną bez prawa od zasiłku, odpisy tytułów wykonawczych oraz odpisy zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. W ocenie Sądu poniesienie przez Skarżących wydatku rzędu 4097 zł będzie stanowiło uszczerbek w koniecznym utrzymaniu dla siebie i rodziny. Zasadnym było zatem przyznanie Skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Przyszłe ewentualne koszty postępowania mogą być przedmiotem rozpoznania kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć bowiem należy, że sytuacja materialna Skarżących do tego czasu może ulec zmianie. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.