III SA/Wa 2892/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] .08.2015 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia na majątku podatnika należności podatkowych uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] lipca 2015 r. , nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K., na podstawie decyzji z [...] czerwca 2013r. wydał w dniu 24 czerwca 2013 r. zarządzenia zabezpieczenia wobec skarżącej – P. Sp. z o. o. z siedzibą w C. Obejmowały one należności z tytułu podatku akcyzowego wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 3.795.139 zł. W oparciu o wyżej wymienione zarządzenia zabezpieczenia Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. wszczął postępowanie zabezpieczające, dokonując zawiadomieniami z 16 lipca 2013 r. skutecznego zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności w Banku [...] w K., [...] Banku S.A, Banku [...] S.A oraz [...] Banku [...] S.A. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienia, Banki poinformowały Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. o braku środków na rachunkach Spółki. W dniu 17 lipca 2013 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego ruchomości w postaci motoroweru, samochodu ciężarowego [...] oraz samochodu specjalnego [...]. Pismem z dnia 8 października 2013 r. wierzyciel – Dyrektor Izby Celnej w K., zgodnie z art. 159 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej – "u.p.e.a."), po raz pierwszy, wystąpił z wnioskiem o przedłużenie terminu zabezpieczenia dokonanego na majątku skarżącej do dnia 17 stycznia 2014 r. Postanowieniem z [...] października 2013 r. Naczelnik [..] Urzędu Skarbowego w W. przedłużył termin zabezpieczenia dokonanego na majątku zobowiązanej spółki. Na wniosek wierzyciela termin ten był przedłużony kolejnymi postanowieniami: Postawieniem z [...] stycznia 2014 r. przedłużono termin do 17 kwietnia 2014 r. Postawieniem z [...] kwietnia 2014 r. przedłużono termin do 17 lipca 2014 r. Postawieniem z [...] lipca 2014 r. przedłużono termin do 17 października 2014 r. Postawieniem z [...] października 2014 r. przedłużono termin do 17 stycznia 2015 r. Postawieniem z [...] stycznia 2015 r. przedłużono termin do 17 kwietnia 2015 r. Postawieniem z [...] kwietnia 2015 r. przedłużono termin do 17 lipca 2015 r. Wnioskiem z 10 lipca 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w K. ponownie wystąpił do organu egzekucyjnego o przedłużenie terminu zabezpieczenia wobec skarżącej do dnia 17 września 2015 r. Jako uzasadnienie złożonego wniosku wierzyciel wskazał, że organ podatkowy w dniu [...] czerwca 2015 r. określił w stosunku do skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Dodatkowo wierzyciel poinformował, że powyższe zobowiązanie nie zostało jeszcze objęte tytułem wykonawczym, a w związku z tym, nie nastąpiło przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne. Postanowieniem z [...] lipca 2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. przedłużył termin zabezpieczenia dokonanego na majątku skarżącej, zgodnie z wnioskiem wierzyciela, tj. do dnia 17 września 2015 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, iż w niniejszej sprawie wystąpiły istotne i uzasadnione okoliczności uniemożliwiające wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Powodem braku wszczęcia egzekucji jest fakt, iż Naczelnik Urzędu Celnego w C. w dniu [...] czerwca 2015 r. wydał decyzje określające skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym, jednak decyzje te nie spełniają warunku określonego w art. 154 § 4 u.p.e.a. niezbędnego do wystawienia tytułu wykonawczego. Przedmiotowe postanowienie skutecznie doręczono skarżącej w dniu 20 lipca 2015 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że podstawa prawna, w oparciu o którą zostały wydane zarządzenia o zabezpieczeniu, w dniu [...] czerwca 2015 r. uległa wygaśnięciu, ponieważ z tym dniem wydano decyzje określające wysokość zobowiązania, których wysokości uległy znacznemu zmniejszeniu. W związku z powyższym, zarządzenia zabezpieczenia z dnia 24 czerwca 2013 r. również uległy wygaśnięciu, jako posiadające wadę kwalifikowaną w postaci zawyżenia kwoty należności publicznoprawnej. Postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W ocenie organu II instancji, w niniejszej sprawie przesłanki wymienione w art. 159 § 2 u.p.e.a. zostały spełnione. Wierzyciel bowiem wystąpił z wnioskiem o przedłużenie zabezpieczenia w dniu 10 lipca 2015 r., a więc jeszcze przed upływem terminu zabezpieczenia określonego w poprzednim postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2015 r., który to termin mijał w dniu 17 lipca 2015 r. Ponadto, Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że wskazana przez wierzyciela przyczyna wystąpienia z wnioskiem o przedłużenie terminu zabezpieczenia została trafnie oceniona przez organ egzekucyjny, jako obiektywnie usprawiedliwiona na dzień wydania postanowienia o przedłużeniu terminu zabezpieczenia tj. na dzień 16 lipca 2015 r. Wierzyciel wyjaśnił bowiem, że powodem braku wszczęcia egzekucji jest fakt, iż postępowanie podatkowe prowadzone przez Naczelnika Urzędu Celnego w C. nie zostało zakończone. Co prawda w dniu [...] czerwca 2015 r. wystawiono już decyzje określające w stosunku do skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym, jednak decyzje te nie spełniają warunku określonego w art. 154 § 4 u.p.e.a. niezbędnego do wystawienia tytułu wykonawczego tj. nie posiadają przymiotu decyzji ostatecznych, co uniemożliwia wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji, aby zabezpieczyć należności podatkowe, utrzymanie zabezpieczenia wymagało złożenia przez wierzyciela wniosku o jego przedłużenie. Wniosek taki został złożony w dniu 10 lipca 2015 r. i rozpoznany w dniu 16 lipca 2015 r. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu podtrzymała zarzuty podniesione w zażaleniu. Ponadto podniosła, iż Dyrektor Izby Skarbowej w W. niewłaściwie rozpoznał wniesione zażalenie, ponieważ szeroko odniósł się do nieistotnych okoliczności przedmiotowej sprawy, a jedynie lakonicznie do kwestii wady kwalifikowanej zarządzeń zabezpieczających, które to zarządzenia znacząco zawyżają kwoty rzeczywistych należności podatkowych, wynikających z decyzji wystawionych przez Naczelnika Urzędu Celnego w C. w dniu [...] czerwca 2015 r. Ponadto, zdaniem skarżącej, bezzasadne i wielokrotne przedłużanie postępowania narusza art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia obejmującego zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku akcyzowego. Jako podstawę prawną przedłużenia terminu zabezpieczenia Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wskazał art. 159 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 20 listopada 2013 r. Przepis ten w § 1 stanowił wówczas że organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, a w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b ustawy - Ordynacja podatkowa lub w art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne, lub zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym. Na podstawie zaś § 2 tego artykułu, termin określony w § 1 mógł być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte, jednakże termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego co do obowiązku o charakterze niepieniężnym mógł być przedłużony tylko o okres do trzech miesięcy. Nowelizacja art. 159 u.p.e.a., dokonana ustawą o wzajemnej pomocy, zlikwidowała możliwość przedłużenia terminu zabezpieczenia należności pieniężnej, a zatem także zobowiązań podatkowych. Zgodnie jednak z art. 123 ust. 1 ustawy o wzajemnej pomocy, do postępowań egzekucyjnych w administracji wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2-6 [zastrzeżenia nieistotne w sprawie – wyjaśnienie Sądu]. Ustawa ta weszła w życie 21 listopada 2013 r. Zasadnie zatem orzekające w rozpatrywanej sprawie organy zastosowały przepis art. 159 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 20 listopada 2013r. Powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. jest okoliczność, że postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2015r. przedłużające termin zabezpieczenia do dnia 17 września 2015r. doręczono skarżącej po upływie terminu zabezpieczenia, który stosownie do postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] kwietnia 2015r. wyznaczony został na 17 lipca 2015r. Postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2015r., które z związku z tym należało doręczyć najpóźniej 17 lipca 2015 r., skarżąca otrzymała 20 lipca 2015r (vide karta 193 akt administracyjnych). W świetle powyższego przedłużenie terminu zabezpieczenia na podstawie wskazanego wyżej postanowienia z [...] lipca 2015r. nie mogło być uznane za skuteczne. Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie i doktrynie, zgodnie z którym skuteczna jest decyzja wprowadzona do obrotu prawnego, co następuje w momencie doręczenia jej stronie postępowania. Zgodnie z art. 110 k.p.a., z chwilą doręczenia decyzji stronie jest nią związany organ administracyjny, który decyzję wydał. Jak wskazał NSA w wyroku z 12 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 964/12 (dostępny j.w.), samo wydanie decyzji w określonym dniu nie jest wystarczające do jej skuteczności prawnej - dopóki decyzja nie zostanie doręczona stronie, nie można mówić, że nastąpiło wydanie decyzji wywołującej skutki prawne. Zdaniem Sądu, wprawdzie stanowisko powyższe wypracowano w odniesieniu do decyzji, ale należy je stosować również do postanowień wydawanych przez organy egzekucyjne, które to postanowienia wywołują skutki prawne w odniesieniu do zobowiązanych. Na podstawie zaś art. 18 u.p.e.a. przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym unormowanym tą ustawą, a zatem także w postępowaniu zabezpieczającym. W konsekwencji Sąd uznał, że warunkiem związania organu egzekucyjnego wydanym postanowieniem o przedłużeniu terminu zabezpieczenia (art. 159 § 2 i 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 20 listopada 2013 r.) jest jego doręczenie stronie postępowania (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2016rr. sygn. akt III SA/Wa 566/15 i powołane w nim wyroki tego Sądu). Sąd, mając powyższe na względzie uznał, że zaskarżone w sprawie postanowienie DIS naruszało normy prawa procesowego - art. 7 k.p.a., który odwołuje się do zasady praworządności (która na mocy art. 18 u.p.e.a. ma pełne zastosowanie na gruncie u.p.e.a.) przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i tym samym pominięcie, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego doręczył postanowienie o przedłużeniu terminu zabezpieczenia po tym, jak termin zabezpieczenia, o którym mowa w art. 159 § 1 u.p.e.a. wyekspirował przed jego przedłużeniem. Uznając, że wskazana wyżej wadliwość stanowi wystarczający powód do wyeliminowania z obrotu prawnego wskazanych wyżej postanowień, Sąd na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd nie orzekł, z uwagi na brak wniosku skarżącej w tej kwestii.