III SA/Wa 2899/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie nałożenia kary porządkowej oddala skargę Postanowieniem z [...] grudnia 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. ukarał M. P. karą porządkową w wysokości 1.000 zł za niestawienie się, mimo prawidłowego zawiadomienia, na wezwanie Urzędu Skarbowego w G. w charakterze świadka celem udzielenia wyjaśnień w sprawie zawarcia umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego, zawartej w imieniu małoletniej E. P. z A. P.[...] 5 listopada 2007 r. oraz z [...] listopada 2007 r. do osobistego stawienia się w Urzędzie i odpowiednio [...] listopada 2007 r. oraz [...] grudnia 2007 r. odmówiła przyjęcia powyższych wezwań. Naczelnik Urzędu Skarbowego powołując się na przepis art. 153 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej "O.p.") uznał powyższe wezwania za prawidłowo doręczone w dniu odmowy ich przyjęcia. W związku z prawidłowym doręczeniem wezwań i niezastosowaniem się do nich Skarżącej, organ postanowił o ukaraniu Skarżącej karą porządkową. Pismem z [...] maja 2008 r. Skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o zwrot kwoty 1.080 zł oraz o wypłacenie odsetek ustawowych należnych od ww. kwoty jako wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału bez podstawy prawnej. Zarzuciła, że w sprawie nie zostały wyczerpane przesłanki wymierzenia kary pieniężnej za niestawiennictwo, ponieważ korespondencja była błędnie kierowana na nieaktualny adres, w związku z czym nie mogła jej odebrać. Wyjaśniła, że od czerwca 2005 r. mieszka w W., natomiast korespondencja z Urzędu Skarbowego kierowana była na adres [...]. Podniosła, że Urząd Skarbowy jako organ państwowy dysponuje szeregiem środków prawnych i możliwości technicznych, dzięki którym z łatwością mógł dowiedzieć się o jej miejscu zamieszkania. Postanowieniem z [...] lipca 2008r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G.. Organ II instancji wyjaśnił, że postanowienie organu I instancji wysłano na adres, który Skarżąca podała na druku NIP-3 i które po dwukrotnym awizowaniu wróciło do Urzędu Skarbowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że powyższe postanowienie zostało Skarżącej skutecznie doręczone w dniu [...] stycznia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż zażalenie M. P. wpłynęło do Urzędu Skarbowego w dniu [...] maja 2008 r., czyli po upływie terminu wskazanego w art. 236 §2 pkt 1 Op. Podkreślił, że Skarżąca składając zażalenie po terminie nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, w związku z czym organ odwoławczy zobligowany był do orzeczenia o uchybieniu termin do wniesienia zażalenia. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu stwierdziła, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia nieujawnionych źródeł przychodów prowadzonym w stosunku do A. P. nie jest podatnikiem, w związku z czym nie można stosować względem niej reguły, że korespondencję kierowaną do podatnika doręcza się na adres przez niego wskazany na druku NIP-3, a którą w przypadku nieodebrania można uznać za doręczoną skutecznie. Skarżąca zarzuciła organowi I instancji, iż w zakresie ustalenia jej adresu zaniedbał działań, które w jej ocenie powinien był podjąć, w związku z czym, z powodu braku staranności po stronie urzędu zachodzi okoliczność wskazana w art. 145 §1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, co z kolei skutkuje wznowieniem postępowania. Ponadto Skarżąca zarzuciła naruszenie przez organ art. 9 Kpa, bowiem organ nie poinformował jej o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Dodatkowo Skarżąca podniosła, że w momencie uznania postanowienia o wymierzeniu grzywny za doręczone, postępowanie przeciwko A. P. uległo przedawnieniu i zostało umorzone. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się także naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Nie wystąpiły zatem przesłanki do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, wskazane w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. kończące wstępne stadium postępowania zażaleniowego, wydane na podstawie art. 228 §1 pkt 2 w zw. z art. 216 Op. Badając dopuszczalność zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że zostało ono wniesione po upływie przewidzianego w art. 236 §2 Op siedmiodniowego terminu, liczonego od dnia doręczenia stronie postanowienia. W związku z tym - oceniając legalność zaskarżonego postanowienia - w pierwszej kolejności należało poddać osądowi, czy prawidłowo organ odwoławczy uznał, że spełnione zostały przesłanki warunkujące możliwość uznania postanowienia za doręczone w trybie zastępczym przewidzianym w art. 150 Op. Z akt sprawy wynika, że postanowienie organu I instancji zostało wysłane na adres: [...] ustalony na podstawie ewidencji podatników prowadzonej przez Urząd Skarbowy w G.. Skarżąca taki sposób wysyłki oceniła jako wadliwy. Odnosząc się do powyższej kwestii Sąd zauważa, iż zgodnie z przepisem art. 148 §1 Op, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Przepis ten reguluje doręczanie pism osobom fizycznym. Przy czym nie ma znaczenia, w jakim charakterze adresat bierze udział w postępowaniu. Przepis ten ma więc zastosowanie do każdej osoby fizycznej, która może uczestniczyć w postępowaniu, czyli np. strony, pełnomocnika, przedstawiciela strony, biegłego, świadka, a także osoby, u której znajduje się przedmiot oględzin. W ocenie Sądu, prawidłowe było skierowanie przesyłki na adres Skarżącej znajdujący się w prowadzonej przez urząd skarbowy ewidencji podatników i płatników. W myśl bowiem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 2681), podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym w terminie 30 dni, od dnia w którym nastąpiła zmiana danych. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż w ostatnim zgłoszeniu aktualizacyjnym NIP-3, złożonym 20 lipca 2007 r. Skarżąca jako adres miejsca zamieszkania i adres do korespondencji wskazała: [...]. Po tej dacie, Skarżąca nie dokonała zgłoszenia zmian w ewidencji podatników. Tymczasem jako osoba fizyczna będąca bez wątpienia podatnikiem w rozumieniu art. 7 §1 Op - podlegała ona takiemu obowiązkowi. Zasadne było więc kierowanie korespondencji pocztowej na adres podany przez Skarżącą w ramach obowiązku identyfikacyjnego podatnika. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, iż bezpodstawne są zarzuty Skarżącej dotyczące obowiązku ustalania przez organ podatkowy adresu zamieszkania Skarżącej przy wykorzystaniu Centralnego Biura Adresowego, czy też Wydziału Meldunkowego w Urzędach Gmin, skoro organ podatkowy dysponował adresem zamieszkania Skarżącej wskazanym w zgłoszeniu NIP-3. Co więcej, skoro prawdziwość danych zawartych w zgłoszeniu aktualizacyjnym potwierdza się własnoręcznym podpisem, co również uczyniła Skarżąca, organ I instancji nie tylko miał możliwość, ale i obowiązek skierować postanowienie, zgodnie z danymi znajdującymi się w dokonanym przez nią ostatnim zgłoszeniu aktualizacyjnym. Dodatkowo, za prawidłowością wysłania postanowienia na adres [...], przemawiał fakt, iż wezwania kierowane do Skarżącej w listopadzie 2007 r. wracały do organu z adnotacją, że adresat odmówił ich przyjęcia, co świadczy o tym, że Skarżąca przebywała pod wskazanym adresem. W konsekwencji za niezasadny uznać należy zarzut skargi dotyczący naruszenia zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 Op (Skarżąca błędnie powołuje art. 7 Kpa) . Jedynie na marginesie Sąd zwraca uwagę, iż działania Skarżącej, polegające na odmowie odbioru korespondencji, a następnie kilkukrotnej zmianie danych dotyczących adresu zamieszkania, mogą świadczyć o tym, iż Skarżąca chciała uniemożliwić organowi skuteczne doręczenie postanowienia lub ewentualnie mieć argumenty do podważania prawidłowości dokonanego doręczenia. Następnie Sąd zauważa, iż z uwagi na niemożności doręczenia postanowienia w sposób określony w art. 148 § 1 Op, Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. zasadnie uznał doręczenie za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w 150 § 1 Op, i pismo pozostawił w aktach sprawy. Zauważyć należy, iż skuteczne doręczenie zastępcze nie jest okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania w trybie art. 240 § 1 pkt 4 Op (Skarżąca błędnie przywołuje przepis art. 145 §1 pkt 4 Kpa). Sąd wskazuje, że celem doręczenia zastępczego jest uniemożliwienie tamowania postępowania podmiotom, które nie odbierają korespondencji. Natomiast w wypadku awiza mamy do czynienia z dwoma istotnymi elementami doręczenia tj. poinformowaniem adresata o istnieniu przesyłki oraz umożliwieniem mu dokonania, ze świadomością skutków prawnych, wyboru w zakresie przyjęcia lub odmowy przyjęcia. Ponadto za niezasadny uznać należy zarzut skargi dotyczący naruszenia zasady udzielania przez organ podatkowy informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego wyrażonej w art. 121 §2 Op (Skarżąca powołuje art. 9 Kpa), z uwagi na niepouczenie Skarżącej o przysługującym jej prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Odnosząc się do powyższego Sąd wskazuje, że organ podatkowy ma wprawdzie obowiązek udzielania informacji zawsze wtedy, i w takim zakresie, w jakim, z uwagi na okoliczności, jest to obiektywnie niezbędne w danym stadium postępowania, dla obrony interesów strony, jednakże przepis ten nie nakłada na organ nieograniczonego obowiązku informowania strony o obowiązujących przepisach prawa. Zwłaszcza, iż uprawnienie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wynika wprost z przepisu art. 162 Op i nie rodzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę, jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 P.p.s.a.