III SA/Wa 29/17
PostanowienieWSA w Warszawie2018-01-15
Skład orzekający: Anna Zaorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie fizycznej, która wykazała trudną sytuację finansową, należy przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego) w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza gdy dalsze postępowanie wymaga sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika?Ratio decidendi
Instytucja prawa pomocy ma na celu zapewnienie dostępu do sądu osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów postępowania. W przypadku, gdy dalsze postępowanie, takie jak sporządzenie skargi kasacyjnej, wymaga udziału profesjonalnego pełnomocnika (tzw. przymus adwokacki), a wnioskodawca wykaże trudną sytuację finansową, zasadne jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia takiego pełnomocnika. Sytuacja finansowa skarżącego, charakteryzująca się niskimi dochodami i ograniczonymi środkami na zaspokojenie podstawowych potrzeb, uzasadnia ustanowienie radcy prawnego.Stan faktyczny
Skarżący J.M. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego) w sprawie dotyczącej postanowienia Ministra Rozwoju i Finansów w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Skarżący wraz z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, uzyskując niskie dochody z pracy i emerytury, co uniemożliwia im wynajęcie pełnomocnika. Małżonkowie nie posiadają majątku ani oszczędności, a ich miesięczne zobowiązania są znaczące w stosunku do dochodów.Rozstrzygnięcie
Przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustawienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi Z. M. i J. M. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia - przyznać skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie tj. ustanowić na jego rzecz radcę prawnego -
Skarżący – J.M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie uzyskują niskie dochody, co nie pozwala im na wynajęcie pełnomocnika. Z oświadczeń skarżącego wynika, że małżonkowie nie posiadają żadnego majątku ani oszczędności. Skarżący uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości [...] zł, a jego żona emeryturę wysokości [...] zł. Łączny dochód małżonków wynosi [...] zł. Miesięczne zobowiązania małżonków to: leki 60 zł, rata pożyczki 60,13 zł, czynsz 100 zł, media 160 zł.
W toku postępowania nadesłano odcinek emerytury żony skarżącego, kopię listy płac dokumentującej wynagrodzenie skarżącego, dokumenty dotyczące stanu zdrowia skarżącego.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Jak stanowi z kolei art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Rozpoznając niniejszy wniosek, w pierwszej kolejności zauważyć należy, że na mocy postanowienia z 10 kwietnia 2017 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od tego czasu, sytuacja finansowa skarżącego, jak wynika z uzasadnienia wniosku, nie uległa znaczącej zmianie.
Z oświadczeń skarżącego wynika, że sytuacja finansowa jego rodziny jest trudna. Źródłem utrzymania skarżącego jego żony jest wynagrodzenie za pracę skarżącego
w wysokości ok. [...] zł netto oraz emerytura jego żony w wysokości [...] zł. Dochód ten w całości przeznaczany jest na utrzymanie małżonków. Z powyższego wynika, że środki, którymi skarżący dysponuje są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb życiowych.
Tym samym, referendarz sądowy uznał, że na obecnym etapie postępowania zasadne jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Ustanowienie pełnomocnika umożliwi skarżącemu skorzystanie z prawa do kontroli (w drodze skargi kasacyjnej) przez sąd drugiej instancji wydanego w niniejszej sprawie wyroku. Jest to o tyle istotne – że realizacja tego prawa obwarowana jest "przymusem adwokackim", czyli wprowadzonym przepisem art. 175 P.p.s.a. obowiązkiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło