III SA/Wa 2900/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca A.W. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to niskim wynagrodzeniem obciążonym dodatkowo spłatą na rzecz urzędu skarbowego i wysokimi kosztami utrzymania. Podała, że zamieszkuje z mężem. Łączny dochód małżonków wynosi [...] zł. Do majątku Skarżąca zaliczyła udział w działce, udziały w spółce kapitałowej, polisę na życie, samochód. Zastrzegła przy tym, że majątek ten jest zabezpieczony. Skarżąca przedstawiła strukturę wydatków. Dodała, że mieszka w domu matki i w dużej części partycypuje w kosztach jego utrzymania. Skarżąca przedłożyła m. in. zaświadczenia o zatrudnieniu, dokumenty obrazujące wydatki. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada rachunku bankowego. Wskazała, że koszty wpisu od skargi pokrył jej mąż. Podobnie jak wynagrodzenie pełnomocnika, którego wysokości pełnomocnik nie zgodził się ujawnić. Skarżąca przesłała m. in. zeznania podatkowe, decyzję o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, wyciągi bankowe, dokumenty dotyczące zabezpieczenia. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed Sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., I FZ 488/14). Z tego też względu osoby znajdujące się w takiej sytuacji mają prawo ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu poprzez "wykazanie" należy rozumieć swoiste przekonanie Sądu co do zasadności przyznania prawa pomocy, objawiające się w szczególności przedstawieniem np. dokumentów, oświadczeń pozwalających Sądowi na pełny wgląd w sytuację majątkową osoby wnioskującej, która następnie poddana zostaje weryfikacji, celem zbadania, czy występują przesłanki konieczne do przyznania tego prawa. Skoro skorzystanie z prawa pomocy wiąże się - jak to już podkreślono wyżej - z wystąpieniem szczególnych okoliczności, to zdaniem referendarza sądowego dokonanie rzetelnej oceny ich wystąpienia w niniejszej sprawie jest utrudnione. Przede wszystkim w przesłanych materiałach zabrakło wyjaśnień w kwestii tak istotnej, jak wysokość dochodów osiąganych przez męża Skarżącej. Otóż w formularzu PPF Skarżąca wskazała, iż źródłem utrzymania jej i jej męża jest wynagrodzenie za pracę w łącznej wysokości [...] zł. Tymczasem pobieżna tylko analiza zeznań podatkowych wskazuje, iż w latach 2016-2017 mąż Skarżącej uzyskał także przychód z działalności wykonywanej osobiście, którego wysokość kształtowała się na poziomie odpowiednio [...] zł i [...] zł. W przedłożonych dokumentach referendarz sądowy próżno natomiast szukał informacji na temat tego czy mąż Skarżącej w dalszym ciągu przychód ten uzyskuje. Nie można przecież wykluczyć, że istotnie tak jest, co z kolei nie może pozostać obojętne dla oceny zdolności płatniczych Skarżącej. Niewykluczone, że udzielenie tej informacji pozwoliłoby również uzyskać odpowiedź na pytanie o źródło finansowania bieżących wydatków. Otóż wydatki te Skarżąca wyliczyła na kwotę 2.111,45 zł. Dodatkowo zaznaczyła, że w okresie zimowym ponosi koszty zakupu węgla w wysokości 800 zł. Co istotne na małżonkach ciąży także obowiązek spłaty kredytu, którego rata miesięczna – jak wynika z wyciągów bankowych – wynosi 1.115,74 zł. Proste zestawienie tych danych sugeruje, iż ponoszone przez Skarżącą wydatki (bez zakupu węgla i wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru) wynoszące ponad 3.227 zł nie znajdują pokrycia w zadeklarowanym na poziomie 2.918 zł dochodzie z umów o pracę. Ze złożonych oświadczeń nie wynika natomiast jakoby Skarżąca posiadała oszczędności pozwalające na uzupełnienie powstałej różnicy. Wątpliwości referendarza sądowego budzi nadto fakt stosunkowo niskiego wynagradzania męża Skarżącej. Z przedłożonego zaświadczenia wynika mianowicie, że jest on zatrudniony na stanowisku dyrektora generalnego. Trudno zatem uwierzyć, by uzyskiwał z tego tytułu jedynie 1.359,48 zł netto miesięcznie. Powyższą uwagę odnieść także należy do Skarżącej, która będąc zatrudnioną na stanowisku kierownika obiektów pobiera wynagrodzenie w analogicznej wysokości. Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżąca nie wyjaśniła swojej sytuacji w sposób dostateczny. To z kolei obligowało referendarza sądowego do negatywnego rozpatrzenia jej wniosku. Przedstawione informacje nie dawały bowiem podstaw do stwierdzenia, że opłacenie przezeń dwóch wpisów od skarg kasacyjnych w łącznej kwocie 1.670 zł (III SA/Wa 2900-2901/16) spowoduje negatywne skutki w odniesieniu do jej sytuacji bytowej, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W tej sytuacji postanowiono jak w sentencji.