III SA/Wa 2901/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kuś, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2017 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do sierpnia 2009 r. postanawia - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Skarżąca – A.W. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to niskim wynagrodzeniem obciążonym dodatkowo spłatą na rzecz urzędu skarbowego i wysokimi kosztami utrzymania. Podała, że zamieszkuje z mężem. Łączny dochód małżonków wynosi 2.918,96 zł. Do majątku Skarżąca zaliczyła udział w działce, udziały w spółce kapitałowej, polisę na życie, samochód. Zastrzegła przy tym, że majątek ten jest zabezpieczony. Skarżąca przedstawiła strukturę wydatków. Dodała, że mieszka w domu matki i w dużej części partycypuje w kosztach jego utrzymania. Skarżąca przedłożyła m. in. zaświadczenia o zatrudnieniu, dokumenty obrazujące wydatki. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada rachunku bankowego. Wskazała, że koszty wpisu od skargi pokrył jej mąż. Podobnie jak wynagrodzenie pełnomocnika, którego wysokości pełnomocnik nie zgodził się ujawnić. Skarżąca przesłała m. in. zeznania podatkowe, decyzję o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, wyciągi bankowe, dokumenty dotyczące zabezpieczenia. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. Referendarz Sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy uznał, iż ponoszone przez Skarżącą wydatki nie znajdują pokrycia w zadeklarowanym dochodzie. Pismem z 26 kwietnia 2018 r., Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego, zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych, polegający w szczególności na przyjęciu, że nie jest możliwe ustalenie wysokości dochodów osiąganych przez małżonka Skarżącej z uwagi na osiąganie przez niego we wcześniejszych latach, to jest 2016 - 2017, dochodów odpowiednio w wysokości 67 097,08 zł i 62 392,53 zł w sytuacji gdy przedłożyła wymagane dokumenty wskazujące na wysokość faktycznie osiąganych przez niego dochodów w 2018 r. Zakwestionowała twierdzenie, iż ponoszone przez nią wydatki nie znajdują pokrycia w deklarowanych dochodach, w sytuacji gdy wydatki te są zmienne, w szczególności zakresie wysokości rachunków za prąd i na zakup węgla, które są wyższe w okresie zimowym. Nie podzieliła również twierdzeń odnośnie przyjęcia, że określenie zatrudnienia na stanowisku dyrektora generalnego jest równoznaczne z osiąganiem wyższego wynagrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. Na chwilę obecną jedynymi kosztami sądowymi jest opłacenie przezeń dwóch wpisów od skarg kasacyjnych w łącznej kwocie 1.670 zł (III SA/Wa 2900/16 i III SA/Wa 2901/16). Okoliczności przedstawione przez Skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt nie pozwalają uznać, że Skarżąca spełniała przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak zasadnie wskazał referendarza sadowy w wydanym postanowieniu z dnia 10 kwietnia 2018 r., źródłem utrzymania Skarżącej i jej męża jest wynagrodzenie za pracę w łącznej wysokości 2.918,96 zł. Natomiast z nadesłanych dokumentów wynikało, że w latach 2016-2017 mąż Skarżącej uzyskał także przychód z działalności wykonywanej osobiście, którego wysokość kształtowała się na poziomie odpowiednio 67.097,08 zł i 62.392,53 zł. Skarżąca nie wyjaśniła, czy jej mąż w dalszym ciągu przychód ten uzyskuje i w jakiej wysokości. Odnosząc się do wskazanej wysokości dochodów i zestawiając je z ponoszonymi przez Skarżącą wydatkami (bez zakupu węgla i wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru) wynikało jasno, że nie znajdują one pokrycia w zadeklarowanym dochodzie z umów o pracę. Co istotne, Skarżąca nie wskazała oszczędności pozwalających na uzupełnienie powstałej różnicy, ani innych źródeł finansowania ponoszonych wydatków. Powyższe wątpliwości i nieścisłości sugerują w ocenie Sądu dysponowanie środkami finansowymi, które wystarczają na pokrycie kosztów sądowych w sprawie, a którym wysokość niezbędna do rozpoznania skarg kasacyjnych w obydwu sprawach. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.