III SA/Wa 2904/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska, sędzia WSA Anna Sękowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2017 r. sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz P.W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., działając zgodnie z art. 19 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako organ egzekucyjny, prowadził egzekucję do majątku skarżącego - P. W., na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] lutego 2015 r., obejmującego zaległości państwa członkowskiego - Niemiec z tytułu cła, podatku obrotowego i podatku akcyzowego od wyrobów tytoniowych za 2008 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny, w oparciu o powyższy tytuł wykonawczy, zawiadomieniami z 27 lipca 2015 r., nr [...]i nr [...] dokonał odpowiednio zajęcia: wierzytelności skarżącego z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. we W. i z tytułu wynagrodzenia za pracę w Jednostce Wojskowej [...] w S.. Ww. odpisy zawiadomień wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu 3 sierpnia 2015 r., co wynika z potwierdzenia odbioru załączonego do akt sprawy. Pismem z 7 sierpnia 2015 r. skarżący złożył do Dyrektora Izby Skarbowej w Z. skargę na ww. czynności egzekucyjne dokonane zawiadomieniami z 27 lipca 2015 r. W treści skargi skarżący zarzucił dokonanym czynnościom egzekucyjnym, naruszenie art. 29, art. 66c § 3, art. 66h § 1 i 3 oraz art. 66za § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 z późn. zm., zwanej dalej "u.p.e.a."). Skarżący podniósł, iż organ egzekucyjny nie zbadał dopuszczalności egzekucji administracyjnej dochodzonych obowiązków. Ponadto wskazał nieistnienie obowiązku udzielenia pomocy obcemu państwu w dochodzeniu należności objętych ww. tytułem wykonawczym z uwagi na upływ pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 66c § 3 u.p.e.a. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 66za § 4 u.p.e.a. poprzez skierowanie ww. tytułu wykonawczego do niewłaściwego organu egzekucyjnego, skierowanie tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego po upływie trzymiesięcznego terminu wskazanego w tym przepisie. Wskazał także na naruszenie art. 66h § 3 u.p.e.a. poprzez brak załączenia prawidłowego tłumaczenia dokumentu o nazwie "Zawiadomienie o zaległościach". W związku z powyższym skarżący wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w Z. postanowieniem z [...] października 2015 r., oddalił skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz wynagrodzenia za pracę. W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżonych czynności egzekucyjnych dokonano zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie: - art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób łamiący zasadę zaufania jego uczestników postępowania do władzy publicznej; - art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się Dyrektor Izby Skarbowej w Z. wydając zaskarżone postanowienie; - art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie; - art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań; - art. 29 u.p.e.a. poprzez niezbadanie przez organ egzekucyjny z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej; - art. 66c § 3 u.p.e.a. poprzez uznanie, że istnieje obowiązek udzielenia pomocy obcemu państwu w sytuacji, gdy w dniu sporządzenia pierwotnego wniosku upłynęło 5 lat licząc od dnia wystawienia zagranicznego tytułu wykonawczego na należności objęte wnioskiem; - art. 66h § 3 u.p.e.a. poprzez uznanie, że organ egzekucyjny nie ma obowiązku badania przedstawionego mu tłumaczenia dokumentów na język polski w sytuacji, gdy tłumaczenie to jest błędne i niezrozumiałe. Minister Finansów postanowieniem z [...] lipca 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 u.p.e.a., stosownie do którego zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Powyższa skarga przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również nie ocenia się prawidłowości prowadzonego przez wierzyciela postępowania. Skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Minister stwierdził, że czynności egzekucyjne polegające na zajęciu: wierzytelności z rachunku bankowego i wynagrodzenia za pracę zostały przeprowadzone prawidłowo. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne, do których upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowane środki egzekucyjne wymienione są w katalogu środków egzekucyjnych określonych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucja z rachunku bankowego i egzekucja z wynagrodzenia za pracę. Zajęcia rachunku bankowego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 i 3 ww. ustawy poprzez przesłanie do Banku [...] S.A. z siedzibą we W. zawiadomienia z 27 lipca 2015 r., nr [...]o zajęciu wierzytelności pieniężnej skarżącego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano Bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego skarżącego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanych zaległości albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Podstawę dokonania zajęcia rachunku bankowego stanowił tytuł wykonawczy z [...] lutego 2015 r., wystawiony przez Centralne Biuro Łącznikowe – Izbę Skarbową w P. na skarżącego i dochodzone należności. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego doręczono skarżącemu 3 sierpnia 2015 r., natomiast Bankowi w dniu 4 sierpnia 2015 r., co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy. Do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", który odpowiada wzorowi określonemu dla druku tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 655). Zajęcia wynagrodzenia za pracę dokonano zgodnie z art. 72 § 1 u.p.e.a. Zajęcia wierzytelności skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę dokonano poprzez przesłanie do pracodawcy skarżącego, tj. Jednostki Wojskowej [...]w S. zawiadomienia nr [...]z 27 lipca 2015 r. o zajęciu tej części wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie wezwano pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych oraz złożył w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia skarżącego z wyszczególnieniem wszystkich jego składników. Podstawę dokonania zajęcia wynagrodzenia za pracę stanowił ww. tytuł wykonawczy z 5 lutego 2015 r., wystawiony przez Centralne Biuro Łącznikowe - Izbę Skarbową w P. na skarżącego i dochodzone należności. Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę doręczono skarżącemu 3 sierpnia 2015 r., natomiast pracodawcy w dniu 4 sierpnia 2015 r., co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy. Do zajęcia wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę", który odpowiada wzorowi określonemu dla druku tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z 16 maja 2014 r. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 8, 11, 77 k.p.a. organ wyjaśnił, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza, aby wydając zaskarżone postanowienie naruszono ww. przepisy prawa. Wydając zaskarżone postanowienie podjęto wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes skarżącego. Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. organ wyjaśnił, iż w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z art. 18 u.p.e.a., mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Zasada odpowiedniego stosowania przepisów sprowadza się do tego, iż niektóre przepisy stosuje się w całości, a inne w części lub nie stosuje się ich w egzekucji administracyjnej w związku z odmiennym uregulowaniem danej okoliczności w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W zaskarżonym postanowieniu nie orzekano co do istoty sprawy, lecz dokonano jedynie oceny zasadności i prawidłowości czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny. W tym zakresie nie przeprowadzono postępowania dowodowego, nie zgłaszano innych żądań poza tymi zgłoszonymi przez skarżącego, zatem nie zachodziła konieczność umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W zakresie zarzutów dotyczących naruszenia art. 29, art. 66c § 3. art. 66h § 1 i 3 oraz art. 66 za § 4 u.p.e.a organ wskazał, iż zarzuty te nie odnoszą się do czynności wykonawczych dokonanych przez organ egzekucyjny w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego. Zarzuty te dotyczą dopuszczalności egzekucji administracyjnej obowiązków wskazanych w ww. tytule wykonawczym, nieistnienia obowiązku udzielenia pomocy obcemu państwu w dochodzeniu należności pieniężnych, przekroczenia terminu przekazania tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego i błędnego tłumaczenia zagranicznego tytułu wykonawczego, a więc okoliczności, które nie podlegają ocenie w trybie skargi na czynność egzekucyjną. Jak wyżej wskazano, w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlegają wyłącznie czynności wykonawcze związane z zastosowanym środkiem egzekucyjnym. W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci błędnej wykładni art. 1a pkt 2, art. 29, art. 66c § 3 i art. 66h § 3 u.p.e.a., skutkującej nieuzasadnionym przyjęciem, że przepisy te nie mogą być podstawą skargi na czynności egzekucyjne, 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: - art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez pominięcie w rozstrzygnięciu postanowienia analizy wymogów wynikających z art. 29 u.p.e.a., polegających na niezbadaniu przez organ egzekucyjny z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej w kontekście naruszeń art. 66c § 3 i art. 66h § 3 u.p.e.a; - art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz nierozpoznanie istoty sprawy; - art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób łamiący zasadę budzenia zaufania jego uczestników do władzy publicznej; - art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez złamanie zasady dwuinstancyjności postępowania; - art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewyczerpujące rozpatrzonego materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie; - art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., bowiem gdy na podstawie danych zawartych piśmie organ administracji publicznej uważa, że jest on niewłaściwy w sprawie, winien niezwłocznie przekazać pismo do organu właściwego, czego nie uczynił; - art. 66 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., bowiem jeśli organy administracji publicznej uznałyby, ze pismo dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego pismo wniesiono, winien zawiadomić wnoszącego pismo o konieczności wniesienia odrębnego pisma do właściwego organu, czego nie uczynił. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy – w zakresie zarzutów dotyczących naruszenia art. 29, art. 66c § 3. art. 66h § 1 i 3 oraz art. 66 za § 4 u.p.e.a uznał, że nie odnoszą się do czynności wykonawczych dokonanych przez organ egzekucyjny w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego. Zarzuty te dotyczą dopuszczalności egzekucji administracyjnej obowiązków wskazanych w tytule wykonawczym, nieistnienia obowiązku udzielenia pomocy obcemu państwu w dochodzeniu należności pieniężnych, przekroczenia terminu przekazania tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego i błędnego tłumaczenia zagranicznego tytułu wykonawczego, a więc okoliczności, które nie podlegają ocenie w trybie skargi na czynność egzekucyjną. Organ wyjaśniła, że w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlegają wyłącznie czynności wykonawcze związane z zastosowanym środkiem egzekucyjnym. Zdaniem Sądu, rację ma Skarżący, że w przypadku gdy w piśmie zatytułowanym "skarga na czynności egzekucyjne, zawarte zostaną zarzuty, które powinny zostać zgłoszone w odrębnym środku prawnym, wówczas – szczególnie gdy strona działa bez profesjonalnego pełnomocnika – rzeczą organu jest takie pokierowanie sprawą, aby uprawnienie strony do obrony swoich praw, było zagwarantowane w jak najszerszym zakresie.. Przypomnieć bowiem należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że pisma w postępowaniu administracyjnym kwalifikuje się według treści, a nie według nadanej mu nazwy (zob. np. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2009 r., I OSK 796/09, gdzie stwierdzono, że "przy ustaleniu charakteru pisma decydujące znaczenie ma ocena intencji strony dokonana w oparciu o całokształt podniesionych okoliczności"). W okolicznościach rozpoznanej sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, że z treści skargi na czynności egzekucyjne jednoznacznie wynikało, że Skarżący zmierza do podważenia podstaw prowadzenia wobec niego egzekucji z powodu przedawnienia oraz niedopuszczalności egzekucjo. Okoliczności te stanowią postawę zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), może także stanowić podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Skarżący wprawdzie zarzutów nie wniósł, ale z akt sprawy wynika, że w dniu wniesienia skargi zachowany został termin do wniesienia zarzutów. Zdaniem Sądu, zakwalifikowanie przez organ egzekucyjny pisma Skarżącego jedynie według nadanej mu nazwy, bez uwzględnienia jego treści, nie było prawidłowe. W ocenie Sądu, doszło w ten sposób do naruszenia przepisów postępowania – art. 33 i 59 u.p.e.a. w związku z art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem organy uwzględniły treść pisma Skarżącego, a nie tylko jego nazwę, to albo zakwalifikowałyby "skargę" jako wniosek o umorzenie postepowania i tak go rozpoznały ze wszystkimi tego konsekwencjami, albo co najmniej musiałyby powziąć wątpliwość co do intencji Skarżących, co z kolei uzasadniałoby ich wezwanie, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., do sprecyzowania żądania. Od wyniku wyjaśnień Skarżącego zależałoby następnie wdrożenie stosownego trybu postępowania (ze skargi na czynności egzekucyjne lub z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego). Zaskarżone postanowienie wydane bez ustalenia intencji Skarżących, jako dotknięte wskazanymi uchybieniami, nie mogło się więc ostać. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ egzekucyjny dokona raz jeszcze weryfikacji żądania Skarżącego z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej w niniejszym wyroku. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Orzeczenie o kosztach oparto o art. 200 p.p.s.a.