III SA/Wa 2914/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. L. na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 2914/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące od stycznia do czerwca 2012 r. postanawia: 1) zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznać stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 200 zł; 2) w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. L.L. (zwany dalej "Skarżącym") pismem z 22 września 2015r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2015r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiące od stycznia do czerwca 2012r. Skarżący w odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 5.611 zł złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnych dochodów. Wskazał, iż organy egzekucyjne zajęły posiadany przez niego majątek co uniemożliwia mu wygospodarowanie potrzebnej sumy. Zaznaczył, że utrzymuje się z wynajmu mieszkania, z którego otrzymuje kwotę 1.000 zł miesięcznie. Mieszka natomiast w mieszkaniu, do którego nie posiada tytułu prawnego. Jego właściciel – spółka K. S.A. żąda, by je opuścił. Ponadto Skarżący wyjaśnił, że ma dwóch synów, którzy mieszkają z matką. Z żoną posiada rozdzielność majątkową, a nadto pozostaje z nią w separacji faktycznej. Sporadycznie daje mu ona pieniądze na utrzymanie. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania wypełnionego formularza wniosku PPF oraz dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego oraz dochodów, Skarżący nadesłał wymagany formularz, w którym powtórzył przytoczoną wyżej argumentację. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 2 grudnia 2015r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący w sprzeciwie z 17 grudnia 2015r. podzielając stanowisku referendarza sądowego odnośnie konieczności wykazania swojej sytuacji, zaznaczył, że dowody z dokumentów nie wyczerpują katalogu dowodów. Zarzucił jednocześnie, że pominięte zostały konsekwencje płynące z faktu, że część dokumentów jakich od niego wymagano po prostu nie istnieje. Według Skarżącego głównym i podstawowym środkiem dowodzącym sytuacji finansowej winny być składane przez niego oświadczenia, które pozwalają ocenić jego sytuację majątkową i zestawić ją z wysokością wpisu od przedmiotowej skargi. W przekonaniu Skarżącego to nie brak dokumentów, lecz zwolnienie się z obowiązku merytorycznego rozpoznania skargi jest przyczyną odmowy udzielenia mu prawa pomocy. Zwrócił przy tym uwagę, że instytucja zwalniania od kosztów sądowych wiąże się z zapewnieniem dostępu do sądu, a co za tym idzie wymiaru sprawiedliwości. Końcowo stanął na stanowisku, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd jest obowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które umożliwi stronie realnie prowadzenie sprawy przed sądem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W dalszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym, np. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 5.611 zł. Nie ulega wątpliwości, iż każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych, a także powinien być przygotowany na poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem procesu sądowego. Sąd może zwolnić od kosztów sądowych tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma realnych możliwości finansowych ich poniesienia. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Jak wynika z akt sprawy Skarżący jest osobą bezrobotną, osiąga jedynie dochody z wynajmu mieszkania w wysokości 1.000 zł. Nie jest w stanie wygospodarować wymaganej kwoty na wpis sądowy w sprawie, z uwagi na zajęcie przez organy egzekucyjne posiadanego przez niego majątku. Zamieszkuje w mieszkaniu, do którego nie posiada tytułu prawnego, a którego właściciel żąda opuszczenia. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę powyższe okoliczności przedstawione przez Skarżącego pozwalają na stwierdzenie, iż obecnie nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z koniecznością uiszczenia wymaganego w sprawie wpisu od skargi (5.611 zł), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Mimo bowiem uzyskiwania stałego miesięcznego dochodu w postaci wynajmu mieszkania, który – jak sam wskazał – wynosi 1.000 zł miesięcznie, za obiektywnie trudne należy uznać poczynienie oszczędności z tego źródła środków pieniężnych, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie jedynego na obecnym etapie postępowania kosztu sądowego, jakim jest wpis od skargi. Skarżący zaznaczył przy tym, że jego żona sporadycznie daje mu pieniądze na utrzymanie. Tym samym możliwe jest uzyskanie w tym zakresie wsparcia finansowego na pokrycie wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Tym bardziej, że Skarżący zapłacił wpis w wysokości 100 zł w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 2646/15. Biorąc powyższe pod uwagę oraz po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego Sąd stwierdził, iż przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do zwolnienia od kosztów sądowych wnioskodawcy zostały spełnione w stopniu uzasadniającym przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 200 zł. Uiszczenie tej kwoty spowoduje, że zrealizowane zostanie, gwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, prawo do Sądu. Sąd mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.