III SA/Wa 2920/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Wraz ze skargą kasacyjną, skarżąca – A. P., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w związku z kontrolami przeprowadzonymi przez organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej, nałożono na nią "kary", które wraz z odsetkami wynoszą łącznie ok. 7 mln złotych. Skarżąca wskazała, że ma zajęte konta i nieruchomości i nie może praktycznie prowadzić działalności i uzyskiwać dochodów. Pieniądze, które skarżąca miała na rachunku bankowym zajął urząd skarbowy. Skarżąca wskazała, że nie ma środków na prowadzenie skuteczniej obrony. Z oświadczeń skarżącej wynika, ze prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem i córką. Do swojego majątku zaliczyła dom o pow. 220 m² oraz nieruchomość rolną 0,8 ha. Wskazała ponadto, że na jednym z rachunków bankowych ma ok. 7.000 zł na wypadek choroby itp. Skarżąca oświadczyła, że jedynym dochodem rodziny jest dochód z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, który wynosi ok. 890 zł miesięcznie. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), została ona wezwana do: nadesłania zeznań podatkowych skarżącej oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za 2013 r., udokumentowania wysokości przychodów (dochodów i kosztów) z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą uzyskanych za 2013 r., poprzez nadesłanie bilansu oraz rachunku zysków i strat, udokumentowania wysokości aktualnych dochodów męża i córki skarżącej, poprzez nadesłanie stosownych zaświadczeń, wskazania i udokumentowania wysokości aktualnych, miesięcznych przychodów (dochodów i kosztów) działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą, poprzez nadesłanie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub ewidencji zakupów i sprzedaży VAT za ostatnie trzy miesiące, nadesłanie deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące, wskazania, czy skarżąca uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącej oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie trzy miesiące (mimo zajęcia), udokumentowanie okoliczności prowadzenia w stosunku do skarżącej postępowania egzekucyjnego i dokonywania zajęć w ramach tego postępowania, przedstawienia zestawienia miesięcznych dochodów i niezbędnych wydatków składających się na bieżące utrzymanie skarżącej i jej rodziny. W odpowiedzi skarżąca nadesłała zeznania PIT-36L, PIT/B za 2013 r., podsumowanie podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2013 r., wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz rejestrów zakupów i sprzedaży VAT, deklaracje VAT-7 za sierpień, wrzesień i październik 2014 r., zaświadczenia z Banku [...] w K. o braku obrotów na rachunkach skarżącej od 12 września do 12 grudnia 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego skarżącej w [...], wyciąg z rachunku bankowego męża skarżącej, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, informacje od Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. o wysłaniu wniosków o wpis hipoteki przymusowej. Ponadto skarżąca wyjaśniła, że ani jej mąż, ani studiująca córka nie uzyskują dochodów. Jedyne źródło utrzymania rodziny to działalność gospodarcza oraz drobne pożyczki od rodziny, łącznie ok. 2.000 zł miesięcznie. Skarżąca nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa rolnego. Jako miesięczne wydatki rodziny skarżąca wskazała: prąd 250 zł, ogrzewanie 500 zł, wyżywienie 1.000 zł, nauka, leki, inne 700 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej – "P.p.s.a"), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym, dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 12.117 zł. W ocenie Sądu, poniesienie przez skarżącą kosztów w tej wysokości nie będzie stanowiło uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącej i jej rodziny. Zauważyć bowiem należy, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu której w 2013 r. uzyskała przychód w wysokości ponad 8,5 mln zł. Niewątpliwie więc w tym okresie działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącą była znacznych rozmiarów. Z dokumentów nadesłanych przez skarżącą, a dotyczących roku 2014 wynika, że za ten okres przychody z działalności są znacznie niższe. Niemniej jednak na koniec września 2014 r. wyniosły one 195.566,55 zł, co daje przychód w wysokości ok. 20.000 zł miesięcznie. Skarżąca ponosi oczywiście również koszty prowadzonej działalności gospodarczej, przy czym ani w 2013 r., ani w okresie od 1 stycznia do końca września 2014 r., nie przewyższały one przychodów. Co równie istotne, wyjątkowo niska sprzedaż odnotowana przez skarżącą o okresie od sierpnia do października 2014 r., związana jest też z sezonowością prowadzonej działalności (sprzedaż nawozów). Znaczący bowiem spadek obrotów skarżąca odnotował również w analogicznym okresie 2013 r. Ponadto, dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy istotne są nie tylko aktualne przychody z działalności. Choć istotnie przedłożone do akt sprawy deklaracje VAT-7 wskazują na znaczące zmniejszanie się obrotów, nie można przy rozstrzyganiu, czy obciążyć kosztami wszczętego przez skarżącą postępowania ogół obywateli, pominąć okoliczności, że w 2013 r. skarżąca osiągnęła – jak już wyżej wskazywano – ponad 8,5 mln przychodu. Należy przyjąć, że przy takiej wysokości przychodów, wielokrotnie przewyższających należne w sprawie koszty sądowe, nie jest bezpodstawnym stwierdzenie, że skarżącą jest w stanie wygospodarować środki na poniesienie tych kosztów. Powyższą argumentację wzmacniają okoliczności, wskazane poniżej, które świadczą, że sytuacja finansowa rodziny skarżącej nie jest chyba tak trudna, jak to wskakuje wnioskodawczyni. Po pierwsze, mimo wykazywanych problemów finansowych, skarżąca zgromadziła oszczędności w wysokości 7 tyś zł (zob. formularz PPF). Po drugie, nieuzyskujący dochodów – według oświadczenia skarżącej – mąż wnioskodawczyni, w dniu 19 listopada 2014 r. dokonał wpłaty gotówkowej na swój rachunek bankowy wysokości 40.000 zł, a następnie w tym samym dniu dokonał na tę kwotę transakcji z S. w Holandii (zob. k – 115 akt). Po trzecie, trzyosobowa rodzina skarżącej mieszka w domu o pow. 220 m², którego koszty utrzymania na pewno są znaczne oraz opłaca wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu, powyższe nie wydaje się być możliwe z miesięcznego dochodu, który skarżąca określiła na kwotę 890 zł oraz "drobnych" pożyczek od rodziny. Tym samym, zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.