III SA/Wa 2922/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak – Osetek, Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. K. o wyłączenie składu orzekającego: Sędziego WSA Anety Lemiesz, Sędziego WSA Sylwestra Golca, Sędziego WSA Małgorzaty Długosz - Szyjko w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia: oddalić wniosek E. K. (zwana dalej: "Skarżącą") złożyła w niniejszej sprawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych. Następnie w piśmie z dnia 24 kwietnia 2014 r. uczestnik postępowania J. K., działając również jako pełnomocnik skarżącej E. K., wystąpił z wnioskiem o wyłączenie całego składu orzekającego w niniejszej sprawie, tj. Sędziego WSA Anety Lemiesz, Sędziego WSA Sylwestra Golca oraz Sędziego WSA Małgorzaty Długosz – Szyjko. Z uzasadnienia wskazanego wniosku wynika, iż uczestnik postępowania J. K. jest nie zadowolony z postępowania organów podatkowych, które w jego ocenie w niektórych przypadkach bezpodstawnie odstępują od ustalenia w drodze oszacowania wartości nieruchomości na potrzeby określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych należnego w związku ze zbyciem nieruchomości. Natomiast w innych sprawach - w tym również w niniejszej sprawie - organy podatkowe podejmują takie działania. Uczestnik postępowania tytułem przykładu wskazał przy tym na sprawę o sygn. akt I OSK 2678/12 jaka toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdzie wedle jego relacji doszło do ewidentnego zaniżenia ceny zakupionej nieruchomości, a mimo to organy podatkowe nie dokonały ustalenia jej rzeczywistej wartości w drodze oszacowania. Z wskazanego wniosku wynika również, iż zdaniem uczestnika postępowania opisana praktyka organów podatkowych jest kontynuowana przez sądy administracyjne rozpatrujące sprawy w toku postępowania sądowoadminstracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek uczestnika postępowania J. K. o wyłączenie w składu orzekającego w niniejszej sprawie nie może zostać uwzględniony. Wskazać w tym miejscu należy, iż instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez Sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Natomiast przepis art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od przyczyn wyłączenia wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis art. 19 p.p.s.a., podobnie jak inne przepisy dotyczące wyłączenia sędziego, stanowi gwarancję procesową bezstronności sędziego i nie powinien być wykorzystywany do innych celów. Dlatego też stosowanie wykładni rozszerzającej przepisów tylko dla usunięcia pozorów braku bezstronności powinno być ostrożne, wyważone i racjonalne. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, podkreślić należy, iż z treści oświadczeń złożonych w dniu 6 maja 2014 r. przez Sędziego WSA Sylwestra Golca oraz Sędziego WSA Małgorzatę Długosz – Szyjko, a także w dniu 7 maja 2014 r. przez Sędziego WSA Anetę Lemiesz - wynika, iż nie zachodzą między nimi a Skarżącą oraz wymienionym wcześniej uczestnikiem postępowania, przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 p.p.s.a., a także nie istnieją inne okoliczności, mogące dawać podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń, co do ich bezstronności przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy. Odnosząc się do przedmiotowego wniosku uczestnika postępowania wskazać należy, że uczestnik nie zawarł w nim w istocie żadnych przesłanek wymienionych w powołanych powyżej przepisach, które adresowane byłyby do danego wskazanego konkretnie członka lub członków składu sędziowskiego orzekającego w niniejszej sprawie. Uczestnik postępowania zawarł natomiast we wskazanym wniosku jedynie własną ocenę funkcjonowania organów podatkowych, dodając jednocześnie iż opisana praktyka organów podatkowych jest kontynuowana przez sądy administracyjne rozpatrujące sprawy w toku postępowania sądowoadminstracyjnego. Jednakże uczestnik postępowania nie wskazał przy tym jednocześnie, jak jego zarzuty przekładają się na postępowanie sądowoadministracyjne prowadzone w tej konkretnej sprawie. Podkreślenia ponownego wymaga więc, iż wniosek o wyłączenie sędziego uzasadniają jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, takich zaś przyczyn nie ma w niniejszej sprawie. Nie zachodzą również przyczyny opisane w art. 18 p.p.s.a. powodujące wyłączenie składu orzekającego z mocy ustawy. Mając na względzie wskazane okoliczności faktyczne i prawne sprawy Sąd, działając na podstawie wskazanych wyżej przepisów i przy zastosowaniu art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.