III SA/Wa 2930/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Gminy B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty zwrotu nienależnie otrzymanego podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę 1. Z przedłożonych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie akt sprawy wynikało, iż w dniu 1 września 2006 r. notariusz jako płatnik podatku od czynności cywilnoprawnych pobrał podatek w wysokości 1.767.025,00 zł z tytułu podwyższenia kapitału zakładowego firmy P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej jako: "Spółka"). W związku z przekazaniem w dniu 18 października 2006 r. Gminie B. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") ww. podatku, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. h ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 ze zm. - dalej jako: "u.d.j.s.t.") Spółka wnioskiem z dnia 21 maja 2009 r. wystąpiła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. o stwierdzenie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych uznając, że podatek od podwyższenia kapitału został pobrany nienależnie. 2. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. odmówił Spółce stwierdzenia nadpłaty podatku w żądanej wysokości. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] października 2009 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i stwierdził nadpłatę w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 1.767.025,00 zł na rzecz P.S.A. z siedzibą w B. (następcy prawnego P. Sp. z o.o.). W związku z powyższym Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. w dniu 23 października 2009 r. dokonał zwrotu ww. kwoty na rzecz Spółki. Pismem z dnia 17 listopada 2009 r. Skarżąca została poinformowana o konieczności zwrotu organowi podatkowemu równowartości wpłaconej kwoty jako kwoty nienależnie otrzymanych dochodów. Organ pierwszej instancji kolejnym pismem z dnia 17 października 2011 r. poinformował, iż na dzień 17 października 2011 r. nadpłacone środki pieniężne z tytułu wpływów z podatku od czynności cywilnoprawnych wynoszą 1.719.919,35 zł, a termin ich zwrotu upływa z dniem 31 grudnia 2011 r. 3. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R., z uwagi na to, iż środki te nie zostały zwrócone do końca 2011 r., postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. wszczął z urzędu postępowanie wobec Gminy B. w sprawie określenia zwrotu nienależnie otrzymanych w 2006 r. środków pieniężnych z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych. 4. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] marca 2012 r. określił Skarżącej kwotę zwrotu nienależnie otrzymanego podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 1.718.411,35 zł. W uzasadnieniu wskazał, iż Strona na dzień 31 grudnia 2011 r. nie dokonała zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty 1.718.419,35 zł na rachunek bankowy [...] Urzędu Skarbowego w R.. W związku z czym zgodnie z art. 17 ust. 2 u.d.j.s.t. jest zobowiązana do jednorazowego zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi od dnia 1 stycznia 2012 r. 5. Odwołaniem z dnia 2 kwietnia 2012 r. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 2 i 3 u.d.j.s.t., jak również art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k i art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649 ze zm.; dalej jako: "u.p.c.c.") przez niewłaściwe zastosowanie i przez ich błędną interpretację. Skarżąca wskazała, że nie może ponosić odpowiedzialności za ewentualne błędny popełnione przez notariusza jak również za ewentualny błąd urzędnika państwowego z Urzędu Skarbowego. Zdaniem Strony to organ podatkowy przed przekazaniem jej podatku winien sprawdzić czy jest on należny. W dalszej części Skarżąca wskazała, że w tej chwili nie posiada wolnych środków, a tak znaczne uszczuplenie budżetu spowoduje niewykonanie któregoś z założonych zadań. Reasumując podkreśliła, że cały proces ustalania i pobierania podatku odbywa się bez jej udziału, w związku z czym nie ma ona żadnego wpływu na powstanie wskazanych w art. 17 u.d.j.s.t. skutków. Ponadto pełnomocnik Skarżącej pismem z dnia 21 maja 2012 r. uzupełniając zarzuty odwołania stwierdził, iż z końcem 2011 r. nastąpiło, zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej "ustawy Ord. pod."), przedawnienie roszczeń z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych. 6. Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 u.d.j.s.t. organ podatkowy potrąca z bieżących wpływów należnych gminie kwoty przekazanego jej podatku od spadków i darowizn lub podatku od czynności cywilnoprawnych, wypłacone podatnikom tytułem zwrotu nadpłaty lub tytułem zwrotu podatku. Natomiast w myśl art. 17 ust. 2 ww. ustawy, jeżeli w okresie 2 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano zwrotu nadpłaty lub zwrotu podatku, nie nastąpiło potrącenie całej kwoty wypłaconej podatnikowi, gmina jest zobowiązana do jednorazowego zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty organowi podatkowemu. Podkreślił, iż w niniejszej sprawie w okresie 2 lat (a właściwie do dnia 14 marca 2012 r.) z bieżących wpływów potrącono zaledwie kwotę 49.613,65 zł, a Strona mimo wezwania organu podatkowego z dnia 17 października 2011 r. nie zwróciła nadpłaconych środków pieniężnych. Zdaniem organu odwoławczego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R., zasadnie wydał decyzję z dnia [...] marca 2012 r. określającą kwotę zwrotu nienależnego podatku w wysokości 1.718.411,35 zł. Organ odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 2 i 3 u.d.j.s.t., stwierdził, że to właśnie te przepisy nakładają na gminę obowiązek zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty a na organ podatkowy obowiązek jej wyegzekwowania. W dalszej części Dyrektor Izby Skarbowej w W. zauważył, że Skarżąca nie jest stroną postępowania, którego przedmiotem było stwierdzenie nadpłaty, a decyzja będąca przedmiotem odwołania nie jest oparta o wskazane przez Stronę przepisy w związku z czym jej polemika w zakresie prawidłowości zawartego w niej rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu, w którym Strona nie była stroną uznać należy za bezpodstawne. Ponadto organ odnosząc się do podniesionej przez pełnomocnika kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz stwierdzenia, że organ podatkowy nie może żądać od Skarżącej zwrotu przekazanego podatku, zauważył że w niniejszej sprawie Gmina B. nie jest podatnikiem podatku od czynności cywilnoprawnych. Tym samym określona kwota zwrotu nienależnych dochodów uzyskana przez Stronę z tytułu tego podatku nie jest zobowiązaniem podatkowym, do którego ma zastosowanie art. 70 ustawy Ord. pod. 7. Strona niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 29 sierpnia 2012 r. wniosła skargę, zarzucając decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. naruszenie art. 70 § 1 ustawy Ord. pod., błędną interpretację art. 17 ust. 2 i 3 u.d.j.s.t., jak również art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k i art. 2 pkt 6 u.p.c.c. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniosła, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji naruszył przepisy prawa poprzez ich błędną interpretację. Natomiast argumenty organu drugiej instancji nie znajdują odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawa, orzecznictwie czy doktrynie. Zdaniem Strony w niniejszej sprawie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego, gdyż decyzja powinna być wydana do końca 2011 r., natomiast organ uczynił to dopiero w marcu 2012 r. w związku z czym nie może domagać się zwrotu przekazanego podatku. Ponadto Skarżąca wskazała, że organ dokonał błędnej analizy prawa materialnego jednocześnie w swoim uzasadnieniu nie odniósł się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu. W dalszej części uzasadnienia Skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R.. 8. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. 9. Pismem z dnia 17 kwietnia 2013 r. pełnomocnik Strony uzupełniając skargę podtrzymał wszystkie zarzuty w niej zawarte. Wskazał ponadto na błędną interpretację przez organ zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jego zdaniem w niniejszej sprawie decyzja została wydana w momencie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Podniósł ponadto, iż organ w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów ustawy o dochodach jednostki samorządu terytorialnego, jak również przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Wskazał, iż czynność dokonana przez notariusza w zakresie pobrania i przekazania podatku była zgodna z obowiązującymi w tym okresie przepisami prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. 10. Przenosząc określone w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie nie narusza przepisów prawa materialnego w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia jak również przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd uznał stanowisko merytoryczne organu wyrażone w zaskarżonej decyzji za zgodne z przepisami prawa. 11. Przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie była kwestia zasadności obowiązkowego zwrotu nienależnie otrzymanego podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 1.718.411,35 zł przez jednostkę samorządu terytorialnego. 12. Na wstępie wyjaśnić należy, że nie ulega wątpliwościom, iż w dniu 18 października 2006 r. Gmina B. otrzymała jako dochód własny kwotę 1.767.025,00 zł w związku z pobraniem przez notariusza podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu podwyższenia kapitału zakładowego firmy P. sp. z o.o. z siedzibą w B., a następnie w 2009 r. organ podatkowy stwierdzając nadpłatę podatku od czynności cywilnoprawnej w ww. kwocie, zwrócił ją podatnikowi. W wyniku powyższego na Gminie B. ciąży obowiązek zwrotu nienależnie otrzymanego dochodu w wysokości 1.767.025,00 zł. Ponadto podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.d.j.s.t. organ podatkowy potrąca z bieżących wpływów należnych gminie kwoty przekazanego jej podatku od spadków i darowizn lub podatku od czynności cywilnoprawnych, wypłacone podatnikom tytułem zwrotu nadpłaty lub tytułem zwrotu podatku. Natomiast w myśl art. 17 ust. 2 ww. ustawy, jeżeli w okresie 2 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano zwrotu nadpłaty lub zwrotu podatku, nie nastąpiło potrącenie całej kwoty wypłaconej podatnikowi, gmina jest zobowiązana do jednorazowego zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty organowi podatkowemu. Na uwagę zasługuje również fakt, że w okresie 2 lat (a właściwie do dnia 14 marca 2012 r.) z bieżących wpływów Skarżącej potrącono zaledwie kwotę 49.613,65 zł, a pomimo wezwania organu podatkowego nie zwróciła ona nadpłaconych środków pieniężnych. 13. W ocenie w rozpoznawanej sprawie Sądu nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 2 i ust. 3 u.d.j.s.t., w związku z czym Dyrektor Izby Skarbowej w W. prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. określającą zwrot nienależnego podatku w kwocie 1.718.411,35 zł. Podkreślenia wymaga, że wskazane powyższej przepisy nakładają na gminę obowiązek zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty a na organ podatkowy obowiązek jej wyegzekwowania. Podnieść należy, iż zwrot od gminy przedmiotowej należności wynika wprost z przepisów prawa i Gmina w tym postępowaniu nie może odmówić zastosowania powyższych przepisów. 14. Odnosząc się do zarzutu Strony, iż z końcem 2011 r. nastąpiło, zgodnie z art. 70 § 1 ustawy Ord. pod., przedawnienie roszczeń z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z czym organ podatkowy nie mógł żądać od Gminy zwrotu przekazanego podatku, Sąd stwierdził, że w myśl art. 5 ustawy Ord. pod., zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Przy czym obowiązkiem podatkowym jest zgodnie z art. 4 ww. ustawy, wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. W polskim systemie prawa podatkowego obowiązek podatkowy dla skutecznego powstania musi zatem wynikać z ustaw podatkowych, a więc wszystkie elementy konstrukcyjne podatku, konkretyzujące obowiązek podatkowy dla ważności i skuteczności obowiązywania powinny być uregulowane w ustawie. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie na Skarżącej nie ciąży obowiązek podatkowy wynikający z ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. W związku z czym nie jest też ona podatnikiem podatku od czynności cywilnoprawnych w rozumieniu art. 4 ww. ustawy, bowiem nie była stroną czynności, od której notariusz pobrał podatek, a następnie w stosunku do której stwierdzono nadpłatę. Tym samym określona kwota zwrotu nienależnych dochodów uzyskana przez Stronę z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych nie jest zobowiązaniem podatkowym, do którego ma zastosowanie art. 70 ustawy Ord. pod., zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. 15. Zwrócić także należy uwagę, iż Strona w skardze podnosząc zarzut niewłaściwej interpretacji art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k oraz art. 2 pkt 6 u.p.c.c. błędnie oparła swoje przekonanie, iż decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. została wydana o wskazane przez nią przepisy u.p.c.c. W związku, z czym Sąd podzielił stanowisko organu, zgodnie z którym wyjaśnianie przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, które w niniejszej sprawie nie mają zastosowania, nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, gdyż Skarżąca nie jest stroną postępowania w sprawie wymiaru podatku od czynności cywilnoprawnych, którego dotyczyła nadpłata. 16. W tym stanie rzeczy Sąd przyjął, iż organy podatkowe nie uchybiły przepisom prawa materialnego w zakresie określenia kwoty zwrotu nienależnie otrzymanego podatku od czynności cywilnoprawnych, ani także przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania. 17. W związku z czym skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a.