III SA/Wa 2930/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.W. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2017 r. w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej wraz ze spółką odpowiedzialności podatkowej prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za październik 2011 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie starszego referendarza sądowego M.W. (zwany dalej: "Skarżącym") wystąpił w złożonej w niniejszej sprawie skardze z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Uzasadniając przedmiotowy wniosek Skarżący wskazał, że nie posiada środków pieniężnych w wysokości pozwalającej na zapłatę wpisu sądowego od skargi. Skarżący nie posiada też żadnego majątku trwałego oraz zdolności kredytowej. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego do podania dodatkowych informacji oraz nadesłania dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej oraz sytuacji materialnej osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, Skarżący nadesłał przy piśmie z dnia 17 października 2017 r. kopię zeznania podatkowego PIT-37 jego żony za 2016 rok. Skarżący wskazał w tym piśmie na trudną sytuację finansową spółki "Z. Sp. z o.o., w której pełni funkcję Prezesa Zarządu. Następnie w wykonaniu kolejnego wezwania referendarza sądowego do podania dodatkowych informacji oraz nadesłania dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej oraz sytuacji materialnej osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, Skarżący wyjaśnił w piśmie z dnia 13 listopada 2017 r., że nie posiada swojego zeznania podatkowego za 2016 r., gdyż był w tym okresie czasu osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania Skarżącego i jego żony jest wynagrodzenia za pracę w łącznej kwocie 788,80 zł netto. Skarżący od maja 2017 roku jest zatrudniony na 1/5 etatu w firmie swojego pasierba. Skarżący wskazał też, że nie posiadają wraz z żoną żadnych rachunków bankowych, zaś wynagrodzenie za pracę Skarżący odbiera kwitując odbiór na liście płac i dokumencie KW. Skarżący nie posiada umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych na telefon. Korzysta z pomocy swojego syna i synowej w pokryciu kosztów swojego utrzymania. Ponosi też wydatki na swoje leczenie. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując w uzasadnieniu, że Skarżący z uwagi na nieprzedstawienie większości dokumentów wymienionych w skierowanym do niego wezwaniu, dotyczących jego sytuacji materialnej oraz sytuacji materialnej osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie wykazał spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a." Pismem z dnia 14 grudnia 2017 r. Skarżący wniósł sprzeciw od ww. orzeczenia starszego referendarza sądowego, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący zarzucił w sprzeciwie naruszenie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, że jest on w stanie uiścić wpis od skargi bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący wskazał, że jego obecna trudna sytuacja materialna jest konsekwencją sytuacji finansowej spółki "Z. Sp. z o.o., w której pełni funkcję Prezesa Zarządu. Wskazana spółka jest obecnie niewypłacalna, zaś wobec Skarżącego prowadzone są postępowania w przedmiocie jego odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe tej spółki. Skarżący przedstawił też źródło problemów finansowych wskazanej spółki. Ponadto wskazał, że jego zdaniem z przedłożonych przez niego dokumentów i informacji jasno wynika, iż nie posiada on żadnego majątku, z którego mógłby pokryć koszty wpisu od skargi, zaś wysokość osiąganego dochodu również nie pozwala na uiszczenie wpisu od skargi. Skarżący wyjaśnił również, że podjął zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy, gdyż chciał uzyskać dochody, które chociaż w części pozwoliłyby na pokrycie kosztów jego utrzymania i odciążyły w ten sposób jego rodzinę, która od dłuższego czasu ponosi koszty jego utrzymania. Poza tym na podjęcie pracy w większym wymiarze czasu pracy nie pozwalał Skarżącemu stan jego zdrowia. Końcowo Skarżący powołując się na poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych dodał, że sam brak nadesłania dokumentów nie może być podstawą odmowy udzielenia wnioskowanego prawa pomocy, gdyż należy ocenić, czy w samym wniosku wystarczająco wykazano, że wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem Skarżącego postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2017 r. odpowiada prawu oraz zostało wydane w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Referendarz sądowy słusznie zauważył, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Zdaniem Sądu powyższa konkluzja jest zasadna i ma oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, iż strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten przenosi wprost na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy, a informacje pochodzące od strony, które dotyczą jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Stosownie do treści art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające - do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym przepis art. 255 p.p.s.a. Niezastosowanie się przez wnioskodawcę do tego wezwania powoduje, że materiał dowodowy, co do wystąpienia przesłanek prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku, przy równoczesnym ograniczeniu się do stwierdzenia o braku majątku, które to stwierdzenie uznane zostało przez Sąd za niewystarczające, uniemożliwia uwzględnienie wniosku. W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu powyższym przepisem i wezwał Skarżącego dwukrotnie do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów, wskazując szczegółowo ich rodzaje. Jednakże Skarżący wykonał te dwukrotne wezwania jedynie w bardzo ograniczonym zakresie, gdyż ograniczył się do złożenia kopii zeznania podatkowego jego żony PIT-37 za 2016 r. Skarżący wskazał też wysokość wynagrodzenia za pracę otrzymywanego przez niego oraz żonę, jednakże jego oświadczenia w tym zakresie nie zostały w żaden sposób wykazane. Skarżący, pomimo wezwania, nie wykazał też w żaden sposób wysokości bieżących kosztów utrzymania jego rodziny, ani źródła pochodzenia środków pieniężnych wydatkowanych na pokrycie tych kosztów. Skarżący ograniczył się w tym zakresie jedynie do ogólnikowego stwierdzenia o korzystaniu z pomocy członków swojej rodziny. Jak już wcześniej wskazano, kwestia pełnego określenia sytuacji majątkowej strony wnioskującej o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest bardzo istotna dla oceny możliwości finansowych tej strony, bowiem tylko pełne zobrazowanie sytuacji majątkowej pozwala na dokonanie obiektywnej oceny. Brak współpracy Skarżącego przy ustalaniu jego sytuacji finansowej uniemożliwia w chwili obecnej uznanie zasadności złożonego przez niego wniosku. Należy też podkreślić, że uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 i z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Z powyższych względów uznać należy, iż Skarżącemu zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie spełnił bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.