III SA/Wa 2946/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z dnia 4 listopada 2013 r. Skarżący – T. K. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. Pismem z dnie 6 grudnia 2013 r. na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2013 r., Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 16.683 zł, w terminie 7 dni - pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwania Skarżący przy piśmie z dnia18 grudnia 2013 r. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, iż jest tymczasowo aresztowany i nie posiada środków na uiszczenie tych kosztów, jak i możliwości ich pozyskania, np. w drodze pożyczki. Pismem z dnia 31 grudnia 2013 r. referendarz sądowy wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego oraz dochodów tj.: 1) nadesłania zeznań podatkowych Skarżącego za 2012 r. oraz informacji o wysokości dochodu uzyskanego przez niego w 2013 r.; 2) informacji na temat sytuacji rodzinnej Skarżącego, tj. wyjaśnienia czy Skarżący pozostaje w związku małżeńskim, czy posiada osoby na utrzymaniu, w przypadku odpowiedzi twierdzącej wykazania sytuacji majątkowej tych osób; 3) wyjaśnienia czy Skarżący w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, w przypadku odpowiedzi twierdzącej nadesłania deklaracji VAT za ostatnie 6 miesięcy prowadzenia tej działalności oraz zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania za ten okres; 4) nadesłania wyciągów z rachunków bankowych Skarżącego za ostatnie trzy miesiące; 5) wskazania posiadanych lub zbytych w ciągu ostatnich dwóch lat nieruchomości lub ruchomości o wartości ponad 10.000 zł, 6) informacji o wysokości wynagrodzenia wypłaconego na rzecz pełnomocnika oraz źródeł jego finansowania; 7) innych informacji o przyczynach uniemożliwiających Skarżącemu poniesienie kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że z uwagi na pobyt Skarżącego w zakładzie karnym występują przeszkody uniemożliwiające uzyskanie żądanych dokumentów. Pełnomocnik przedłożył oświadczenie Skarżącego, z którego wynika, iż nie jest on w stanie przekazać żadnych dokumentów. Wskazał, że kontakt w sprawach związanych z toczącym się postępowaniem powinien odbywać się za pośrednictwem matki Skarżącego. Końcowo pełnomocnik zauważył, że trudno jest określić termin, w którym niezbędne dokumenty zostaną w komplecie przekazane do Sądu. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem dnia z 10 lutego 2014 r. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z 31 stycznia 2014 r. W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego wskazał, że nie był w stanie uzyskać dokumentów objętych wezwaniem z dnia 31 grudnia 2013 r. ponieważ Skarżący jest jedynym dysponentem tych dokumentów a z uwagi na fakt przebywania od czerwca 2013 r. w [...] ich uzyskanie jest niewykonalne. Pełnomocnik Skarżącego dodał ponadto, że Skarżący od czasu osadzenia w [...] nie prowadzi aktywnie działalności gospodarczej, posiada na swoim utrzymaniu niepracującą żonę oraz trójkę dzieci w wieku od [..] do [...] lat. Wyjaśnił ponadto, że nie posiada na rachunkach bankowych środków pozwalających na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 16.683 zł. Pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że uzyskanie wyciągów z rachunków bankowych nie jest możliwe ponieważ z otrzymanych informacji wynika, że Skarżący jest jedyną osobą upoważnioną do tych rachunków. Pełnomocnik Skarżącego dodał, że poniesienie kosztów sądowych znajduje się poza możliwościami finansowymi Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje więc usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia, co niemożliwym czyni wypowiedzenie się Sądu co do jego treści. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną określone przesłanki. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie, Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, którym jest wpis sądowy od skargi w kwocie16.683 zł. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. To zatem w interesie strony skarżącej leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., I FZ 63/05, niepubl.). Ocena przytoczonych okoliczności należy zaś do Sądu. Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a., osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana podać we wniosku "dokładne dane" obrazujące jej sytuację rodzinną i majątkową. Jeżeli zaś oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (zob. art. 255 p.p.s.a.). Jak to już wskazano przedstawione przez stronę informacje powinny być, jak stanowi wprost art. 252 § 1 p.p.s.a., dokładne, a zatem od strony wymagana jest w tym względzie należyta staranność. Informacje te powinny więc być konkretne i na tyle szczegółowe, by w sposób wyczerpujący obrazowały sytuację majątkową i rodzinną strony w jej całokształcie. W niniejszej sprawie takich informacji zabrakło. Skarżący nie wykonał wezwania referendarza sądowego z dnia 31 grudnia 2013 r. do przedłożenia dodatkowej dokumentacji. Nie nadesłał również takich dokumentów przy piśmie z dnia 10 lutego 2014 r. stanowiącym sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 31 stycznia 2014r. Wobec powyższego Sąd nie miał możliwości całościowego wglądu w sytuację majątkową Skarżącego. Argumentacja pełnomocnika Skarżącego, że nie był on w stanie nadesłać dokumentów obrazujących sytuację majątkową Skarżącego ponieważ Skarżący przebywa od czerwca 2013 r. w [...] nie zasługuje na uwzględnienie. Sytuacja w jakiej znalazł się Skarżący nie może skutkować automatycznym zwolnieniem Skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący nie nadesłał do Sądu żadnego dokumentu, który potwierdzałby jego trudną sytuację materialną. W ocenie Sądu nie można wykluczyć, mimo zastosowania środka zapobiegawczego, że Skarżący jest w stanie partycypować w kosztach zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego. Nadto, skoro zgodnie z oświadczeniami Skarżącego, nie uzyskuje on żadnych dochodów, to niezbędnym było udzielenie odpowiedzi na pytanie skąd czerpał on środki na pokrycie kosztów finansowania wynagrodzenia reprezentującego go pełnomocnika. Sama okoliczność, że Skarżący przebywa w [...] nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy. Sąd nie kwestionuje przy tym, że osoba [...], posiada ograniczone możliwości zdobycia środków pieniężnych, niemniej jednak w omawianej sprawie Skarżący nie wykazał, wobec nie przedłożenia dokumentów, iż w jego sytuacji powyższa przesłanka przyznania prawa pomocy została spełniona. Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika Skarżącego, że uzyskanie wyciągów z rachunków bankowych Skarżącego a także dokumentów objętych wezwaniem z 31 grudnia 2013 r. jest niemożliwe ponieważ Skarżący jest jedynym ich dysponentem należy podkreślić, że Skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który nie tylko winien zdawać sobie sprawę z konsekwencji niezłożenia dokumentów (wezwania zresztą zawierały taką informację), ale też winien przedsięwziąć środki, aby dokumenty złożyć. Powinien bowiem tak zorganizować współpracę ze Skarżącym aby wezwanie wykonać. Skarżący również nie jest osobą samotną i mógł skorzystać z pomocy chociażby żony w celu uzyskania żądanych dokumentów. Skarżący tymczasem nie wykazał nawet podjęcia próby uzyskania takich dokumentów. Dodatkowo należy wskazać, że Skarżący wezwany był również do nadesłania informacji, które nie wymagały uzyskania szczegółowych dokumentów tj. chociażby wskazania posiadanych lub zbytych w ciągu ostatnich dwóch lat nieruchomości lub ruchomości o wartości ponad 10.000 zł a także informacji o wysokości wynagrodzenia wypłaconego na rzecz pełnomocnika oraz źródeł jego finansowania jednak tych kwestii również nie wyjaśnił. Pełnomocnik Skarżącego w piśmie z 15 stycznia 2014 r. argumentując brak nadesłania kompletu dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej wskazywał na czas, który jest potrzebny do ich uzyskania jednak dokumentów takich nie nadesłał również przy piśmie z 10 lutego 2014 r. stanowiącego sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego . Jak wskazano na wstępie to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym uznano, że sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane wobec uchylania się wnioskodawcy od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 523/04, publ. LEX 203331). Zaakcentować zatem trzeba, że na stronie ciążyły obowiązki, których niewykonanie mogło zostać potraktowane - zgodnie zresztą z zawartym w wezwaniu pouczeniem - jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik Skarżącego miał przy tym świadomość, że bierna postawa może skutkować niekorzystnym rozstrzygnięciem, tym bardziej że wskazał to także referendarz sądowy w swoim postanowieniu. Uwagi te można w tym miejscu tylko podtrzymać i powtórzyć. Reasumując, z uwagi na brak niezbędnych dokumentów, nie sposób ocenić, czy w stosunku do Skarżącego spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.