III SA/Wa 2951/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Asesor WSA Alojzy Skrodzki,, Protokolant Konrad Aromiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2006 r. sprawy ze skargi K. F."P." na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości, 3) zasądza od Ministra Polityki Społecznej na rzecz skarżącego kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K.F., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P., zwrócił się dnia [...] kwietnia 2003r. do Prezesa Zarządu Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z wnioskiem o umorzenie zaległości wobec Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł, za okres [...] r., a w przypadku odmowy o umorzenie odsetek, z uwagi na trudną sytuację finansową firmy. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych decyzją z dnia [...]czerwca 2004 r. Nr [...], odmówił umorzenia należnych wpłat. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 49 ust. l i 2 i art. 21 ust. l ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) - dalej powoływanej jako u.reh. oraz art. 67 § l i 2 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) - dalej powoływanej jako O.p. W uzasadnieniu decyzji odmawiającej umorzenia organ, powołując się na treść art. 67 § l O.p. i okoliczności przedstawione przez Skarżącego stwierdził, że nie zaistniały przesłanki pozwalające na zastosowanie instytucji wyjątkowej, jaką jest umorzenie należnych wpłat z odsetkami. Poinformował skarżącego, że kwota odsetek ujęta w decyzji obliczona została na dzień wpłynięcia wniosku o umorzenie, tj. na dzień [...] maja 2003 r. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący wniósł o jej uchylenie oraz umorzenie wynikającego z niej zobowiązania. Podniósł, że zatrudnił i wyszkolił osobę niepełnosprawną, której rodzina wprowadziła go w błąd co do posiadania przez nią orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Nie może zatem się zgodzić, że mimo faktycznej niepełnosprawności pracownika w stopniu uzasadniającym odliczenia w czasie zatrudnienia - podstawą wymierzenia kary jest formalny brak orzeczenia. Minister Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., na podstawie art. 49 ust. l i 4 u.reh., art. 233 § l pkt l w zw. z art. 67 § l O.p., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na art. 67 § l O.p. oraz stwierdził, że brak wiedzy strony, o braku orzeczenia o niepełnosprawności zatrudnionego pracownika, którego następstwem jest obowiązek wpłat nie może stanowić przesłanki do umorzenia należności. Umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, zatem wypadki społeczne i gospodarcze również muszą posiadać tę cechę. Za umorzeniem zaległości podatkowej oraz za zaniechaniem poboru podatku przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu. Postępowanie w sprawie umorzenia nie może zaś prowadzić do uchylania decyzji ustalających wysokość zobowiązania podatkowego. Organ II instancji podniósł również, że ponieważ użyte w art. 67 O.p.. pojęcia "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" są nieostre i niedookreślone, to organ wyjaśnił ich znaczenie. Wziął przy tym również pod uwagę prawidłowe i pełne wykonanie zadań Funduszu, interesy pracodawców dokonujących prawidłowo i terminowo wpłat i na tej podstawie uznał, że decyzja wydana w I instancji jest uzasadniona stanem faktycznym i prawnym sprawy. W skardze na powyższą decyzję, skarżący wniósł o umorzenie należnych wpłat lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ocenie skarżącego, rozstrzygnięcie organów administracji zostało wydane z naruszeniem prawa oraz z całkowitym pominięciem interesów podatnika oraz samego pracownika. Organy, opierając swoje rozstrzygnięcie na literalnej wykładni przepisów u.reh., pominęły fakt posiadania przez skarżącego innych dokumentów wskazujących na charakter niepełnosprawności, czas jej powstania i trwałość. Zdaniem Skarżącego cechuje je zatem "fiskalizm państwowy", tym bardziej że całkowicie pominęły one cele ustawy i przesłanki zasad współżycia społecznego. Skarżący zwrócił uwagę, iż w odwołaniu wnosił także o uchylenie decyzji, a nie tylko o umorzenie zobowiązania, co organ pominął milczeniem ustosunkowując się jedynie do wniosku o umorzenie. W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 137 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę zgodności z prawem i tylko naruszenie prawa, które ma lub może mieć wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji ( art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ) W odniesieniu do spraw objętych tzw. uznaniem administracyjnym, kognicja sądu nie wkracza w zakres owego uznania, ograniczając się do kontroli prawidłowości prowadzonego postępowania .Sąd nie jest uprawniony do zastępowania organów podatkowych w ich kompetencjach. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygniecie podjęte w trybie art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. O.p., oparte na uznaniu administracyjnym. Z brzmienia art. 67 § 1 O.p. wynika, iż organ może umorzyć postępowanie podatkowe, w sytuacji zaistnienia powołanych w tym przepisie przesłanek tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Oznacza to, że jeśli w wyniku analizy sytuacji skarżącego okaże się, iż zaistnieją w/w przesłanki, organ może ale nie musi dokonać umorzenia powstałej zaległości. A więc ustawodawca, pozostawił organowi rozstrzygającemu zarówno ocenę istnienia w konkretnej sprawie ustawowych przesłanek umorzenia ( ważny interes podatnika lub interes publiczny ) jak i wybór jednego z możliwych rozwiązań. Ten uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia nie może być utożsamiany z całkowitą dowolnością rozstrzygnięć w tym przedmiocie. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w przedmiocie ustawowo przyznanych kompetencji stwierdzić należy, iż narusza ona prawo w stopniu powodującym jej uchylenie. Organy nie odniosły się do wszystkich podniesionych przez skarżącego argumentów a podjęte rozstrzygnięcie, w kontekście przywołanych zasad odnośnie oceny wniosku o umorzenie zaległości, uzasadniły w sposób lakoniczny. Sąd zarzuca tej ocenie dowolność. Wydanie decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia nie było poprzedzone wnikliwym zbadaniem stanu majątkowego firmy prowadzonej przez skarżącego, nie uwzględniono ważnego interesu podatnika ani też ważnego interesu publicznego, który w rozpatrywanej sprawie również występuje. Organ nie rozważył celu , dla którego została wydana ustawę o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Organ nie wziął pod uwagę art. 5 Dyrektywy Rady NR 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 roku w sprawie ustanowienia ogólnych ram równego traktowania przy zatrudnieniu i wykonywaniu zawodu, zgodnie z którym w celu zagwarantowania przestrzegania zasady równego traktowania osób niepełnosprawnych, należy zagwarantować rozsądne dostosowania. Oznacza to, że pracodawca podejmie odpowiednie środki, konieczne w danej sytuacji, aby umożliwić osobie niepełnosprawnej dostęp do zatrudnienia, wykonywanie pracy lub awansowanie, lub przejście szkolenia, chyba że takie środki nakładałyby nieproporcjonalnie duże obciążenie na pracodawcę. Obciążenie to nie będzie nieproporcjonalne, jeżeli zostanie ono wystarczająco zrekompensowane środkami stosowanymi w ramach polityki w zakresie niepełnosprawności danego Państwa Członkowskiego. Nie wziął też pod uwagę , że w sytuacji tak dużego bezrobocia w kraju , a szczególnie w regionie, w którym mieści się firma prowadzona przez skarżącego, kłopoty finansowe firmy mogą przełożyć się na spadek zatrudnienia. Skarżący zaś prowadząc działalność gospodarczą jednoosobowo, na koniec kwietnia 2003 r. zatrudniał [..] osób, w tym [...] osoby niepełnosprawne, co w małej miejscowości jest wielkością znaczącą. O istnieniu ważnego interesu publicznego powinny decydować kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Taką wartością zdaniem Sądu, jest dbałość o osoby niepełnosprawne i podejmowanie działań umożliwiających tym osobom w miarę normalne życie, poprzez ich zatrudnienie. Na szczególne uznanie zasługuje zdaniem Sądu fakt, iż niepełnosprawny, [....] został przez skarżącego nauczony zawodu i ma stałą pracę, dzięki czemu on i jego rodzina mogą normalnie żyć. Oceniając okoliczności faktyczne sprawy, organy orzekające powinny odnieść się do przyczyn powstania zaległości, dokonać analizy sytuacji finansowej firmy skarżącego, w dacie składania wniosku. Analiza wniosku skarżącego o umorzenie zaległości powinna zawierać wnikliwa ocenę, wraz z wynikającymi z niej wnioskami. Takiej analizy w rozpatrywanej sprawie zabrakło. Zdaniem Sądu, decyzje odmowne, podjęte zostały bez rozważenia całokształtu materiału dowodowego , a także bez uwzględnienia ustawowych dyrektyw określonych w art. 67 O.p. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż stwierdzone naruszenie prawa tj. naruszenie art. 67 O.p., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c), P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa , czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygniecie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Stosownie zatem do art. 152 .P.p.s.a. Sąd stwierdził, iż uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.