III SA/Wa 2964/08

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Referendarz sądowy zauważa, że w wyniku wniesienia skargi, jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie jest obowiązek zapłaty wpisu od tej skargi w wysokości 1345,- zł.. Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. Wnioskiem z 17 września 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF i uzupełnionym pismem z 10 listopada 2008 r., A. W. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie posiada środków na uiszczenie kosztów sądowych. Jego jedynym źródłem utrzymania są dochody żony. Wskazał, że w związku z oszustwem popełnionym przez J. L., jest zadłużony na kwotę [...] zł z odsetkami na rzecz spółki. Skarżący nie posiada stałego źródła utrzymania, wartościowych ruchomości i nieruchomości, jest poddany egzekucji na rzecz wierzyciela. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która go też utrzymuje z wynagrodzenia 1449,- brutto. Z pisma z 10 listopada 2008 r. wynika, że od 1 lipca 2006 r. ma zarejestrowaną działalność gospodarczą pod nazwą C., z której nie osiąga dochodów; jest zadłużony wobec P. na kwotę [...] zł, z tytułu VAT – na kwotę [...]zł oraz [...] zł. Co miesiąc ponosi koszty w wysokości 56,17- zł za gaz, 136,- zł za energię elektryczną, 199,32 za Internet, telefon, 79,73 za leki, 78,73 za bilet MZK współmałżonka. Pozostałą kwotę wydatkuje na artykuły żywnościowe, środki czystości, niezbędną odzież. Jedynym źródłem utrzymania są dochody współmałżonka. Do pisma załączył zaświadczenie o zatrudnieniu i dochodach żony, PIT – 37 za 2007 r., wyciąg z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące, nakaz zapłaty na rzecz R. K. z [...] października 2005 r., decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] marca 2007 r., faktury za gaz, energię elektryczną, Internet/telefon, zestawienie kosztu przyjmowanych leków ([...]) Referendarz sądowy zauważa, że celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta stanowi wyjątek od zasady, że to strona ponosi koszty sądowe. Zasadność wniosku referendarz sądowy rozpatruje w dwóch aspektach – z uwzględnieniem, z jednej strony - wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu; z drugiej strony - wysokość środków, którymi ona dysponuje. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) wynika, że stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania, tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, str. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający - tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynika, iż prowadzi on gospodarstwo domowe z żoną, nie posiada żadnego majątku nieruchomego, ruchomego ani oszczędności. Dochód, w wysokości 1449,- brutto, uzyskuje tylko jego żona. Przy czym Skarżący oświadczył, że ponosi wydatki na żywność, ubrania, środki czystości, leki, wizyty u lekarzy, dojazdy itp. W badanej sprawie zważyć należy, że jedynym kosztem na obecnym etapie postępowania sądowego, który skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi w kwocie 1345,- zł przy wartości przedmiotu sporu 44828,- zł. Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów, w tym z wyciągów z rachunków bankowych, nie wynika, żeby skarżący dysponował dochodami w wysokości umożliwiającej mu pokrycie wymagalnych kosztów sądowych. Nie posiada także oszczędności we niezbędnym do tego rozmiarze. Fakt prowadzenie działalności zarobkowej w większym rozmiarze w przeszłości nie oznacza możliwości ponoszenia obecnie kosztów postępowania sądowego przez skarżącego, proporcjonalnie do wartości przedmiotu sporu, jeśli sytuacja majątkowa skarżącego uległa zmianie. Referendarz sądowy wskazuje przy tym, że skarżący – wraz z żoną – utrzymują się obecnie z dochodów z pracy żony w wysokości 1449,- zł, a nadto ciąży na nich obowiązek spłaty długu. Stąd uwagi zawarte w treści postanowienia WSA w Warszawie z 10 października 2007 r. sygn. III SA/WA 1607/07, ze względu na ich aktualność (brak aktualności), mają to znaczenie dla sprawy, że potwierdzają zasadność przyznania prawa pomocy. Z zestawienia średnich cen i wysokości środków pozostawionych skarżącemu do dyspozycji wynika brak możliwości partycypowania przez niego, w jego aktualnej kondycji finansowej, w ponoszeniu kosztów sądowych w sprawie, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego skarżącego i rodziny. W świetle powyżej ustalonej sytuacji majątkowej Skarżącego, zdaniem referendarza sądowego, poniesienie kosztów sądowych, w szczególności zapłacenie kwoty wpisu, spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego, zatem, na podstawie art. 243 §1 w związku z art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.