III SA/Wa 2966/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych UZASADNIENIE: Skarżąca, A. K., wniosła do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, iż utrzymuje się z emerytury w wysokości 738,00 zł oraz, że ponosi koszty utrzymania w kwocie 260,00 zł za czynsz i 100,00 zł za gaz i energię. Nie jest zatem w stanie uiścić należnej opłaty. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe oraz, że nie posiada żadnego majątku oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Pismem z dnia 22 października 2008 r. skarżąca została wezwana do przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących jej stan majątkowy. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca przedłożyła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z której wynika, że emerytura Skarżącej jest pomniejszona z powodu egzekucji administracyjnej o kwotę [...] zł, w związku z czym wysokość do wypłaty wynosi miesięcznie 738,88 zł. Z zeznań o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty wynika, że w roku 2006 Skarżąca osiągnęła dochód z tytułu emerytury oraz pozarolniczej działalności gospodarczej, w kwocie 71.932,52 natomiast w roku 2007 r. z tytułu emerytury dochód w kwocie 14.201,88 zł oraz z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej dochód w kwocie 75.981,85 zł. Skarżąca przedstawiła również zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego na kwotę [...]zł. Z wyciągów bankowych przedstawionych przez Skarżącą wynika, że w lipcu 2008 r. na konto skarżącej wpłynęła kwota [...] zł, w sierpniu łączna kwota [...] zł, natomiast we wrześniu kwota [...]. Z wyciągów tych wynika również, że skarżąca posiada stałe zlecenie , zatytułowane "polisa" i opłacane w kwocie 318,50 zł miesięcznie. Dodatkowo Skarżąca przedłożyła dokumenty z których wynika, że miesięczny czynsz za mieszkanie wynosi 285,56 zł, opłata za energię, w poszczególnych miesiącach 2008 r. wyniosła 72,97 zł, 76,33 zł oraz 156,96, gaz za lipiec 2008 r. w kwocie 169,17 oraz październik 2008 r. w kwocie 175,24 zł. Skarżąca opłaca również telewizję, internet i telefon wpłacając na konto firmy S. SA kwotę 78,90 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 798,00 jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w prawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Wskazać należy, że – Skarżąca – jak podała, uzyskuje stałe miesięczne dochody z tytułu emerytury w kwocie 738,88 zł. Kwota ta jest kwotą pomniejszoną o kwotę [...] zł z tytułu egzekucji administracyjnej. Jak wynika z przedłożonych dokumentów Skarżąca w latach 2006 – 2007 uzyskała dochód z tytułu emerytury oraz prowadzonej działalności gospodarczej w kwotach [...] zł oraz [...] zł. Dało to średnio miesięczne dochody w roku 2006 w kwocie 5.994,38 zł, a w roku 2007 w kwocie 7.515,31 zł. Z informacji tych trudno wywnioskować, czy skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i czy uzyskuje z tego tytułu dochody. Dlatego Skarżąca, pismem z dnia 28 października 2008 r., została wezwana do wskazania wszystkich źródeł utrzymania. W odpowiedzi skarżąca przesłała plik dokumentów źródłowych, jednak przedmiotowej informacji w nim nie zawarła. Trudno zatem stwierdzić czy skarżąca w dalszym ciągu uzyskuje dochody z działalności gospodarczej albo czy w dalszym ciągu działalność gospodarczą prowadzi. Wątpliwości te zwiększa ponadto fakt, że stałe miesięczne wydatki przewyższają kwotę miesięcznego dochodu Skarżącej. Wykazany bowiem dochód Skarżącej z tytułu emerytury wynosi 738,88 zł, a stałe miesięczne wydatki wynoszą około 905,46 zł (318,00 zł stałe zlecenie za opłatę "polisy", 78,00 zł za opłatę telewizji internetu i telefonu, około 80,00 zł za energię, około 170 zł za gaz oraz 258,56 zł za czynsz.). Należy zauważyć, że do kwoty tej nie zostały wliczone wydatki na żywność. Ponadto nie bez znaczenia dla oceny sytuacji materialnej Skarżącej pozostaje fakt, że Skarżąca jest reprezentowana w sprawie przez adwokata. Uprawnionym zatem jest wniosek, że skarżąca posiada środki na opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych. Należy zatem stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.