III SA/Wa 297/08

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie o podatek od spadków i darowizn postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1. W skardze Skarżąca K. L. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. 2. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała formularz PPF w którym – jako uzasadnienie wniosku - opisała dotychczasowy przebieg postępowania podatkowego. Skarżąca gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Do majątku zaliczyła dom oraz grunty o powierzchni odpowiednio 58m2 i 3.416m2. Wskazała że z umowy o pracę otrzymuje 2.200 zł miesięcznie. W dołączonym do formularza piśmie wyjaśniła, że w latach 2005-2006 nie uzyskała żadnego dochodu. W 2007 r. osiągnęła natomiast dochód ze stypendium stażowego (2.898 zł), umowy o dzieło (620 zł) i umowy o pracę (980 zł). Skarżąca przedstawiła strukturę wydatków, których łączna kwota wynosi 2.020 zł. Dodatkowo ponosi ona koszty czesnego w wysokości 2.600 zł. Do pisma dołączyła rachunki za gaz, energię elektryczną, wywóz nieczystości oraz wyciągi z rachunku bankowego. 3. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 5 marca 2008 r. Skarżąca sprostowała wcześniejsze swoje oświadczenia, wskazując, iż środki wyszczególnione na wyciągu bankowym to jednostki uczestnictwa, które pominęła w zestawieniu, gdyż w poprzednim piśmie żądano zgłoszenia ruchomości powyżej 10.000 zł – takiej zaś kwoty Skarżąca nie posiadała. Dodała, iż lokal, który widnieje we wniosku SD-Z1 nie został umieszczony w oświadczeniu, ponieważ Skarżąca "nie wiedziała, w jaki sposób ma on być zaklasyfikowany i w której rubryce wpisany". Skarżąca przedłożyła ponadto kopię umowy o pracę na czas określony zawartej w dniu 12 marca 2008 r. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: 1. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 2. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. 3. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). 4. Wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. 5. Znamienny jest sposób, w jaki Skarżąca tłumaczy fakt pominięcia w oświadczeniu dotyczącym posiadanego majątku lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość o pow. użytk. 128,3m2. Podniosła mianowicie, że "nie wiedziała, w jaki sposób ma on być zaklasyfikowany i w której rubryce wpisany". 6. Odnosząc się do powyższego należy zauważyć, iż po pierwsze w formularzu PPF wprost przewidziano rubrykę "mieszkanie", w której wspomniany lokal można by wpisać. Po drugie skoro prawidłowe "zaklasyfikowanie" i "wpisanie" nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 58m2 nie sprawiło Skarżącej problemów, to trudno dać wiarę temu, że zdolność tej "klasyfikacji" utraciła w przypadku lokalu mieszkalnego. Poza tym – nawet jeśli w istocie tak było – wystarczyło, by fakt posiadania tego lokalu Skarżąca ujawniła w którejkolwiek rubryce formularza. 7. Jak wskazano wyżej to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek przedstawienia dokładnej i wyczerpującej argumentacji przemawiającej za pozytywnym załatwieniem jej wniosku. Nie może być zatem tak, że wiedzę na temat stanu majątkowego strony referendarz sądowy czerpie z przekazanych przez organ akt sprawy i że dopiero na jego wezwanie (podyktowane wątpliwościami istniejącymi po lekturze tych akt) strona prostuje wcześniejsze swoje oświadczenia (składane nota bene pod rygorem odpowiedzialności karnej – rubryka 13 formularza). Takie zachowanie strony sprowadza w istocie referendarza sądowego do roli organu prowadzącego dochodzenie co do jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i jako takie nie może spotkać się z aprobatą. 8. Podkreślenia wymaga także, iż nie jest jasne (Skarżąca tego nie wyjaśniła) kto ponosi koszty utrzymania wspomnianego lokalu (niewykluczone też, że jest on przedmiotem najmu). Do wydatków na cele mieszkaniowe Skarżąca zaliczyła bowiem jedynie opłaty za gaz, wodę, energię elektryczną, wywóz nieczystości oraz podatek gruntowy, które to opłaty dotyczą nieruchomości przy ul. [...]. w W.. 9. Nadto w ponownym wezwaniu zwrócono się do Skarżącej z pytaniem czy posiada jednostki uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym, a nie, czy je posiadała, co w sposób bezsporny referendarz sądowy ustalił w oparciu o wyciągi z rachunku bankowego. Tymczasem informacji o posiadanych (tudzież ich braku) jednostkach Skarżąca nie podała. Fakt ich posiadania nie pozostaje zaś bez wpływu na ocenę jej możliwości finansowych. 10. Ubocznie jedynie należy zauważyć, że jednostki uczestnictwa zalicza się do papierów wartościowych, nie zaś – jak sugeruje Skarżąca - do ruchomości i Skarżącej jako pracownikowi banku kwalifikacja ta powinna być znana. Poza tym jednostki te podlegają ujawnieniu w rubryce 7.2.1. formularza PPF, obejmującej swym zakresem posiadane zasoby pieniężne – oszczędności, papiery wartościowe itp.). 11. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie uiścić należnego w sprawie wpisu – jedynego wymaganego na tym etapie postępowania kosztu sądowego - w wysokości 500 zł. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.