III SA/Wa 2984/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Monika Kawa-Ogorzałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za lata 2000-2003 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M. sp. z o.o. w W. kwotę 3 493 zł (słownie: trzy tysiące czterysta dziewięćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] Prezydent W. określił dla M. z o.o. z siedzibą w W. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za pojazdy Spółki – za okres od 1 stycznia 2000 r. do 31 grudnia 2003 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, co następuje : wszczęte postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. i przeprowadzone postępowanie podatkowe potwierdziło, iż Spółka M. była właścicielem pojazdów [...]. Stosownie do art. 9 i art. 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. Nr 9 poz.31 ze zmianami/, Spółka jako właściciel opisanych pojazdów miała obowiązek - bez wezwania - uiścić za każdy pojazd, podatek od środków transportowych, w terminach, ratach i kwotach podanych powyżej. Jednakże do dnia wydania decyzji zobowiązany nie dokonał wpłaty należnego podatku na konto organu podatkowego. W myśl art. 21 § 3 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 Ordynacja podatkowa /Dz.U.Nr 137 poz.926 ze zmianami/ jeżeli podatnik obowiązany do zapłaty podatku, obowiązku tego nie wykona w całości lub części, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. W odwołaniu od decyzji, M. Sp. z o.o. zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez opodatkowanie pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej 3,5 t, błędne naliczanie kwoty odsetek oraz bezzasadne określenie zobowiązania podatkowego za 2000 rok. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono co następuje : Prezydent [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. określił wysokość należnego od M. Sp. z o.o. w W. zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od środków transportowych za 2000, 2001, 2002 i 2003 w łącznej kwocie 36 403,90 zł. Warunkiem opodatkowania pojazdu wymienionego w art. 8 ustawy jest ustalenie, że pojazd był samochodem ciężarowym o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 tony. Przepis ten obejmuje swym zakresem pojazdy, których dopuszczalna masa całkowita wynosi 3,5 tony, a więc pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej równej 3,5 tony również podlegają opodatkowaniu podatkiem. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt FSK 154/04 z dnia 20 lipca 2004 r. W ocenie sądu użycie słowa "od" zamiast słowa "powyżej" przed oznaczeniem ciężaru minimalnego jednoznacznie wskazuje, iż wolą ustawodawcy było objęcie podatkiem również samochodów o masie całkowitej równej 3,5 tony. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy Ordynacja podatkowa zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z kotnym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Zgodnie z art. 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym środek transportowy został nabyty. Organ podatkowy, działając na podstawie art. 21 ust. 3 Ordynacji podatkowej, w przypadku gdy w postępowaniu podatkowym stwierdzono, że mimo ciążącego obowiązku podatnik nie zapłacił podatku, wydaje decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego. Jeżeli zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności podatku, organ podatkowy może wydać decyzję w przypadku zobowiązania podatkowego powstałego w 2000 r. do końca 2005 r." Decyzja w zakresie podatku od środków transportowych za 2000 r. został wydana w dniu [...] grudnia 2005 r., a więc przed upływem tego terminu. Natomiast zobowiązanie podatkowe za rok 2001, 2002, 2003 nie przedawniło się. Zobowiązanie podatkowe za 2000 r. przedawniło się z końcem 2005 r. i jeżeli podatnik nie zapłacił podatku, postępowanie egzekucyjne nie przedawniło się". Spółka złożyła skargę, zarzucając, iż decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej. Zdaniem Spółki w decyzji powinna być oznaczona zaległość Spółki, a nie jak wskazano, zobowiązanie podatkowe. Przepis art. 53 § 3 Ordynacji podatkowej w obecnej wersji wszedł w życie dopiero 1 stycznia 2003 r., a więc już po okresie objętym decyzją podatkową. W piśmie procesowym z dnia 14 lutego 2007 r., rozwijającym skargę, pełnomocnik Spółki podniósł nadto zarzut przedawnienia zobowiązań podatkowych Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy, zważył: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 tej ustawy, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, jeżeli stwierdzi, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Skarga, uzupełniona pismem z dnia 14 lutego 2007 r., jest uzasadniona, aczkolwiek nie co do wszystkich postawionych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzutów. Zasadny wydaje się zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego Spółki za rok 2000. Postępowanie o to zobowiązanie mogło toczyć się jedynie do dnia 31 grudnia 2005 r. Wynika to z treści art.70§1 Ordynacji podatkowej. Tymczasem orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako organu drugiej instancji pochodzi z dnia [...] września 2006 r. Przepis art. 70 § 1 jest jednoznaczny. Stanowi, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się po 5 latach, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym minął termin płatności podatku. Przedawnia się - jeżeli termin przewidziany tym przepisem upłynął przed wydaniem i doręczeniem stronie decyzji organu odwoławczego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2003 r. FPS 8/03 - ONSA 2004/1/7). Termin ten ulega przerwaniu jedynie w przypadku ogłoszenia upadłości jak też w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym. Po upływie okresu przedawnienia nie można dochodzić wykonania zobowiązania ani też orzekać w sprawie wysokości tegoż zobowiązania skoro nie ma przedmiotu postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2003 r., SA/Bd 1653/03 Lex nr 145297). Nowela wprowadzona do Ordynacji podatkowej, ustawą z dnia 13 września 2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387), obowiązująca od 1 stycznia 2003 r. wprowadziła do art. 70 § 6 nową treść przewidującą w punkcie 2, zawieszenie biegu przedawnienia w przypadku wniesienie skargi administracyjnej do Sądu, poczynając od daty jej wniesienia do momentu doręczenia organowi podatkowemu orzeczenia Sądu z uzasadnieniem. Opisana nowela zawierała jednakże unormowania przejściowe, stanowiąc w art. 20, że do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie tej noweli, stosuje się nowe przepisy chyba, że poprzednio obowiązujące są korzystniejsze dla podatnika. Przekładając cytowane zasady na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że o ile bieg przedawnienia zobowiązań Spółki za rok 2000 i być może następne, nie został przerwany zastosowanym środkiem egzekucyjnym – zobowiązania Spółki za te lata uległy przedawnieniu. Z całą pewnością nie może być tu zastosowany cytowany przepis o zawieszeniu biegu tego terminu wobec wniesienia skargi do sądu, z przyczyn już wskazanych. Mając na uwadze, że akta postępowania podatkowego nie pozwalają ocenić tej kwestii, Samorządowe Kolegium Odwoławcze będzie zobowiązane ponownie zbadać zarzut przedawnienia. Spoczywał na nim ten obowiązek przed wydaniem zaskarżonej decyzji, nie tylko ze względu na treść odwołania Spółki, ale również z urzędu. Przepisy art. 122 i 187 § 1 .Ordynacji podatkowej, nakazują organowi podatkowemu działanie zgodne z obowiązującymi przepisami jak też wnikliwą ocenę materiału dowodowego każdej sprawy. Niezrozumiałe dla składu orzekającego, w tej sprawie, jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wyrażone w uzasadnieniu decyzji przyznające w zasadzie okoliczność przedawnienia zobowiązań Spółki za 2000 r. przy jednoczesnym braku stosownego wyłączenia tego okresu w samym rozstrzygnięciu. Organowi odwoławczemu, w przeciwieństwie do Sądu, musiała być znana, niewyjaśniona w materiałach sprawy, okoliczność przerwania biegu przedawnienia lub zaniechania podjęcia wobec Spółki czynności określonych badanym przepisem art.70 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do dalszych zarzutów skarżącej Spółki stwierdzić należy, że podstawą prawną zobowiązania Spółki są przepisy art. 8, art.9 i art.10 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, normujące obowiązek w podatku od środków transportowych, w brzmieniu obowiązującym w kolejnych latach podatkowych. Charakterystyczne dla tego podatku jest to, że podatnik miał i nadal ma obowiązek dokonać jego samoobliczenia oraz dokonania jego wpłaty bez wezwania, w terminach określonych art. 9 ust. 6 i art. 11 tej ustawy. Od 1 stycznia 2000 r. opodatkowaniem były objęte samochody ciężarowe od 2 ton, a dopiero od 1 stycznia 2002 r. samochody ciężarowe od 3,5 tony, co wynika z kolejnych zmian analizowanych przepisów. W konsekwencji przyjętego w tej ustawie rozwiązania do zobowiązań w niej przewidzianych ma zastosowanie przepis art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, gdyż to podatnikowi znane są niezbędne dane do obliczenia podatku, a dopiero w przypadku uchylenia się podatnika od tego obowiązku - § 3 cytowanego przepisu. Zobowiązanie wówczas określa organ podatkowy. Z tego właśnie względu należało przyjąć skutki określone przepisem art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej , nie zaś art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej. Ustalenie charakteru podatku ma zasadnicze znaczenie dla daty powstania zobowiązania, a więc ustalenia jego wymagalności. Skoro podatnik dokonuje samoobliczenia podatku i ma obowiązek go wpłacić w terminie wskazanym w ustawie – zwłoka w zapłacie powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym zobowiązanie powinno być uregulowane. Podatnik zaległe odsetki również sam oblicza i wpłaca, co wynika z przepisu art. 55 Ordynacji. Omawiana wcześniej, przy sprawie przedawnienia, nowela do Ordynacji podatkowej wprowadziła również zmiany do przepisu art. 21 § 3 Ordynacji. Zgodnie z tą zmianą, osnowa decyzji podatkowej miała wskazywać w miejsce zaległości podatkowej, zobowiązanie podatkowe. Zaległością podatkową stosownie do art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej jest podatek niezapłacony w terminie płatności. W ocenie skarżącej Spółki okoliczność wprowadzenia do ustawy tegoż zapisu po dniu 1 stycznia 2003 r. oznacza, że zobowiązanie Spółki sprzed tej daty winno być określone w decyzji łącznie z odsetkami jako zaległość podatkowa. Jest to pogląd mylny. Wprowadzona zmiana posiada charakter procesowy, który powoduje, że powinna być zastosowana do wszystkich decyzji wydanych po dacie 1 stycznia 2003r. tym bardziej, że brak było w noweli do ustawy przepisu przejściowego, przesuwającego datę wejścia nowelizowanego przepisu w życie. Decyzja wobec Spółki została wydana po dniu 1 stycznia 2003 r., a więc organ podatkowy musiał dostosować jej treść do obowiązującego stanu prawnego. Wcześniej, Spółka nie sporządzając wymaganych ustawą o podatkach i opłatach lokalnych, deklaracji nie określiła własnych zobowiązań. Decyzja wydana przez Prezydenta Miasta W. jest pierwszą i jedyną podstawą prawną, określającą, wobec braku deklaracji, zobowiązanie podatkowe Spółki. Z tego względu postawiony zarzut należało uznać za niezasadny. Na marginesie należy zauważyć, że bez względu na to czy Spółka sama wyliczyłaby odsetki zwłoki od podatku czy uczyniłby to organ podatkowy – początkową datą ich naliczania jest następny dzień po upływie ustawowej daty płatności podatku. Ze wskazanych przyczyn Sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 152 i art. 200 p.p.s.a. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.