III SA/Wa 2988/14

Dnia 26 lutego2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 26 lutego2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zwrotu podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2006 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych J. O. (zwany dalej "Skarżącym") zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że w wyniku prowadzonego w 2009 r. postępowania kontrolnego zabezpieczono kwotę 800.000 zł, co uniemożliwiło prowadzenie bieżącej działalności gospodarczej, zapłatę zobowiązań za zakupione towary, zakup nowych towarów oraz spłatę zaciągniętych kredytów. Podniósł, że w stosunku do niego toczy się szereg spraw sądowych o zapłatę, co skutkuje zajęciem i licytacją całego majątku. Skarżący podkreślił, że aktualnie jedynym źródłem utrzymania jego i żony jest jej renta wynosząca 550 zł. Poza zajętą przez komornika zabudowaną nieruchomością Skarżący nie posiada żadnego majątku. Nie posiada też oszczędności, gdyż konta firmowe i osobiste zostały zajęte. Skarżący podał, że wysokość jego zobowiązań wynosi obecnie ok. 4 miliony złotych i przekracza wartość wspomnianej nieruchomości. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że nie złożył zeznania podatkowego za 2013 r. z uwagi na wypowiedzenie umowy dotyczącej usług księgowych przez firmę zajmującą się tym przez ostatnie 15 lat. Przedstawił zestawienie wydatków, wśród których wymienił czynsz za mieszkanie (ponad 669 zł), opłaty za gaz (20 zł) i energię elektryczną (150 zł), zakup artykułów spożywczych i przemysłowych (600 zł). Łącznie wydatki te wynoszą 1.500 zł. Skarżący zastrzegł, że w ich ponoszeniu pomaga córka. Wskazał, że orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący powtórzył, że jedynym jego majątkiem jest nieruchomość, do której skierowane są wszystkie postępowania egzekucyjne. Skarżący ujawnił widniejące na jego koncie złotówkowym i walutowym zadłużenie wynoszące odpowiednio 1.452.578,23 zł i 335.919,52 euro. Rachunki te zostały zablokowane. Skarżący wyjaśnił, że nieruchomość położona przy ul. [...] w W. była dzierżawiona do 2012 r. Umowę dzierżawy wypowiedziano z uwagi na zaległości w uiszczaniu czynszu dzierżawnego. Dodał, że umowę z pełnomocnikiem zawarto w 2009 r. i wówczas wypłacono mu wynagrodzenie za postępowanie sądowoadministracyjne w kwocie 3.500 zł. Skarżący nie posiada żadnych innych środków na finansowanie pełnomocnika. Między nim a żoną istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący przedstawił zeznania podatkowe, przekazy pocztowe, dokumenty potwierdzające bieżące koszty utrzymania, dokumenty potwierdzające fakt zajęcia i licytacji majątku, wyciągi bankowe, umowę dzierżawy, umowę majątkową małżeńską, wydruk z CEIDG. Postanowieniem z 19 listopada 2014 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. W ustawowym terminie Skarżący złożył sprzeciw na powyższe postanowienie. Wskazał w nim, że aktualnie nie uzyskuje żadnych dochodów. W szczególności nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej, której nie prowadzi ze względu na orzeczony zakaz prowadzenia działalności gospodarczej. Nie uzyskuje przychodów za pełnienie funkcji prezesa zarządu spółki O. sp. z o.o. W związku z orzeczonym zakazem prowadzenia działalności gospodarczej, orzeczono wobec niego również zakaz pełnienia funkcji członka zarządu w spółce handlowej. Podkreślił także, że co prawda w 2012 r. osiągnął wysoki przychód, ale nastąpiło to przy wysokich kosztach jego uzyskania. Dlatego w roku 2012 r. zanotował stratę w wysokości 920. 916,16 zł. Jak wynika z dalszej części sprzeciwu stronie skarżącej jak i małżonce pomaga córka, która posiada wspólne konto wraz matką. W związku z licznymi wątpliwościami dotyczącymi stanu majątkowego strony skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał ją do ich wyjaśnienia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Z nadesłanych prze Skarżącego w odpowiedzi na powyższe wezwanie informacji wynika, że J. O. nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Urzędzie Pracy. Nie jest uprawniony w żadnym zakresie do korzystania ze środków zgromadzonych na koncie wspólnym żony i córki. Nie prowadzi gospodarstwa domowego z córką, a jedynie z żoną, przy czym ściślej rzecz biorąc, aktualnie mieszka w mieszkaniu żony w W. (ul. [...]). Skarżący przedłożył także kopię rachunku z tytułu najmu lokalu (mieszkania w W.) za jeden okres miesięczny 2014 r. na kwotę 1800 zł brutto, wskazując że przychody z tego tytułu w pozostałych miesiącach były identyczne. Wyjaśnił ponadto, że M. O. uzyskuje dochody z tytułu najmu lokalu położonego w O., którego jest współwłaścicielem. Do pisma Skarżący załączył również kopie faktur wystawionych przez E. O. na usługę transportową i usługi prawne (odpowiednio 6420,60 zł, 4920 zł i 12.300 zł brutto) oraz zaświadczenie o posiadanych kredytach w [...]: Kredyt obrotowy 45.068,09 zł i 13.415,98 zł odsetek; kredyt w rachunku bieżącym 217.253,73 zł i odsetki 99.044,41 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). W świetle tego artykułu szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione, tak aby Sąd miał przekonanie, co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Uchylenie się strony od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, w szczególności w uzupełniającym postępowaniu, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a., stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Skarżący, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, przedstawiając, także na wezwanie, niezbędną dokumentację źródłową oraz składając stosowne oświadczenia. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy jak również okoliczności faktyczne sprawy, należy stwierdzić, iż Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, iż z dokumentacji nadesłanej przez Skarżącego wynika jednoznacznie, że jego sytuacja finansowa jest trudna. Skarżący wskazał, że nie pracuje i nie osiąga dochodów. W bieżącym utrzymaniu Skarżącego i jego żony pomaga ich córka. Z przedstawionych dokumentów wynika ponadto, że na Skarżącego wystawiono zawiadomienia o zajęciu praw majątkowych (np. zajęcie z 15 października 2014 r., na kwotę 103.407,46 zł). Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. prowadzi licytację nieruchomości należących do Skarżącego, natomiast Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w M. prowadzi licytacje ruchomości. Co prawda żona Skarżącego otrzymuje rentę i dochody z najmu dwóch lokali, jednak sumy uzyskiwane z ww. najmu nie są na tyle wysokie, aby uznać, że konieczność ponoszenia kosztów sądowych nie wpłynie w sposób znaczący na koszty utrzymania rodziny Skarżącego. Mając na względzie powyższą argumentację oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.