III SA/Wa 299/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący S. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to niskimi dochodami z działalności gospodarczej. Z powodu wysokich kosztów utrzymania dochody te wynoszą ok. 1.500 zł brutto. Skarżący dzierżawi obiekt i wydatkuje na ten cel 7.000 zł. Nadto zatrudnia dwóch pracowników, którym musi zapewnić minimum socjalne. Dodatkowo spłaca zaległości spowodowane złym zarządzaniem firmy przez byłego pełnomocnika. Skarżący ponosi wydatki związane z wynajem mieszkania. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z córką. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że nie posiada udokumentowanych wydatków, gdyż wynajmuje lokal bez umowy. Płaci na utrzymanie córki 700 zł bez zasądzonych alimentów. Matka dziecka mieszka ze swoim rodzicami. Skarżący nie posiada rachunku bankowego. Przedstawił zestawienie przychodów i kosztów ich uzyskania, zawiadomienia o zajęciu, deklaracje VAT, zeznanie podatkowe. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Zdaniem referendarza sądowego Skarżącego do tej kategorii nie można zaliczyć. Źródłem utrzymania Skarżącego jest działalność gospodarcza, która – jak sam wskazał – przynosi mały dochód w wysokości 1.500 zł brutto. Tymczasem tak zadeklarowana kwota nie znajduje odzwierciedlenia w nadesłanych materiałach. Przeciwnie wynika z nich, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. I tak za 2011 r. przychody wyniosły 6.059.680,23 zł, zaś koszty ich uzyskania kształtowały się na poziomie 6.018.733,30 zł. Skalę tej działalności obrazuje także zestawienie wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2012 r. Wynika z niego, że suma przychodów wyniosła wówczas 8.061.987,89 zł, zaś suma kosztów 8.081.549,44 zł. Także z deklaracji VAT-7 wynika, że w okresie ostatnich 6 miesięcy wartość zarówno sprzedaży, jak i zakupów sięgała kilkuset tysięcy złotych. W świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskuje Skarżący, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy. Oceny powyższej nie zmienia fakt odnotowanej w roku ubiegłym straty w prowadzonej działalności gospodarczej. W orzecznictwie wielokrotnie już bowiem wyjaśniano, że strata jest wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Ponoszone koszty są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i są jej naturalną konsekwencją (por postanowienie NSA z 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 550/11). Tym samym miarodajną dla oceny zdolności płatniczych osób prowadzących działalność gospodarczą nie jest kategoria dochodu a przychodu. W rezultacie zestawiając przychody Skarżącego z wysokością wymaganych na tym etapie postępowania kosztów sądowych, do których zalicza się wpis od skargi w kwocie 3.588 zł nie można uznać aby nie był on w stanie go uiścić. Ubocznie należy zauważyć, że Skarżący nie ujawnił ponoszonych przezeń wydatków, tłumacząc się wynajmem lokalu bez stosownej umowy. Tymczasem zdaniem referendarza sądowego utożsamianie braku tej umowy z niemożnością udokumentowania wydatków jest zbyt daleko idące. Istnieją bowiem inne jeszcze sposoby na potwierdzenie faktu regulowania należnych z tytułu najmu opłat – takie choćby jak polecenie przelewu, dowód wpłaty gotówkowej, pokwitowanie wystawione przez wynajmującego czy też jego oświadczenie o uiszczaniu wspomnianych opłat. Skarżący nie podał także wysokości wydatków ponoszonych na żywność, ubrania, leki. Powyższe okoliczności nie pozwalają na przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.