III SA/Wa 299/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r., 2014 r., 2016 r., 2017 r., 2018 r. oddala skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej (zwany dalej: "Minister"; "Organ odwołąwczy") postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019r. na podstawie art. . 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 900, ze zm., zwaną dalej: "O.p."), w związku z art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1172, ze zm.), w związku z odwołaniem z dnia 16 lipca 2019 r. wniesionym przez J. K. (zwanego dalej: "Stroną"; "Skarżącym") - stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lipca 2019 r., (znak: [...]). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że Prezes Zarządu PFRON (zwany dalej także: "Funduszem") decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. orzekł o odpowiedzialności J. K. jako byłego prezesa zarządu K. Sp. z o.o. z tytułu wpłat na PFRON za okresy 2013/12 - 2011/04, 2014/05 - 08, 2016/05 - 2018/01. Z akt sprawy wynikało, że skan treści ww. decyzji, w formacie "pdf", został przesłany pełnomocnikowi strony za pośrednictwem platformy e-PUAP, w postaci załącznika do pisma z dnia 2 lipca 2019 r., opatrzonego podpisem elektronicznym i dlatego nie można przyjąć aby przedmiotowa decyzja weszła do obrotu prawnego. Od powyższego rozstrzygnięcia strona w dniu 16 lipca 2019 r. złożyła odwołanie, zarzucając naruszenie: art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 i 2, art. 126, art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b, art. 144 § 5, art. 152a §§1-4, art. 187 § 1, art. 200 § 1, art. 210 § 1 pkt 8 O.p. w zw. z art. 20a §§1-3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. W uzasadnieniu odwołania Strona wskazała, że Fundusz przesłał, za pośrednictwem Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej ePUAP, nieopatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym skan wydanej decyzji administracyjnej w formacie .pdf. Po wdrożeniu postępowania wyjaśniającego Organ odwoławczy uznał, że skarżona decyzja Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lipca 2019 r. została przekazana stronie w formie skanu, a podpisem kwalifikowanym zostało opatrzone jedynie pismo przewodnie do tejże decyzji. W związku z powyższym Minister zaskarżonym postanowieniem stwierdził, że wniesienie odwołania od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lipca 2019 r. należało uznać za niedopuszczalne na podstawie art. 228 § 1 pkt 1O.p., ponieważ decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego. Od postanowienia Ministra Skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie: 1) art. 144 § I pkt 1. pkt 2, § 2, § 3 oraz art. 144a § 1 O.p. poprzez doręczenie Postanowienia za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, mimo niewystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej; 2) art. 207 § 1 i § 2, art. 210 § 1 pkt 8, art. 212 O.p. poprzez nakazanie Prezesowi wydania de facto drugiej decyzji i tym samym rozstrzygnięcie sprawy dwoma decyzjami. W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł uchylenie postanowienia Ministra w całości i umorzenie postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – zwaną dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie natomiast do art. 120 Ppsa, w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd wskazuje, że na podstawie art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. - Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (oraz odpowiednio na postanowienia). Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Na wstępie Sąd zauważa, że Skarżący w zarzutach skargi przede wszystkim kwestionuje prawidłowość doręczenia zaskarżonego postanowienia Organu odwoławczego z dnia [...] grudnia 2019r., w wyniku którego Minister stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lipca 2019 r. z dnia [...] lipca 2019 r. orzekającej o odpowiedzialności J. K. jako byłego prezesa zarządu K. Sp. z o.o. z tytułu wpłat na PFRON za okresy 2013/12 - 2011/04, 2014/05 - 08, 2016/05 - 2018/01. Zdaniem Skarżącego postanowienie to nie zostało mu w sposób prawidłowo doręczony albowiem w świetle dyspozycji art. 144 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy doręcza pisma za urzędowym poświadczeniem odbioru, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Tymczasem skarżone postanowienie zostało mu doręczone w "tradycyjny" sposób, tj. w formie papierowej, w czym Skarżący upatruje naruszenie art. 144 § 1 pkt 2 O.p. w zw. z art. 144 § 3 O.p., gdyż "niestety w sprawie brak informacji o tym aby wystąpiły problemy techniczne uniemożliwiające Ministrowi doręczenie zaskarżonego Postanowienia za pomocą środków komunikacji elektronicznej" (por. uzasadnienie w I. pkt 2 skargi). W następstwie takiej konstrukcji zarzutu autor skargi wyprowadza wniosek w pkt. II skargi, że "Wydanie Postanowienia Ministra oraz Decyzji Prezesa w postaci papierowej sprawia, że nie jest możliwie wydanie ich w: formie elektronicznej (tj. podpisanych elektronicznie). W takim bowiem przypadku istniałyby dwie różne decyzje oraz dwa różne postanowienia (jedna/o wydane wcześniej, druga/ie wydane później). Egzemplarze elektroniczne musiałby bowiem mieć inne daty niż egzemplarze papierowe, gdyż zostałyby podpisane później od papierowych orzeczeń". W ocenie Sądu, zarzuty te są oczywiście chybione i upoważniają Sąd do przyjęcia, że Autor skargi mylnie utożsamia przedmiot sprawy stanowiącej ocenę sądowej kontroli zaskarżonego aktu – tj. postanowienia Ministra z dnia [...] grudnia 2019r. stwierdzającego niedopuszczalność odwołania Strony od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lipca 2019 r. od kwestii doręczenia tegoż postanowienia Stronie. W punkcie wyjścia rozważań przypomnieć zatem trzeba, że decyzja Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lipca 2019 r. orzekająca o odpowiedzialności J. K. jako byłego prezesa zarządu K. Sp. z o.o. z tytułu wpłat na PFRON za okresy 2013/12 - 2011/04, 2014/05 - 08, 2016/05 - 2018/01 ponieważ została przekazana Skarżącemu w formie skanu, przy piśmie z dnia 6 listopada 2019r., została uznana za niedoręczoną Stronie, gdyż tzw. podpisem kwalifikowanym zostało opatrzone jedynie pismo przewodnie, a nie sama decyzja. Inaczej mówiąc, ponieważ przedmiotowa decyzja Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lipca 2019 r. nie została podpisana ani w sposób tradycyjny i przesłana jej adresatowi, ani nie została opatrzona podpisem kwalifikowanym, a jedynie została przesłana w formie "skanu", to tym samym nie mogła wywołać skutków prawnych prawidłowego doręczenia adresatowi decyzji. W tym stanie rzeczy, Minister jako Organ odwoławczy badając warunki formalne odwołania od tej decyzji prawidłowo uznał wniesione odwołanie za niedopuszczalne na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p., ponieważ decyzja ta z uwagi na brak właściwego podpisu nie weszło do obrotu prawnego. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 210 § 1 O.p bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu jest koniecznym elementem decyzji wydanej w formie dokumentu elektronicznego. Jego brak w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy oznacza, że Stronie nie doręczono skutecznie przedmiotowej decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lipca 2019 r. Tak stwierdzona wadliwość jej doręczenia oznacza, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego. Z art. 212 O.p. wynika bowiem, że organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Dopiero zatem prawidłowe doręczenie decyzji wywołuje skutki prawne dotyczące, zarówno organu podatkowego, jak i strony postępowania. Jeżeli nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji, wówczas w obrocie prawnym nie ma aktu, którym związany byłby organ podatkowy i od którego strona mogłaby wnieść odwołanie. Skoro w myśl art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, to jej niedoręczenie sprawia, że nie może w ogóle rozpocząć biegu termin przewidziany na wniesienie odwołania. W przedstawionych okolicznościach sprawy decyzja organu I instancji nie weszła zatem skutecznie do obrotu prawnego i jako taka nie może wywołać skutków prawnych, a więc wniesione od niej odwołanie jest niedopuszczalne z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia, co upoważniało Organ odwoławczy, zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 O.p., stwierdzenie w formie postanowienia niedopuszczalności odwołania. W świetle przedstawionych ustaleń wywiedziony przez Skarżącego pogląd, że w sprawie mogą ze sobą niejako "konkurować" dwa akty: "wydane Postanowienia Ministra oraz Decyzji Prezesa w postaci papierowej (...)" oraz, że takie same akty winny być wydane w formie elektronicznej jest oczywiście błędny, gdyż zaskarżone postanowienie dotyczy niedopuszczalności wniesienia odwołania, z przyczyn opisanych wyżej, tj. z powodu, że decyzja Prezesa PFRON z dnia [...] lipca 2019r. po prostu nie weszła do obrotu prawnego i dlatego nie będzie imputowanej sytuacji, że w tej samej sprawie będą istnieć dwie decyzje (zdaniem Skarżącego – "dwie decyzje w: formie elektronicznej"). Tym samym zarzut skargi, iż doszło do naruszenia art. 207 § 1 i § 2, art. 210 § 1 pkt 8, art. 212 O.p. poprzez nakazanie Prezesowi PFRON wydania drugiej decyzji i tym samym rozstrzygnięcie sprawy dwoma decyzjami, należało uznać za oczywiście chybiony. Odnosząc się z kolei do wadliwości doręczenia zaskarżonego postanowienia, w ocenie Sądu, nie ma skutecznych podstaw prawnych aby zakwestionować doręczenie tego aktu stronie, gdyż jak wynika z akt sprawy, postanowienie Ministra z dnia [...] grudnia 2019 r. zostało doręczone ówcześnie reprezentującemu stronę pełnomocnikowi - radcy prawnemu B. L. - pod podanym w korespondencji z organem adresem tj. ul. [...], [...] W., za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Jak wynika z adnotacji sporządzonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji, została ona odebrana w dniu 17 grudnia 2019 r. przez radcę prawnego B. L. (k. 186 akt sprawy). Sąd wskazuje przy tym, że – jak podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - doręczenie postanowienia do rąk adresata w formie papierowej, pomimo wniosku o doręczanie korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, które nie prowadzi do ograniczenia praw strony w zakresie ochrony jej interesów, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. dla przykładu wyroki NSA: z 14 czerwca 2016 r. II FSK 3608/15; z dnia 12 października 2017 r. II FSK 2449/15, z dnia 15 listopada 2017 r., II FSK 2855/15). Jeżeli zatem doręczenie rozstrzygnięcia nastąpiło do rąk adresata (pełnomocnika strony) w formie papierowej, to nie można twierdzić, że nie doszło do skutecznego doręczenia w jeden ze sposobów przewidzianych w Ordynacji podatkowej. Sąd w składzie orzekającym akceptując w pełni wyrażone w nich stanowisko zauważa jednocześnie, że w rozstrzyganej sprawie Skarżący nie został pozbawiony możliwości podjęcia działań w celu zrealizowania przysługującego mu prawa do obrony zajętego stanowiska, czemu dał wyraz choćby w złożonej skardze, po otrzymaniu przez pełnomocnika postanowienia w formie tradycyjnej - drogą papierową za pośrednictwem operatora pocztowego. Reasumując dotychczasowe ustalenia i rozważania, ponieważ zarzuty skargi są bezpodstawne, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. obowiązany był skargę oddalić.