III SA/Wa 2997/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Kocewiak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.R. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług postanawia: - przyznać A. R. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata (w zakresie częściowym). A. R. (dalej "skarżąca" lub "strona") w dniu 19 listopada 2008 roku złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu stwierdziła, że sprawa jest trudna i okoliczność braku profesjonalnego pełnomocnika może działać na jej niekorzyść w postępowaniu sądowym. Oświadczyła, że nie jest w stanie wygospodarować środków na ustanowienie pełnomocnika. Nie posiada oszczędności, miesięczne stałe koszty utrzymania wynoszą około 1600 złotych. Skarżąca często zalega z ich uiszczeniem. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżąca wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i trójką niepełnoletnich dzieci. Strona posiada stałą pracę i zarabia około 2100 zł (brutto), ale jej wynagrodzenie jest obciążone egzekucją komorniczą. Zarobki netto określiła na poziomie [...] zł netto. Ojciec skarżącej otrzymuje rentę w kwocie 901 zł (brutto), a jej matka otrzymuje emeryturę (1358 zł brutto) oraz pracuje (1/4 etatu) uzyskując z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 300 zł ( brutto). Świadczenie emerytalne matki jest obciążone egzekucją komorniczą. Łączne dochody rodziców stanowią kwotę 1900 złotych (netto). Do dochodów skarżąca zaliczyła też alimenty otrzymywane od byłego męża w kwocie 900 zł. Opłaty z tytułu mieszkania, światła, gazu, telefonu to wydatki w wysokości około 1000 zł, skarżąca ponosi koszty przedszkola, do którego uczęszcza najmłodsze dziecko (420 zł), jej rodzice ponoszą koszty leczenia – około 200 zł miesięcznie. Odpowiadając na wezwanie do przedstawienia dodatkowych dokumentów oraz informacji na temat sytuacji finansowej, skarżąca złożyła w Sądzie zeznania podatkowe za 2007 rok – własne oraz rodziców, formularze RMUA, odcinki renty i emerytury wraz z adnotacją o zajęciu komorniczym, decyzje ZUS o waloryzacji emerytury, umowę o pracę wraz z aneksami, kopie faktur dokumentujących opłaty telewizji, telefonu, energii elektrycznej, gazu, wymiar czynszu, rachunki wystawiane przez przedszkole, zaświadczenie lekarskie stwierdzające stan zdrowia ojca skarżącej oraz odpis z wypisu z treści orzeczenia w sprawie zaliczenia do drugiej grupy inwalidzkiej. Załączyła również odpis wyroku orzekającego rozwód związku małżeńskiego, dwa zawiadomienia o wszczęciu egzekucji przeciwko skarżącej oraz przeciwko jej matce oraz postanowienie w sprawie ustalenia częściowych kosztów postępowania egzekucyjnego. Skarżąca wyjaśniła, że ani ona ani jej rodzice nie posiadają rachunków bankowych i lokat bankowych, jej rodzina nie korzysta z pomocy opieki społecznej, nie posiada i nie zbywała w ostatnich dwóch latach nieruchomości lub ruchomości o wartości przekraczającej [...] zł. Dodała, że bezskutecznie próbowała znaleźć "taniego adwokata" w jej miejscu zamieszkania. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o ustanowienie adwokata, zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek oraz stan faktyczny sprawy, zasadne jest przyznanie skarżącej prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Z przedłożonych informacji wynika bowiem, iż nie jest ona w stanie ponieść kosztu ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jej rodziny. Z akt sprawy wynika, że skarżąca mieszka z rodzicami i samotnie wychowuje trójkę niepełnoletnich dzieci. Łączny miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny wynosi [...] zł (brutto). Skarżąca zarabia około 2100 zł (brutto), ale jej wynagrodzenie jest obciążone egzekucją komorniczą i faktycznie pracodawca wypłaca jej kwotę około 900 - 1000 złotych miesięcznie. Otrzymuje również alimenty od byłego męża w łącznej kwocie 900 złotych. Do wspólnego dochodu pięcioosobowego gospodarstwa domowego należy również zaliczyć rentę otrzymywaną przez ojca skarżącej (859 zł netto), wynagrodzenie matki (około190 zł netto) oraz jej świadczenie emerytalne w wysokości 840,94 zł (po zmniejszeniu świadczenia z powodu egzekucji administracyjnej w wysokości 361,72 zł). Łączny dochód netto pięcioosobowej rodziny wynosi około 3789 zł. Stałe opłaty z tytułu czynszu, energii elektrycznej, gazu, abonamentu telewizyjnego, telefonu to miesięczny wydatek w wysokości około 939 zł. Skarżąca opłaca przedszkole dla najmłodszego dziecka (wyżywienie, składka rodzinna, inne wydatki stanowią łącznie kwotę około 300 złotych). Wymienione koszty wynoszą około 1340 złotych i nie zawierają wydatków na żywność, środki czystości, koszty nauki dzieci. Ponadto rodzice skarżącej ponoszą koszty leczenia – około 200 złotych miesięcznie. Rodzina skarżącej nie korzysta z pomocy opieki społecznej, ponieważ średni dochód na członka rodziny przekracza ustawowe minimum o 2 złote. W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżąca wykazała, że znajduje się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej opłacenie adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego jej i rodziny. Realizacja prawa do sądu wymaga przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (adwokata). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.