III SA/Wa 2999/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia WSA Beata Sobocha, , po rozpoznaniu w trybie uroszczonym w dniu 28 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi I.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania oddala skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IAS", "DIAS") postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j. t. Dz. U. z 2017 r. poz. 201, dalej: "Op", "Ordynacja podatkowa"), po rozpatrzeniu zażalenia I.S. (dalej: "skarżąca", "strona") na postanowienie własne z dnia [...] kwietnia 2017 r. pozostawiające bez rozpatrzenia wniosek z dnia 22 lutego 2017 r. o wznowienie postępowania w przedmiocie ustalenia podatku dochodowego z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 3 marca 2017 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. wpłynęło pismo z dnia 22 lutego 2017 r., zawierające m. in. wniosek o "(...) wznowienie postępowań w przedmiocie ustalenia podatku dochodowego z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego". DIAS na podstawie art. 169 Op, pismem z dnia 15 marca 2017 r. wezwał stronę do uzupełnienia ww. wniosku w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania poprzez wskazanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, której dotyczy wniosek oraz przesłanki określonej w art 240 § 1 Op, mającej stanowić podstawę wznowienia postępowania. Wezwanie zawierało pouczenie, iż nie uzupełnienie w wyznaczonym terminie wymienionych braków formalnych spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Wezwanie zostało doręczone w dniu 10 kwietnia 2017 r., w trybie art. 150 § 4 Op. Wobec tego, iż wniosek zawierał braki formalne, które w zakreślonym terminie nie zostały uzupełnione, DIAS na podstawie art 169 § 4 Op, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. pozostawił ww. wniosek bez rozpatrzenia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła I.S.. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia podnosząc, iż wezwanie do uzupełnienia wniosku nie zostało jej skutecznie doręczone, albowiem nie było ani razu awizowane. W tej sytuacji skarżąca nie miała szansy na uzupełnienie wniosku w zakresie żądanym przez organ. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu postanowienia przypomniał przebieg postępowania w sprawie, po czym podniósł, iż sporna w sprawie jest kwestia czy przesłane przez Dyrektora IAS wezwanie z dnia 15 marca 2017 r. zostało skutecznie doręczone. Przywołał następnie treść art. 150 Op, po czym stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że wezwanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 15 marca 2017 r. zostało wysłane do strony za pośrednictwem operatora pocztowego na adres wskazany w złożonym wniosku z dnia 22 lutego 2017 r. W dniu 24 kwietnia 2017 r. wpłynęła do Dyrektora IAS niepodjęta przesyłka z tym wezwaniem, która została pozostawiona w aktach sprawy. Z adnotacji umieszczonych przez doręczającego na potwierdzeniu odbioru i kopercie wynika, że ww. przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniu 27 marca 2017 r. i w dniu 4 kwietnia 2017 r., z powodu zamkniętego mieszkania. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym W. umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zwrotu przesyłki z powodu jej niepodjęcia w terminie dokonano w dniu 11 kwietnia 2017 r. W ocenie organu odwoławczego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. prawidłowo uznał, że przesyłka została skutecznie doręczona w dniu 10 kwietnia 2017 r., tj. z upływem 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia strony o jej nadejściu. Z tych względów w ocenie Dyrektora IAS postanowienie z dnia [...] kwietnia 2017 r. nie narusza prawa. Odnosząc się do argumentacji zażalenia DIAS podniósł, iż oświadczenie o tym, że skarżąca nie otrzymała wezwania z dnia 15 marca 2017 r. nie jest wystarczające do obalenia skuteczności jego doręczenia. Doręczenie pism w toku postępowania administracyjnego może zaś nastąpić tylko jeden raz. Pismem z dnia 7 sierpnia 2017 r. I.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczne w administracyjnym toku postępowania postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) przez zastosowanie w niniejszej sprawie skrajnego formalizmu i braku zaufania do obywatela z pominięciem konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej, - art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej przez dokonanie przez organ drugiej instancji wykładni art. 150 Op w sposób niedający się pogodzić z zasadą działania w sposób pogłębiający zaufanie do organów podatkowych, - art. 122 i 191 Op przez dokonanie oceny zebranych w sprawie materiałów dowodowych z przekroczeniem wyrażonej w tym przepisie zasady swobodnej oceny dowodów z pominięciem zasady prawdy obiektywnej. Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia w całości, 2) rozpatrzenie sprawy na rozprawie, 3) zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż z zaskarżonym postanowieniem nie sposób się zgodzić. Wskazała, że problemy z prawidłowym wykonywaniem przez doręczycieli pocztowych przesyłek poleconych występują rzadziej lub częściej i są wpisane w ryzyko funkcjonowania służb pocztowych. W przypadku wystąpienia takiej okoliczności odbiorca przesyłki rzekomo awizowanej jest praktycznie bez szans na udowodnienie prawdziwości swojego oświadczenia. Z tego względu do oświadczeń takich, szczególnie w sytuacji, gdy odebranie przesyłki leży w oczywistym interesie odbiorcy, trzeba podchodzić z dużą dozą zaufania, dążąc do wyjaśnienia wszystkich wątpliwości i potrzeba ustalenia prawdy obiektywnej. Nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawnego jest mechaniczne i rygorystyczne uregulowanie sytuacji prawnej zobowiązanego. Jego efektem jest pozbawienie skarżącej, wyłącznie z powodu wadliwego działania poczty, możliwości merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy i naprawienia szkody wyrządzonej przez organy skarbowe w wyniku bezpodstawnego nałożenia podatku i grzywny, co do czego w świetle prawomocnego wyroku sądu powszechnego nie ma wątpliwości. Do skargi skarżąca dołączyła kserokopie wyniku badania [...] , potwierdzającego wykonanie badania w dniu [...] maja 2017 r., skierowania do poradni specjalistycznej z dnia [...] lipca 2017 r. oraz karty informacyjnej leczenia szpitalnego potwierdzającej pobyt w szpitalu od [...] lipca 2017 r. do [...] lipca 2017 r. Do skargi skarżąca dołączyła także wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, podnosząc, iż z uwagi na zły stan zdrowia nie pamięta daty, w której otrzymała zaskarżone postanowienie, ponadto z tych samych względów nie była w stanie zająć się sporządzeniem skargi w ustawowym terminie 30 dni. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. Dodał, iż skarga została złożona z zachowaniem 30 dniowego terminu. W piśmie z dnia 1 sierpnia 2018 r. skarżąca wyjaśniła, iż cierpi na chorobę [...] w [...] , z którym walczy od [...] 2017 r. Przebyta operacja i późniejsza stosowana terapia musi być kontynuowana ze względu na [...] . Dodała, iż wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zostało wysłane listem poleconym najprawdopodobniej wtedy, kiedy przebywała w szpitalu. Dowiadywała się o przesyłkę na pocznie, ale bezskutecznie. W Urzędzie Skarbowym dowiedziała się, że listu nie podjęto w terminie i w związku z tym sprawa nie będzie rozpatrzona. Podniosła, iż bardzo jej zależy na ponownym rozpatrzeniu sprawy i zwrocie nienależnie pobranego podatku dochodowego za 2006 r. Do pisma dołączyła kserokopię wyniku badania [...] , potwierdzającego wykonanie badania w dniu [...] maja 2017 r. oraz skierowania do poradni specjalistycznej z dnia [...] lipca 2017 r., które zostały dołączone także do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "ppsa"), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Badając sprawę w tak zakreślonych granicach kompetencji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z bezspornych w sprawie okoliczności, skarżąca w piśmie z dnia 22 lutego 2017 r. zatytułowanym "WNIOSEK o zwrot nadpłaconego podatku dochodowego i kary grzywny" w związku z uprawomocnieniem się wyroku Sądu Rejonowego dla W. w W. [...] Wydział Karny z dnia [...] października 2016 r. w sprawie sygn. akt [...] wniosła o wznowienie postępowań w przedmiocie ustalenia podatku dochodowego z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego oraz w przedmiocie ukarania karą grzywny i umorzenie tych postępowań, zwrot, wraz z należnymi odsetkami nadpłaconego podatku dochodowego za rok 2006 wraz z zapłaconymi odsetkami oraz zwrot niesłusznie nałożonej decyzją organu podatkowego kary grzywny wraz z należnymi odsetkami. W uzasadnieniu wniosku podała, iż w dniu [...] grudnia 2016 r. uprawomocnił się ww. wyrok Sądu Rejonowego dla W. uniewinniający skarżącą od zarzucanych przez organy podatkowe czynów, to jest podrobienia 3 faktur wystawionych w 2006 r., dokumentujących koszty wykonanego remontu lokalu i posłużenia się nimi w 2012 r. w postępowaniu podatkowym w przedmiocie ustalenia wysokości podatku dochodowego należnego z tytułu sprzedaży ww. lokalu. Wskazał, iż organy podatkowe nie uznając poniesionych przez skarżącą kosztów udokumentowanych ww. fakturami za koszty uzyskania dochodu ze sprzedaży lokalu ustaliły należny z tego tytułu podatek dochodowy, który zmuszona była zapłacić. Nałożyły też karę grzywny. Wyrok Sądu, wskazany w piśmie wskazuje na to, iż koszty remontu powinny zostać ustalone z uwzględnieniem zakwestionowanych faktur, a kwoty niesłusznie pobrane winny zostać zwrócone. Skarżąca wskazała jednocześnie swój aktualny adres zamieszkania. Pismem z dnia 15 marca 2017 r. DIAS wezwał skarżącą na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 2 Op do usunięcia braków formalnych ww. wniosku w terminie 7 dni od doręczenia wezwania przez wskazanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, której dotyczy wniosek oraz przesłanki określonej w art. 240 § 1 Op, mającej stanowić podstawę wznowienia postępowania. W piśmie zawarto pouczenie, iż niezastosowanie się do wezwania spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Pismo to zostało wysłane na adres skarżącej wskazany w piśmie z dnia 22 lutego 2017 r. Jak wynika z adnotacji na przesyłce w dniu 27 marca 2017 r. z powodu niemożności doręczenia pismo pozostawiono do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym [...], o czym zawiadomienie wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 4 kwietnia 2017 r., i wobec tego, że awizowane pismo nie zostało podjęte, w dniu 11 kwietnia 2017 r. pismo to zwrócono nadawcy. Zgodnie z art. 168 § 2 Op podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adres (miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów - numer i serię paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Jak wynika z art. 169 § 1 Op, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji (postanowień) ostatecznych. Jak wynika z art. 240 § 1 Op w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wystąpi chociażby jedna z przesłanek wznowieniowych określonych w punktach od 1 do 11. Katalog przesłanek wznowieniowych jest zamknięty. Nie ulega zatem wątpliwości, iż wniosek o wznowienie postępowania, aby można było stwierdzić, że wskazuje treść żądania, winien zawierać wskazanie podstawy wznowieniowej, na której strona opiera swoje żądanie. Dodatkowo powinien także zawierać oznaczenie sprawy, w której wydano decyzję (postanowienie), i której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania. Analizując treść złożonego wniosku skarżącej z dnia 22 lutego 2017 r., należy podzielić ocenę DIAS, iż wniosek ten nie spełniał przesłanki oznaczenia żądania, o której mowa w art. 168 § 2 Op, w szczególności w zakresie wskazania przesłanki wznowieniowej. W tych okolicznościach zasadne było zastosowanie art. 169 § 1 Op i wezwanie skarżącej do uzupełnienia braków formalnych pisma (wniosku) z dnia 22 lutego 2017 r. Analiza prawidłowości doręczenia tego pisma wskazuje, iż zostało ono skierowane na prawidłowy, wskazany przez skarżącą adres i skutecznie doręczone na podstawie art. 150 § 4 Op. Zgodnie bowiem z art. 150 § 1 pkt 1 Op, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art.150 § 2 Op). W myśl art. 150 § 3 Op w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Art. 150 § 4 Op stanowi zaś, iż w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Z adnotacji umieszczonych na przesyłce wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż przesyłka zawierająca skierowane do skarżącej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 22 lutego 2017 r. została skutecznie zastępczo doręczona z dniem 10 kwietnia 2017 r., w tym bowiem dniu upłynął termin 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym i możliwości jego odbioru. Także z wydruku śledzenia przesyłek, dołączonego do akt podatkowych wynika, iż przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku była przechowywana w Urzędzie Pocztowym [...] w okresie od dnia 27 marca 2017 r. do dnia 11 kwietnia 2017 r., w którym to dniu została zwrócona nadawcy. Z wydruku tego wynika wprawdzie, iż powtórne awizo miało miejsce w dniu 6 kwietnia 2017 r., a nie jak to zapisano na kopercie – w dniu 4 kwietnia 2017 r. Nie ma to jednak znaczenia dla skuteczności doręczenia zastępczego, albowiem jak wynika z powołanych powyżej zapisów art. 150 Op dla skuteczności doręczenia zastępczego konieczne jest umożliwienie odbioru przesyłki w terminie 14 dni od dnia jej złożenia w placówce pocztowej, przy dwukrotnym zawiadomieniu o możliwości jej odbioru. Z uwagi na złożenie przesyłki w Urzędzie Pocztowym [...] w dniu 27 marca 2017 r., bieg terminu 14 dni, który należy liczyć od dnia 28 marca 2017 r. zakończył się w dniu 10 kwietnia 2017 r. Z upływem tego dnia przesyłkę należało uznać za doręczoną. Art. 150 § 4 Op umożliwia przyjęcie fikcji prawnej doręczenia. Obalenie fikcji doręczenia zastępczego wymaga ze strony adresata pisma określonej inicjatywy dowodowej. Ustalenie tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia strony, że nie pozostawiono informacji o przesyłce (awizo), prowadziłoby bowiem do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 150 Op (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 lipca 2017 r., w sprawie sygn. akt I SA/Lu 79/17 - LEX nr 2329905), Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 czerwca 2017 r., w sprawie sygn. akt I SA/Gd 614/16 - LEX nr 2321154). Odnosząc się do tej kwestii wskazać należy, iż skarżąca nie przedstawiła argumentacji, ani okoliczności, które dawałyby podstawę do zakwestionowania skuteczności doręczenia. Podniosła bowiem, iż przesyłka nie była ani razu awizowana, co pozostaje w sprzeczności z adnotacjami Poczty, zawartymi na przesyłce, jak i treścią wydruku śledzenia przesyłek. Nie przedstawiła przy tym żadnych dowodów poza własnym oświadczeniem, iż nie została powiadomiona o możliwości i terminie odbioru spornej przesyłki. Wskazywane przez skarżącą okoliczności braku możliwości odbioru z uwagi na stan zdrowia, konieczność leczenia i pobyt w szpitalu nie stanowią o wadliwości doręczenia zastępczego. Okoliczności te mogłyby stanowić podstawę do zwalczania skutków uznania przesyłki za doręczoną przy wykorzystaniu instytucji przywrócenia terminu. Zauważyć jednak wypada, iż pobyt w szpitalu przypadał na czas późniejszy niż okres przechowania przesyłki w Urzędzie Pocztowym. Wskazać także należy, iż skarga wbrew wątpliwościom skarżącej, których wyrazem jest wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, została wniesiona z zachowaniem terminu 30 dni od doręczenia zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia. Jak bowiem wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia zostało ono doręczone skarżącej w dniu 7 lipca 2017r., tym samym termin 30 dni upływał w dniu 6 sierpnia 2017 r. (niedziela) i ulegał przedłużeniu do dnia następnego. Wobec tego, że skarga została nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 7 sierpnia 2017 r. termin do jej wniesienia został przez skarżącą zachowany, a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi był zbędny. W tych okolicznościach skarga podlegała rozpoznaniu, ale jej zarzuty należy uznać za chybione. Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 ppsa po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 ppsa oddalił skargę, orzekając jak w wyroku. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd nie jest przy tym związany wnioskiem strony co do żądania rozpoznania sprawy na rozprawie (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 marca 2017 r. w sprawie I SA/Gd 1705/16 dostępny w internetowej informacji o sprawach pod adresem http://cbois.nsa.gov.pl).