III SA/Wa 30/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz, Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi Z. M. i J. M. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w O., postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., wydanym na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej "ustawa" lub "u.p.e.a."), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Z. i J. M. (dalej "Skarżący" lub "Zobowiązani") na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2002 r. wystawionego przez Burmistrza N., obejmującego należności pieniężne z tytułu podatku od nieruchomości za IV kwartał 2001 r. Wierzyciel - Burmistrz N. - wniósł zażalenie na w/w postanowienie wskazując, iż nie składał wniosku o zawieszenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, jak również nie otrzymał postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia i pozostawił je bez rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. stwierdził nieważność w/w postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] listopada 2013 r., jako wydanego bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu postanowienia Organ nadzoru wskazał, iż w niniejszej sprawie brak było formalnego wniosku - żądania wierzyciela o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nie wydano również postanowienia na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 oraz art. 56 § 3 u.p.e.a. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela. Skoro w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak formalnego wniosku wierzyciela o zawieszenie postępowania, to nieuprawnione było wydanie postanowienia w trybie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., tj. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na niepodjęcie w okresie 12 miesięcy przez wierzyciela zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O.. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] listopada 2013 r. W ocenie Ministra Finansów Dyrektor Izby Skarbowej w O. słusznie stwierdził, że w niniejszej sprawie brak było formalnego wniosku - żądania wierzyciela o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nie wydano również postanowienia na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 oraz art. 56 § 3 u.p.e.a. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela. Skoro w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak formalnego wniosku wierzyciela o zawieszenie postępowania, to nieuprawnione było wydanie postanowienia w trybie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., tj. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na niepodjęcie w okresie 12 miesięcy przez wierzyciela zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Minister Finansów wyjaśnił, że z rozstrzygnięcie wydane jest bez podstawy prawnej wówczas, gdy wydane ono zostało na podstawie przepisów prawa materialnego, regulujących stany faktyczne odmienne od stanów faktycznych sprawy rozstrzyganej, a więc wydane na podstawie przepisów, które nie mogą mieć zastosowania w danej sprawie. Zdaniem Ministra Finansów rozstrzygnięcie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O.z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. obarczone jest jedną z wad, która, zgodnie z przepisami prawa, kwalifikowała je do wyeliminowania z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jego nieważności. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy nie istniała podstawa prawna do wydania takiego rozstrzygnięcia, przesądza o zakwalifikowaniu tego rozstrzygnięcia jako wydanego bez podstawy prawnej, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej "K.p.a."). W związku z powyższym, według Ministra, Dyrektor Izby Skarbowej w O. słusznie orzekł, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., o stwierdzeniu z urzędu nieważności postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo Organ wyjaśnił, iż niniejsze postępowanie dotyczy oceny postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. wyłącznie pod kątem istnienia wad kwalifikowanych, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. Podnoszone przez Zobowiązanych kwestie dotyczące przyczyn powstania zaległości objętych postępowaniem egzekucyjnym pozostają poza zakresem przedmiotowym tego postępowania i jako takie nie mogły mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Skarżący nie zgodzili się z wydanym postanowieniem i złożyli skargę do Sądu. W skardze stwierdzili, że skoro Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w O. umorzył postępowanie egzekucyjne za 2004 r. na podstawie art. 59 u.p.e.a., to w myśl zasady o zaufaniu do instytucji publicznych, nie można spierać się na argumenty, które są zawarte w tym postanowieniu. Ponadto, zdaniem Skarżących, Dyrektor Izby Skarbowej w O. w 2013 r. najpierw podtrzymał decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. i dodatkowo stwierdził uchybienie terminu na złożenie zażalenia przez organ samorządowy, "co właściwie powinno oddalić sprawę". Następnie w drugim postanowieniu, po półrocznym przemyśleniu, Dyrektor Izby Skarbowej w O. zweryfikował swoje pierwsze postanowienie pomijając całkowicie wszystkie argumenty Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. i posługując się innymi artykułami, zmienił decyzję. W opinii Skarżących argument Dyrektora Izby Skarbowej w O., że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w O. wydał postanowienie bez podstawy prawnej przeczy dokumentacji, którą Skarżący otrzymali. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w O. swoim postanowieniem umorzył sprawę, gdyż samorząd przez okres 12 miesięcy nie podjął postępowania egzekucyjnego, natomiast Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w O. oparł się w tej sprawie na art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Minister Finansów w odpowiedzi do skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Postepowanie o stwierdzenie nieważności postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. z [...] listopada 2013 r. zostało wszczęte z urzędu. Jego podstawą faktyczną było stwierdzenie, że – wbrew stanowisku zawartemu w tym postanowieniu – wierzyciel, czyli Burmistrz N., nigdy nie zgłaszał wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, nie zostało też ono zawieszone, toteż umarzając postępowanie egzekucyjne wobec Skarżących Naczelnik nie miał absolutnie żadnych przesłanek dla zastosowania art. 59 § 1 pkt 8 ustawy egzekucyjnej. Umorzenie tego postępowania było więc oczywiście wadliwe. Zarówno Organ nadzoru (DIS w O.), jaki i Minister Rozwoju i Finansów, uznali, że podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika powinien być art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a konkretnie – ta część przepisu, która dotyczy wydania postanowienia bez podstawy prawnej. Sąd zauważa, że podstawa prawna dla umorzenia postępowania egzekucyjnego w razie jego zawieszenia na żądanie i niepodjęcia przed upływem 12 miesięcy od zgłoszenia takiego żądania obiektywnie istnieje – jest nią wskazany art. 59 § 1 pkt 8 ustawy. W ocenie Sądu nieważność postanowienia Naczelnika wynika z rażącego naruszenia przez ten Organ tego przepisu, tj. jego zastosowania w sytuacji, kiedy ewidentnie, jawnie i niewątpliwie nie było podstaw faktycznych do jego zastosowania, albowiem Burmistrz nigdy nie żądał zawieszenia postępowania egzekucyjnego i nigdy nie zostało ono z tego powodu zawieszone. Tak więc nieważność postanowienia jest konsekwencją rażącego naruszenia prawa przez Naczelnika, a nie wydania go bez podstawy prawnej. Abstrahując jednak od tej nieścisłości w zaskarżonym postanowieniu Ministra oraz Dyrektora Izby Skarbowej w O. – rozstrzygnięcia te są prawidłowe. Zarzuty skargi uznać należy za pozaprawne albo nie wiążące się z przedmiotem nadzwyczajnego postepowania administracyjnego oraz postępowania sądowego. Była nim bowiem jedynie ocena, czy postanowienie Naczelnika dotknięte jest kwalifikowaną wadą prawną, czyli nieważnością. Na to pytanie należało odpowiedzieć twierdząco, toteż Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę Skarżących. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 P.p.s.a.